II OSK 961/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Ryms del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1770/14 w sprawie ze skargi A. V. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 13 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. V. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia obywatelstwa polskiego. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. A. V. w dniu 19 lutego 2014 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o przywrócenie obywatelstwa polskiego. Minister przekazał kopię wniosku strony celem przeprowadzenia przez Wojewodę [...] z urzędu postępowania o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez wnioskodawczynię. Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez A. V. Minister w postanowieniu z [...] maja 2014 r. zawiesił z urzędu (na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.) postępowanie w sprawie o przywrócenie obywatelstwa polskiego. Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2014 r. odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez wnioskodawczynię. Decyzja stała się ostateczna. Wojewoda ustalił, że wnioskodawczyni utraciła obywatelstwo polskie na podstawie przepisów Konwencji w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie zawartej w dniu 21 stycznia 1958 r. przez Rząd PRL i Rząd ZSRR (Dz. U nr 32, poz. 143). Minister postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. podjął z urzędu postępowanie w sprawie o przywrócenie obywatelstwa polskiego, a następnie decyzją z [...] czerwca 2014 r., na podstawie art. 38 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.), odmówił przywrócenia obywatelstwa polskiego wnioskodawczyni. A. V. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] lipca 2014r. Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra, że określony w art. 38 ustawy o obywatelstwie polskim katalog przepisów dotyczący utraty obywatelstwa polskiego jest katalogiem zamkniętym. Zatem cudzoziemka wnioskująca o przywrócenie obywatelstwa polskiego musiała, przed 1 stycznia 1999 r. utracić posiadane obywatelstwo polskie na podstawie któregoś z przepisów wskazanych w art. 38 ust. 1 pkt 1, 2, 3 powołanej ustawy. W ocenie Sądu I instancji Minister prawidłowo ustalił w oparciu o decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2014 r., że skarżąca utraciła obywatelstwo polskie na podstawie przepisów Konwencji w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie zawartej 21 stycznia 1958 r. przez Rząd PRL i Rząd ZSSR. Przepisy tej Konwencji nie są ujęte w art. 38 ustawy o obywatelstwie polskim, jako warunkujące przywrócenie cudzoziemcowi obywatelstwa polskiego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie zatytułowanym "Uzupełnienie zarzutów skargi", Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie może w rozpoznawanej sprawie kwestionować podstawy prawnej utraty posiadanego przez nią obywatelstwa polskiego, jeżeli podstawa ta wynika z ostatecznej decyzji administracyjnej. Odwołał się do zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.) Decyzji ostatecznej objęta jest tzw. domniemaniem legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. jest dokumentem urzędowym, a zatem, niezależnie od zasady jej trwałości, korzysta także z domniemania, przewidzianego w art. 76 K.p.a. W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesionej przez A. V. zaskarżono wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo dokonania w zaskarżonej decyzji ustalenia faktycznego rażąco sprzecznego z treścią ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego i nieznajdującego odzwierciedlenia w decyzji Wojewody, polegającego na stwierdzeniu, że zgodnie z tą decyzją rodzice skarżącej nie złożyli w terminie przewidzianym w Konwencji w sprawie uregulowania obywatelstwa o podwójnym obywatelstwie z dnia 21 stycznia 1958 r. oświadczenia o wyborze obywatelstwa, na skutek czego utraciła ona polskie obywatelstwo, podczas gdy z treści i uzasadnienia decyzji Wojewody w żaden sposób nie wynika, czy skarżąca kiedykolwiek posiadała polskie obywatelstwo, czy i na jakiej podstawie i w związku z jakimi okolicznościami (m.in. czy w związku z zaniechaniem złożenia stosownego oświadczenia rodziców na podstawie przepisów Konwencji) miałaby utracić to obywatelstwo. