III SA/Wr 402/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B od dnia [...] sierpnia 2013 r. do czasu odbycia środka karnego, którego koniec upływa z dniem [...] marca 2016 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego M. M. od decyzji Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] orzekającej o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B od dnia [...] sierpnia 2013 r. do czasu odbycia środka karnego, którego koniec upływa z dniem [...] sierpnia 2016 r., uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i orzekając co do istoty cofnęło te uprawnienia od dnia [...] sierpnia 2013 r. do czasu odbycia środka karnego, którego koniec upływa z dniem [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji podniósł, że Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii w ruchu lądowym na okres 3 lat. W pkt III tego wyroku Sąd zaliczył na mocy art. 63 § 2 k.k. na poczet orzeczonego zakazu okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] marca 2011 r. Dodatkowo Kolegium podało, że postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J. z dnia [...] października 2010 r. (sygn. [...]) skarżącemu zatrzymano prawo jazdy druk nr [...], wydane [...] marca 2003 r. Jeszcze przed datą wydania tego postanowienia skarżący zgłosił zgubienie wymienionego dokumentu i otrzymał wtórnik prawa jazdy – na druku nr [...]. Tym samym, mimo faktycznego zatrzymania prawa jazdy na mocy powołanego postanowienia nadal dysponował innym dokumentem prawa jazdy, wobec czego skierowano do strony żądanie zwrotu prawa jazdy druku nr [...] – w dniu [...] listopada 2010 r., zaś wskutek braku reakcji ponowiono je [...] września 2011 r. Po trzecim wezwaniu z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący stawił się w siedzibie organu, gdzie ponownie został pouczony o obowiązku zwrotu dokumentu, lecz tego nie uczynił ani nie złożył żadnych wyjaśnień. Zgłosił się osobiście do organu w dniu [...]sierpnia 2013 r. i dopiero wówczas podał, że nie posiada dokumentu składając oświadczenie o zagubieniu prawa jazdy. Następnie przytoczono, że wobec uprawomocnienia się w dniu [...] czerwca 2011r. wyroku w sprawie karnej organ był zobowiązany do cofnięcia uprawnień stronie na mocy art. 182 § 1 i 2 Kodeksu karnego w związku z art. 43 § 3 Kodeksu karnego. W świetle tego ostatniego przepisu – orzekając zakaz określony w art. 42 k.k., sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Uznając dokonane w pierwszej instancji ustalenia faktyczne za niewadliwe organ odwoławczy wskazał, że początek biegu terminu zakazu został ustalony prawidłowo, gdyż jak wynika z brzmienia przytoczonego przepisu zakaz rozpoczyna swój bieg z chwilą zwrotu dokumentu prawa jazdy. Aczkolwiek przepis nie reguluje sytuacji, kiedy dokument zostanie zagubiony przez stronę, to w drodze analogii uznać można, że okres ten nie może być liczony wcześniej niż od chwili zagubienia dokumentu. Skoro pierwsza pewna informacja na temat faktycznego braku posiadania przez skarżącego dokumentu prawa jazdy dotarła do organu w chwili złożenia przez skarżącego oświadczenia w dniu [...] sierpnia 2013 r., to dopiero od tej daty można liczyć okres trzyletniego zakazu prowadzenia pojazdów. Jednakże należało odmiennie, niż uczynił to organ pierwszej instancji, ustalić datę końcową obowiązywania zakazu, bezwzględnie bowiem trzeba zaliczyć na ten okres czas zatrzymania prawa jazdy przypadający od [...] października 2010 r. do dnia [...] marca 2011 r. W tym zakresie nie miało znaczenia to, iż w tym okresie skarżący faktycznie korzystał z wtórnika prawa jazdy – Sąd Rejonowy najprawdopodobniej nie posiadał na ten temat informacji, a wyrok tego Sądu wiąże organy administracji publicznej. W skardze skarżący zaprzeczył jakoby prawo jazdy na druku [...] był wtórnikiem posiadanego wcześniej przez niego prawa jazdy. Przywołał inne wyroki sądów karnych za podobne czyny prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości wskazując, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L., sygn. akt [...], z [...] listopada 2011 r., utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w