I FZ 452/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z/s w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 482/14 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 stycznia 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług od sierpnia do grudnia 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Zażalenie E. W. sp. z o.o. z/s w K. dotyczy postanowienia z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 482/14, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", oddalił wniosek E. W. sp. z o.o. z/s w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że w złożonym wniosku skarżąca podała, iż zatrudnia 41 osób i prowadzi działalność w zakresie m.in. robót budowlanych specjalistycznych, robót związanych z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych, budowy kanalizacji na terenie gmin (działając w sferze zamówień publicznych). Jej kapitał zakładowy wynosi 52.650 zł, a wartość środków trwałych wyceniana jest na 414.268,64 zł, w tym 272.622,88 zł przypada na urządzenia techniczne i maszyny, a 108.123,34 zł na środki transportu. W ostatnim roku obrotowym skarżąca osiągnęła zysk bilansowy w wysokości 54.016,20 zł, a podatkowy w wysokości 268.670,56 zł, przy przychodach na poziomie 6.845.020,09 zł. W ramach aktywów obrotowych skarżąca na koniec 2013 r. posiadała zapasy w produktach gotowych o wartości 4.051.560,16 zł. Z deklaracji podatkowej VAT-7 za kwiecień 2014 r. wynikało, że podstawa opodatkowania dostawy towarów i świadczenia usług, na terytorium kraju wyniosła 561.951 zł. Skarżąca posiada dwa konta bankowe, a w jej kasie zgromadzone są środki w wysokości 3.452,78 zł. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że rzadkie fakturowanie inwestycji, które wykonuje w ramach zamówień publicznych, prowadzi do konieczności kredytowania tych inwestycji z jej własnego majątku. Sporadyczne wystawianie faktur za poszczególne etapy inwestycji skutkuje wysoką podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług w jednym miesiącu, gdy w kolejnym w wyniku rozliczenia powstaje konieczność zwrotu podatku. Skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno odzwierciedlać rzeczywistość biznesową, a nie wyłącznie odnosić się do danych bilansowych. Wskazując na motywy oddalenia wniosku Sąd pierwszej instancji zauważył, że wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 2.000 zł. Tę kwotę Sąd porównał z podanymi przez skarżącą informacjami o wartości środków trwałych oraz zeszłorocznym zysku bilansowym. Zdaniem Sądu, już zestawienie tych wartości wskazywało, że skarżąca posiada środki majątkowe wystarczające na poniesienie pełnych kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym. Sąd podkreślił, że ma przy tym świadomość rzeczywistości biznesowej w obszarze zamówień publicznych i nie odmawia wiarygodności wyjaśnieniom skarżącej o konieczności kredytowania inwestycji wykonywanych w tym trybie. Zdaniem Sądu, nie zmieniało to jednak faktu, że w zakresie, w jakim prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej, ustawodawca nie uzależnił przyznania prawa pomocy takiemu podmiotowi od jego chwilowych problemów finansowych związanych z nieregularnymi płatnościami ze strony klientów. Sąd uznał, że skarżąca jest w stanie uiścić kwotę wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł, zwłaszcza, iż nawet w kasie zgromadziła kwotę przewyższającą wspomnianą wysokość opłaty sądowej. Znaczne obroty skarżącej oraz wielomilionowa wartość zapasów spółki przemawiały ponadto za uznaniem, że w razie powstania konieczności uiszczenia również innych opłat w niniejszym postępowaniu, strona skarżąca z łatwością będzie mogła dokonać przesunięć majątkowych umożliwiających terminowe uiszczenie należności. Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że sytuacja skarżącej nie została poddana analizie w kontekście warunków panujących na rynku zamówień publicznych. Dodała, że zarząd spółki ze względów oszczędnościowych nie pobiera wynagrodzenia, skarżąca obcina wszystkie koszty, natomiast w celu realizacji inwestycji musi posiłkować się kredytem bankowym. Skarżąca podkreśliła, że posiadane środki trwałe niezbędne są do wykonywania zleconych robót i w związku z tym nie widzi możliwości sprzedaży sprzętu w celu pokrycia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do treści art. 199 Ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednym z takich przepisów szczególnych jest niewątpliwie art. 243 § 1 Ppsa, który stanowi, że stronie może być przyznane prawo pomocy obejmujące całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 1-4 Ppsa). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wnioskowała o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), co w przypadku osoby prawnej następuje, gdy osoba taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa). Ocena złożonego wniosku należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa się toczy (art. 254 § 1 Ppsa). Gdy wniosek składa osoba prawna, ocena ta dotyczy danych o stanie majątkowym i dochodach w kontekście wysokości ciążących na wnioskodawcy opłat sądowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena, którą w powyższym zakresie przedstawił Sąd pierwszej instancji nie może budzić większych wątpliwości. Prawidłowo bowiem zostało stwierdzone, że skarżąca jest w stanie samodzielnie pokryć opłaty sądowe, bez konieczności dotowania jej udziału w postępowaniu ze środków budżetowych. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Służy ona bowiem wyłącznie przeciwdziałaniu barierom finansowym, które w demokratycznym państwie prawa nie mogą ograniczać nikomu dostępu do sądu. Prawo pomocy nie ma na celu w szczególności dotowania podmiotów poszukujących ochrony przed sądem administracyjnym. Środki przeznaczone na ten cel pochodzą bowiem z Budżetu Państwa (od ogółu podatników). Nie mogą zatem być przyznawane w sytuacji, gdy nie jest to absolutnie uzasadnione. Z przedstawionych przez skarżącą oświadczeń w sposób bezsprzeczny wynika, że pokrycie kosztów sądowych (wpisu w wysokości 2.000 zł) nie powinno stanowić dla niej większej trudności. Świadczą o tym dane, na które słusznie powołał się Sąd pierwszej instancji oddalając złożony przez skarżącą wniosek. Wysokość opłat, które skarżąca ma obowiązek uiścić wskazuje ponadto, że sprzedaż składników majątku, niezbędnych do wykonywania zleconych inwestycji, nie będzie konieczna. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.