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] nie wynikają przyczyny rzekomej utraty przez nią polskiego obywatelstwa, dlatego decyzja ta nie mogła zostać wykorzystana do rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. W petitum i uzasadnieniu tej decyzji nie znajdują się stwierdzenia dotyczącego tego, że rodzice skarżącej nie złożyli w stosownym terminie oświadczenia na podstawie Konwencji i dlatego utracili oni polskie obywatelstwo. W tym kontekście bez znaczenia pozostają rozważania Sądu I instancji dotyczące trwałości decyzji Wojewody oraz działającego na jej rzecz domniemania z art. 76 K.p.a. Zakres związania decyzją nie dotyczy bowiem okoliczności, które z danej decyzji nie wynikają. W ocenie skarżącej Wojewoda nie dokonał ustaleń co do przyczyn utraty przez nią obywatelstwa, a ustalenia te powinny być poczynione w rozpoznawanej sprawie na podstawie odrębnie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Z powołanych względów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy w wystarczający sposób wyjaśniły stan faktyczny, wyczerpująco zebrały i oceniły dowody, a uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie konieczne elementy. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji podzielającego konkluzję organu, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie spełniła żadnej z przesłanek przywrócenia polskiego obywatelstwa, o których mowa w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Jedynie enumeratywnie wymienione w powołanym przepisie przypadki mogą być podstawą uwzględnienia wniosku o przywrócenie obywatelstwa polskiego. Cudzoziemiec, który utracił polskie obywatelstwo na innej podstawie niż wskazane w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim nie może nabyć polskiego obywatelstwa w drodze jego przywrócenia. Skarżąca na żadnym etapie postępowania przed organami, ani przed Sądem I instancji nie wskazywała podstawy utraty polskiego obywatelstwa. Również w skardze kasacyjnej nie wskazano na istnienie którejkolwiek z podstaw określonych w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Jak prawidłowo wywiódł Sąd I instancji, podzielając stanowisko organu, w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2014r. o odmowie potwierdzenia posiadania przez skarżącą polskiego obywatelstwa. Decyzja ta została wydana na skutek przekazania przez Ministra Spraw Wewnętrznych, na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim, wniosku skarżącej o przywrócenie polskiego obywatelstwa. Wojewoda w decyzji odwołał się do przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim. Zgodnie z art. 4 pkt 2 tej ustawy obywatelstwo polskie traciły osoby zamieszkałe za granicą, jeżeli były narodowości rosyjskiej, białoruskiej, ukraińskiej, litewskiej, łotewskiej lub estońskiej. Wskazał na postanowienia Konwencji między Rządem PRL i Rządem ZSRR w sprawie uregulowania obywatelstwa osób o podwójnym obywatelstwie podpisanej w Warszawie dnia 21 stycznia 1958 r. Na podstawie jej przepisów osoby zamieszkujące na terytorium jednej ze stron a posiadające jednocześnie obywatelstwo polskie i radzieckie mogły wybrać obywatelstwo jednej ze stron przez złożenie oświadczenia przed właściwym organem – w terminie jednego roku od dnia wejścia w życie Konwencji, czyli do 8 maja 1959 r. Zgodnie z art. 7 pkt 2 Konwencji osoby, które w powyższym terminie nie złożą oświadczenia o wyborze obywatelstwa będą uważane wyłącznie za obywateli tej Umawiającej się Strony, na terytorium której zamieszkują. Na tej podstawie Wojewoda wskazał, że skarżąca przed przyjazdem do Polski w 1987 r. posiadała wyłącznie obywatelstwo radzieckie, a następnie ukraińskie. W czasie pobytu w Polsce nie nabywała polskiego obywatelstwa, posiada zatem status cudzoziemca. Na podstawie tej decyzji, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, Minister ustalił, że skarżąca utraciła polskie obywatelstwo w oparciu o przepisy Konwencji w sprawie uregulowania osób o podwójnym obywatelstwie. Utrata obywatelstwa na powyższej podstawie nie jest ujęta w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Decyzja Wojewody [...] korzysta z domniemania legalności i jest wiążąca, dopóki nie zostanie zmieniona bądź uchylona we właściwym trybie. Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, stanowi ona również dokument urzędowy zgodnie z art. 76 K.p.a. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu, który podważałby treść tego dokumentu. W skardze kasacyjnej wskazała, że nie formułuje zastrzeżeń co do treści decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2014r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. ----------------------- 5