J. o sygn. akt [...]z dnia [...] lutego 2015 r., orzeczono trzyletni zakaz prowadzenia pojazdów kat. B, który to okres liczy się do [...] lutego 2015 r. Poinformował, że dokument prawa jazdy zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach i nie zgłaszał tego faktu do Wydziału Komunikacji. Przy składaniu oświadczenia nie określił daty zagubienia, ponieważ nie posiadał go w chwili zatrzymania ani nie dostał żadnego zaświadczenia z policji o jego braku. Wniósł o "utrzymanie terminu zakazu prowadzenia pojazdów kat. B orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w J., który upływa [...].02.2015 r." W piśmie procesowym, stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę – działający w imieniu skarżącego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił, że w cytowanym wyżej wyroku z dnia [...] marca 2011 r. orzeczono środek karny na okres 2 lat, zamiast trzech, a nadto, iż organy pominęły okoliczność, że Sądy Rejonowe w J. oraz w L. nie nałożyły obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów. Co do skutków tego naruszenia prawa materialnego i jego wpływu na ustalenie początku biegu zakazu wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...]prezentując następującą tezę: "Jeżeli sąd, z obrazą art. 43 § 3 k.k., nie zobowiązał skazanego do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów, to bieg okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów, rozpoczyna się z dniem uprawomocnienia się wyroku skazującego." Wobec tego, w ocenie pełnomocnika skarżącego, początek i koniec biegu terminów powinien być określony odpowiednio na dzień: - [...] czerwca 2011 r. i [...] czerwca 2013 r. w stosunku do zakazu orzeczonego wyrokiem o sygnaturze [...] - [...] lutego 2012 r. i [...] lutego 2015 r. w stosunku do zakazu orzeczonego wyrokiem o sygnaturze [...]. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Podstawą materialnoprawną decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdem jest przywołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego (w skrócie "k.k.w."), sama zaś decyzja wydawana jest w postępowaniu administracyjnym, to znaczy w trybie właściwym dla wydania decyzji administracyjnej, przez odpowiedni organ, do którego zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 182 § 1 k.k.w. sąd orzekający w sprawie karnej przesłał odpisy prawomocnych wyroków orzekających o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego. Na podstawie powołanego art. 182 § 1 k.k.w. - w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Zgodnie z § 2 tego artykułu - organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Według art. 43 § 3 Kodeksu karnego (dalej w skrócie jako "k.k.") orzekając zakaz określony w art. 42, sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Kwestią bezsporną w sprawie jest fakt prawomocnego skazania skarżącego przez Sąd Rejonowy w J. za czyn z art. 178a § 4 k.k. popełniony w dniu [...] października 2010 r. Wyrokiem z dnia [...] marca 2011 r. o sygnaturze akt [...]orzeczono w pkt II zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres dwóch lat z tym, że tenże środek karny został w wyniku uwzględnionej przez Sąd Okręgowy w J. apelacji prokuratora podwyższony do lat trzech – na mocy pkt I wyroku z [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...]. Wyrok ten uprawomocnił się [...] czerwca 2011 r., a zatem, wbrew przekonaniu strony skarżącej, wymieniony środek karny orzeczono względem skarżącego na okres nie dwóch, lecz trzech lat. Ta okoliczność nie może być żadną miarą skutecznie podważana. Kwestią w istocie sporną pozostaje data, od której należy liczyć okres biegu omawianego środka karnego albowiem w ocenie strony skarżącej skoro orzekając o środku karnym Sąd Rejonowy nie nałożył obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów, to okres ten winien biec od dnia prawomocności wyroku (to jest od [...] czerwca 2011 r.), zaś według organu – od dnia [...] sierpnia 2013 r. albowiem w tej oto dacie skarżący - uprzednio wzywany bezskutecznie przez organ do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu – złożył pisemne oświadczenie o utracie dokumentu prawa jazdy. W ocenie Sądu organ zasadnie wskazał na treść art. 43 § 3 k.k. in fine, według którego do chwili wykonania przez skazanego obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Z przepisu tego wynika oznaczenie daty początkowej biegu tego okresu. Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1457/07 (LEX nr 525955) sformułował trafną tezę, że mimo, iż orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, to bieg okresu, na który orzeczony został zakaz rozpoczyna się z chwilą wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Jeżeli osoba, wobec której orzeczono zakaz nie odda dokumentu, to automatycznie wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów poprzez wstrzymanie biegu okresu takiego zakazu, dopóki nie zdeponuje ona owego dokumentu, co nie zmienia przy tym faktu, że obowiązuje on od uprawomocnienia się orzeczenia (postanowienie SN z 20 marca 2014 r., sygn. III K 416/13). Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela pogląd wyrażony na tle sprawy o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym w motywach wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 182/10, że: "W takiej sytuacji jedynym logicznym i zgodnym z istotą i celem regulacji prawnej dotyczącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wnioskiem jest przyjęcie, że bieg okresu, na który został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczyna się, w razie niemożności zwrotu dokumentu prawa jazdy, z dniem zgłoszenia właściwemu organowi faktu zaginięcia tego dokumentu. Wniosek taki wzmacnia treść art. 98 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, który zobowiązuje osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdem do niezwłocznego zawiadomienia starosty m.in. o utracie prawa jazdy. Inne interpretacje prowadziłyby albo do nadużyć – osoba skazana mogłaby uchylać się od wykonania środka karnego poprzez odmowę zwrotu dokumentu z powołaniem się na fakt zagubienia, albo do absurdalnych wniosków, że okres zakazu prowadzenia pojazdów nie biegnie w ogóle w braku fizycznej możliwości zwrotu dokumentu prawa jazdy." Niewątpliwie skarżący powinności zgłoszenia utraty dokumentu prawa jazdy (wtórnika) nie dochował, nie zgłosił w wymaganym normą art. 98 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (zaś od 13 stycznia 2013 r. - normą art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 września 2011 r. o kierujących pojazdami) terminie 30 dni, od dnia zaistnienia tego zdarzenia, faktu utraty dokumentu prawa jazdy, chociaż był informowany o tym obowiązku w wezwaniach organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2010 r., [...] września 2011 r. oraz [...] kwietnia 2012 r. Godzi się nadto zauważyć, że w swym lakonicznym oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2013 r. nie podał terminu utracenia dokumentu ani nie wskazał okoliczności, w jakich do tego doszło. Odnosząc się do przywołanej przez stronę skarżącą konkluzji Sądu Najwyższego, wyrażonej w końcowym fragmencie uzasadnienia postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...], należy zauważyć, że nie jest rzeczą organu administracji publicznej ani sądu administracyjnego autorytatywne wypowiadanie się w kwestii tego, czy sąd karny nie zobowiązując skarżącego do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów dopuścił się obrazy art. 43 § 3 k.k. Dla przesądzenia w tej mierze obowiązujące są stosowne procedury w postępowaniu karnym, nie administracyjnym, tudzież sądowoadministracyjnym. Okoliczności dotyczące wyroku Sądu Rejonowego w L. o sygnaturze [...]z dnia [...] listopada 2012 r. – uznającego skarżącego winnym popełnienia w dniu [...]czerwca 2011 r. kolejnego czynu z art. 178a § 1 k.k. w związku z art. 178a § 4 k.k. nie mają związku z niniejszą sprawą i nie mogły być przedmiotem rozpatrzenia Sądu. W tej materii bowiem wniesiona skarga (na odrębną decyzję administracyjną) została odrzucona postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 15/14. W powyższym świetle, na mocy art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.