I OZ 558/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1331/14 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji U[...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o skreśleniu I. K. z listy studentów niestacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji w roku akademickim 2013/2014. W skardze na powyższą decyzję skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że "decyzja o skreśleniu z listy studentów wywołuje niepowetowane negatywne skutki dla skarżącego". Postanowieniem z dnia 14 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, bowiem nie wskazał żadnych okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, że w realiach tej konkretnej sprawy zachodzi po stronie skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący ograniczył się do samego złożenia wniosku i wskazania, że "decyzja wywoła niepowetowane negatywne skutki", nie wyjaśniając bliżej, o jakie skutki chodzi i czy istotnie są one nieodwracalne. W takiej sytuacji Sąd pozbawiony został możliwości oceny zasadności wniosku, polegającej na zbadaniu, czy wykonanie decyzji o skreśleniu z listy studentów może rodzić dla skarżącego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Na powyższe postanowienie I. K. wniósł zażalenie, domagając się jego uchylenia, a jednocześnie wnosząc o wydanie zarządzenia o pozostawieniu jego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bez rozpoznania. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie wniosku i wydanie orzeczenia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta nie nadaje się, w jego przekonaniu, do wykonania. Ponadto zarzucił Sądowi naruszenie art. 49 § 1 P.p.s.a. polegające na zaniechaniu wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji poprzez wykazanie przesłanek uzasadniających wstrzymanie jej wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przesłanką do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest wykazanie przez skarżącego okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. W interesie skarżącego leży więc takie uzasadnienie wniosku, aby podane w nim okoliczności wskazywały na istnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Istotne jest, aby sąd pierwszej instancji miał właściwą wiedzę o występujących okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem decyzji oraz miał możliwość ich oceny. Dlatego też podanie odpowiednich informacji w tym zakresie obciąża skarżącego. Tym samym brak właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie skarżący działał bez profesjonalnego prawnika, zatem obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było pouczenie go o skutkach prawnych czynności procesowych, które na danym etapie postępowania powinien podjąć, jak i skutkach prawnych niedokonania tych czynności (art. 6 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wskazówki i pouczenie powinny dotyczyć konieczności właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Takie działanie Sądu byłoby zgodne ze wskazaniami Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R(89)8 z dnia 13 września 1989 r. w sprawie tymczasowej ochrony sądowej w sprawach administracyjnych, zgodnie z którymi, to na sądzie w trakcie prowadzonego postępowania w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej spoczywa obowiązek rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Nie można natomiast podzielić wyrażonego w zażaleniu zarzutu, że podstawą dla wojewódzkiego sądu administracyjnego wezwania skarżącego do wskazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji powinien być art. 49 § 1 P.p.s.a. Przepis ten dotyczy bowiem braków formalnych pisma. Tymczasem niedostatecznej argumentacji wniosku zawartego w skardze, która przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu, nie można uznać za brak formalny pisma (skargi) w rozumieniu przepisu art. 49 § 1 P.p.s.a. W opisanej sytuacji Sąd powinien kierować się jednak ogólną zasadą udzielania stronom niezbędnej pomocy prawnej, sformułowaną w powołanym wyżej art. 6 P.p.s.a., czego w sprawie niniejszej, jak już wyżej wykazano, Sąd pierwszej instancji zaniedbał. Powyższe uchybienie skutkujące w konsekwencji naruszeniem uprawnienia skarżącego do skutecznego złożenia, a następnie rozpoznania przez Sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy sprawia, że należało uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 14 października 2014 r., o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a. należy zauważyć, że nie ma jednak racji skarżący domagając się pozostawienia bez rozpoznania jego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. z tej przyczyny, że w jego ocenie, decyzja ta nie nadaje się do wykonania. Istotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, których charakter a limine sprawia, że nadają się one do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego w znaczeniu użytym w art. 61 § 3 P.p.s.a. rozumie się jednak spowodowanie w sposób dobrowolny lub ewentualne doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Tymczasem jak wynika z treści zażalenia, skarżący upatruje przymiotu niewykonalności decyzji o skreśleniu go z listy studentów w tym, że zawiera ona, w jego przekonaniu, liczne uchybienia i braki, które uniemożliwiają tym samym jej prawidłowe wykonanie. Tego rodzaju argumentacja nie może przesądzać o braku wykonalności decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. i prowadzić do oceny, że zaskarżony akt nie kwalifikuje się do tego, aby mógł zostać objęty ochroną tymczasową sądu administracyjnego. Ponadto nawet w przypadku uznania przez sąd administracyjny, że zaskarżony akt lub czynność nie posiadają przymiotu wykonalności w sposób powodujący niemożność zastosowania wobec nich instytucji wstrzymania wykonania, to art. 49 § 1 i 2 P.p.s.a. i tak nie będzie miał zastosowania do wniosku skarżącego o jego wstrzymanie, gdyż nie jest to brak formalny wniosku, który może być usunięty. Wobec czego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącego o konieczności pozostawienia przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.