II GSK 378/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. R. R.-T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 13 października 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 960/14 w sprawie ze skargi P. R. R.-T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. R. R.-T. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2014 r. oddalił skargę P. R. [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 4 pkt 22 lit. a, lit. h, art. 92a, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414), Ip. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 13 ust. 3 lit. a rozdziału VI załącznika I rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985), § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – tachografów samochodowych (Dz. U. nr 33, poz. 295), Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] o nałożeniu na P. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] P. R., kary pieniężnej w wysokości 1000 zł. Organ II instancji wskazał, że w dniu 17 grudnia 2013 r. na odcinku drogi krajowej nr 28, w miejscowości S., przeprowadzono kontrolę drogową ciągnika siodłowego marki Volvo o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Krone o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy P. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] P. R. i z siedzibą w N. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Organ odwoławczy stwierdził, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli, dokumentacji fotograficznej potwierdza brak ważnej legalizacji tachografu zamontowanego w kontrolowanym pojeździe. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, badania wykonuje się nie rzadziej niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego, przekroczenie dopuszczalnych wartości błędów, uszkodzenie bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzania lub tabliczki pomiarowej. Organ II instancji wskazał, iż ostatnie badanie okresowe urządzenia wykonano w dniu 7 grudnia 2011 r., co potwierdza tabliczka umieszczona w pojeździe, a w związku tym termin kolejnych badań upłynął w dniu 7 grudnia 2013 r. Natomiast kontrola drogowa, podczas której stwierdzono przedmiotowe naruszenie, miała miejsce w dniu 17 grudnia 2013 r. Organ II instancji uznał zatem, że w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do stwierdzenia zaistnienia naruszenia przepisów o urządzeniach rejestrujących, a w związku z tym zasadne jest utrzymanie kary pieniężnej nałożonej przez organ I instancji. Równocześnie organ II instancji nie znalazł podstaw do zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na podstawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż nie wykazał on zaistnienia ku temu przesłanek. Oddalając skargę P. R. Sad I instancji wskazał, że organy obu instancji prawidłowo wskazały, że obowiązek legalizacji tachografów wynika w szczególności z treści ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w związku z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – tachografów samochodowych (Dz. U. nr 33, poz. 295). W myśl postanowień ust. 3 lit. a rozdziału VI załącznika I rozporządzenia nr 3821/85 okresowe badania urządzeń zamontowanych w pojazdach są przeprowadzane co dwa lata, przy czym mogą być przeprowadzane przy okazji okresowego badania technicznego. Badania te obejmują: sprawdzenie, czy urządzenie działa prawidłowo, sprawdzenie czy urządzenie opatrzone jest znakiem homologacji typu, sprawdzenie, czy zamocowana jest tabliczka pomiarowa, sprawdzenie, czy plomby na urządzeniu i na innych częściach instalacji są w stanie nienaruszonym, wyznaczenie faktycznego obwodu tocznego kół. Z treści § 7 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych wynika, sprawdzanie urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe zarejestrowanym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w ust. 3 lit. b rozdział VI załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, wykonuje się nie rzadziej, niż co 24 miesiące, licząc od daty naniesionej na tabliczkę pomiarową, o ile wcześniej nie nastąpi uszkodzenie urządzenia rejestrującego, przekroczenie dopuszczalnych wartości błędów, uszkodzenie, bądź utrata cechy nałożonej w czasie sprawdzania lub tabliczki pomiarowej. Natomiast z art. 4 pkt 22 lit. a ustawy o transporcie drogowym wynika, iż użyte w ustawie określenia oznaczają obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. Art. 13 wskazanego powyżej rozporządzenia Rady przewiduje, że "Pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB". Badania okresowe urządzenia zainstalowanego w ciągniku siodłowym marki Volvo o nr rej. [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy P. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] P. R. i z siedzibą w N., wykonano w dniu 7 grudnia 2011 r. Potwierdza ten fakt treść tabliczki umieszczonej w pojeździe, skarżący tej okoliczności nie kwestionuje. Skarżący nie kwestionuje również ustaleń organu, że podczas kontroli drogowej w dniu 17 grudnia 2013 r. to urządzenie nie miało wykonanych kolejnych badań okresowych. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów organ trafnie przyjął, że termin kolejnych badań upłynął w dniu 7 grudnia 2013 r., a zatem że w takim stanie faktycznym zachodzą przesłanki do stwierdzenia zaistnienia naruszenia przepisów o urządzeniach rejestrujących. Zasadnie zatem orzeczono o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie Ip. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Równocześnie Sąd I instancji wskazał, że nieuzasadnione są zarzuty skargi nieuwzględnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego za to naruszenie prawa. Organy w niniejszej sprawie prawidłowo oceniły, że nie zachodziły w tej sprawie przesłanki do zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na podstawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż nie wykazał on zaistnienia takich przesłanek. Ciężar dowodu spełnienia przesłanek z art. 92c ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym spoczywa jednak na przedsiębiorcy wykonującym transport drogowy. Przesłanki egzoneracyjne określone w przepisie art. 92c ustawy o transporcie drogowym nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Przestrzeganie reguł normatywnych określających wymogi w zakresie legalizacji i użytkowania tachografów należą do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy prowadzącego działalność transportową. W badanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, że nieprzestrzeganie tych powinności było spowodowane okolicznościami niezależnymi od niej. W ocenie Sądu I instancji podniesione przez skarżącego zarzuty proceduralne nie są zasadne. Orzekające w sprawie organy przeprowadziły prawidłowe postępowanie wyjaśniające, należycie ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały do niego obowiązujące przepisy. Materiał dowodowy został w sposób kompletny zebrany w czasie kontroli i sporządzono z oględzin tachografu fotografie urządzenia, stanowiące dowód bezpośredni, odzwierciedlający stan tego urządzenia z daty czynności kontrolnych. Brak akceptacji przez organ twierdzeń strony zgłaszanych w toku postępowania nie może być powodem postawienia skutecznego zarzutu uchybienia normom postępowania. W rozpatrywanym przypadku zarówno ustalone okoliczności faktyczne, jak i uregulowania prawa materialnego znajdujące zastosowanie, nie pozwalają na uwzględnienie twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. W skardze kasacyjnej P. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego tj. 92c ust. 1 pkt. 1 Ustawy o transporcie drogowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia przedsiębiorcy odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie, gdyż nie wykazał on przedmiotowych przesłanek określonych w w/w przepisie, 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 ustawy k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wszystkich podnoszonych przez skarżącego w trakcie postępowania faktów, i okoliczności, co ostatecznie skutkowało przyjęciem automatycznej odpowiedzialności skarżącego za zaistniałe naruszenie, 3) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 i 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnego ustalenia okoliczności sprawy i dokonania jego niewłaściwej oceny, powyższe na skutek braku zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. Naczleny Sąd Adminisatrcyjny zważył, co nastepuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest oczywiście bezzasadna. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a, zatem zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna stawia zarzuty z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem kontrola sposobu stosowania prawa materialnego jest możliwa tylko wówczas, gdy strona skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie ustaleń faktycznych sprawy, bądź też stan faktyczny sprawy jest niewątpliwy i akceptowany przez organ i stronę. Skarga kasacyjna P. R. nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych, zatem nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania administracyjnego. Przede wszystkim wskazać należy, że zarzuty skarżącego mają bardzo ogólny charakter. Skarżący jedynie wymienia naruszone jego zdaniem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, nie wskazuje jednak dokładnie na czym to naruszenie jego zdaniem polega oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzucając naruszenie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego skarżący wskazał, nie uwzględniono wszystkich podnoszonych w trakcie postępowania faktów i okoliczności, co ostatecznie skutkowało przyjęciem automatycznej odpowiedzialności skarżącego za zaistniałe naruszenie. Jednakże skarżący nie wskazał, jakich argumentów i faktów podnoszonych nie uwzględniono podczas postępowania i że uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił także w skardze kasacyjnej przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób niezgodny tj. art. 77 i 80 k.p.a. poprzez brak rzetelnego ustalenia okoliczności sprawy i dokonania jego niewłaściwej oceny, powyższe na skutek braku zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać na wstępie należy, że przepis art. 7 k.p.a. formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zakres postępowania dowodowego zależy jednakże od przedmiotu sprawy administracyjnej. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Reasumując wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że organ w toku postępowania zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Przy tym oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny (art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 K.p.a. zatem zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego okazały się bezzasadne. Zgodnie z art. 92 c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (...), na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego okoliczności objęte hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. powinien udowodnić podmiot wykonujący przewóz drogowy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu, które zwalniają go od odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Odpowiedzialność administracyjna podmiotu wykonującego przewóz drogowy na podstawie u.t.d. oraz aktów unijnych ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i jako taka obciąża podmiot wykonujący przewóz drogowy w sytuacji, gdy wystąpił zakazany przez prawo skutek, a jedynie na zasadzie wyjątku ustawodawca przewidział sytuacje, w których odpowiedzialność ta zostaje wyłączona (art. 92b i art. 92c u.t.d.). Zatem również z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego sankcjonowanych karą pieniężną, okoliczności uwolnienia się od odpowiedzialności z art. 92c ust. 1 pkt 1 w postaci braku wpływ podmiotu wykonującego przewóz na powstanie naruszenia oraz niemożności przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, wskutek których nastąpiło naruszenie, powinny zostać wykazane przez przewoźnika i to przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 ust. 1 p.p.s.a.