II OZ 120/15

II OZ 120/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1168/14 oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1168/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu Sąd I Instancji podał, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych dochodów. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział 1/6 we własności domu. Podała, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku M. B. podniosła, iż obecnie jest osobą bezrobotną, posiada wykształcenie wyższe i poszukuje pracy. Nie może liczyć na pomoc rodziny, a jej sytuacja jest ciężka. Sąd wskazał, iż w związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, została ona, otrzymanym w dniu 26 września 2014 r. pismem Sądu, wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: oświadczenie z jakiego źródła i w jakiej wysokości uzyskuje dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji, oświadczenie, czy korzysta z pomocy społecznej - jeśli tak należało podać w jakiej formie i z jaką częstotliwością i przesłać kopię ostatniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy, przesłanie wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, odpisu zeznania podatkowego za 2013 rok, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp. Następnie referendarz sądowy postanowił o oddaleniu wniosku. Skarżąca złożyła sprzeciw od tego postanowienia, w którym podniosła, że czas jej wyznaczony przez referendarza był zbyt krótki, aby zwrócić się do opieki społecznej o odpowiednie zaświadczenia i je uzyskać. Oddalając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy wskutek rozpoznania sprzeciwu Sąd I instancji podał, że wątpliwości dotyczyły przede wszystkim kwestii źródeł utrzymania skarżącej, przy wykazaniu przez nią, że od dnia [...] września 2014 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych dochodów, ani oszczędności. Sąd I instancji stwierdził, iż oczywistym jest, że skarżąca musi mieć jakiekolwiek wsparcie umożliwiające co najmniej zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie) w postaci chociażby pomocy rodziny, zgromadzonych wcześniej oszczędności, pomocy z opieki społecznej, darowizny, dochodu ze sprzedaży majątku ruchomego czy też nieruchomego. Sąd wskazał, że od otrzymania wezwania upłynął miesiąc i ponad 2 tygodnie i w tym okresie wnioskodawczyni miała więc możliwość zgromadzenia żądanej dokumentacji i złożenia oświadczenia co do zawartych w wezwaniu pytań, czego jednakże nie uczyniła. Jego zdaniem uchylanie się od złożenia takich oświadczeń i przedłożenia dokumentacji oraz zasłanianie się trudnościami biurokratycznymi w instytucjach opieki społecznej, musiało doprowadzić w powyższej sytuacji do oceny, że skarżącej nie przysługuje prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie M.B. wskazała, że aktualnie mieszka w domu (co do którego posiada udział w wielkości 1/6) razem z mamą i bratem, którzy oboje chorzy, potrzebują jej pomocy – opieki. Do ,,Opieki Społecznej" zgłosiła się dopiero w dniu [...] listopada 2014 r., ponieważ wcześniej była na kilku rozmowach kwalifikacyjnych, jednakże bez skutku w postaci zatrudnienia. Utrzymuje się sama z pożyczek od znajomych. Wniosła o ponowne rozpoznanie jej wniosku, z wzięciem pod uwagę – jak wskazała – jej trudnej sytuacji, w tym załączonych do zażalenia decyzji MOPS z dnia [...] listopada 2014 r. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako ,,p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tych przepisów oraz art. 255 i art. 252 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodów. On zatem zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś dane zawarte we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości finansowych, strona na wezwanie Sądu zobowiązana jest uprawdopodobnić swe twierdzenia poprzez przedstawienie wnioskowanych przez Sąd oświadczeń i dokumentów (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowych oświadczeń/dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżąca pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonała. Skarżąca nie poinformowała w tym Sądu z jakiego źródła i w jakiej wysokości uzyskuje dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji (we wniosku PPF wskazała bowiem, iż ,,nie może liczyć na pomoc rodziny"). Nie ustosunkowała się również do kwestii obowiązku przesłania wykazu posiadanych przez nią rachunków bankowych i wyciągów (dotyczących określonego przez Sąd trzymiesięcznego okresu), odpisu zeznania podatkowego za 2013 rok, udokumentowania rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, itp.). W sprzeciwie (po raz pierwszy) skarżąca poinformowała Sąd o tym, iż: 1. udała się do MOPS-u, ale dopiero w dniu [...] listopada 2014 r. będzie starać się o przyznanie pomocy społecznej, gdyż ,,MOPS przeprowadza wywiad środowiskowy i to trwa do miesiąca"; 2. jeżeli chodzi o wyżywienie chwilowo pomaga jej rodzina. (W tym miejscu powtórzyć należy, że we wniosku PPF skarżąca wskazała, iż ,,nie może liczyć na pomoc rodziny"). Powyższe okoliczności nie zmieniają jednak oceny zasadności zaskarżonego postanowienia a to wobec okoliczności, iż skarżąca nie uzupełniła na wezwanie Sądu pozostałych a wyżej wymienionych oświadczeń i dokumentów. Do czasu wydania zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie dysponował bowiem w zasadzie żadnym materiałem dowodowym, który dawałby możliwość oceny, w jakiej sytuacji materialnej znajduje się skarżąca, która to ocena jest niezbędnym warunkiem do przyznania prawa pomocy, o czym stanowi art. 252 w związku z art. 255 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle niniejszej sprawy i okoliczności jej towarzyszących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał prawidłowej oceny uznając, iż skarżąca nie wykazała, że należało przyznać jej prawo pomocy. W zażaleniu skarżąca wskazała, podobnie jak we wniosku PPF (odmiennie zaś od przedstawionych w tym zakresie w sprzeciwie informacji), że utrzymuje się sama za pieniądze pożyczone od znajomych. Do zażalenia załączyła również kopie dwóch, zapadłych po wydaniu zaskarżonego postanowienia, decyzji MOPS z dnia [...] listopada 2014 r. – jedną decyzję dotyczącą przyznania skarżącej zasiłku okresowego oraz drugą dotyczącą przyznania jej zasiłku celowego. Odnosząc się natomiast do powyższej argumentacji (wszak dotyczy ona nadal jedynie części pytań i zobowiązań zawartych w wezwaniu Sądu Wojewódzkiego z dnia otrzymanego w dniu 26 września 2014 r.) należy stwierdzić, że przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie oceny czy spełnione są przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy dopiero w zażaleniu nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Co istotne jednak, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest jednakże dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i które zmieniają sytuację materialną strony. W przedmiotowej sprawie po wydaniu zaskarżonego postanowienia, zapadły dwie wyżej wskazane decyzje MOPS. W razie zatem, gdy skarżąca zdecyduje się na wystąpienie z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, w którym dokładnie opisze swoją sytuację materialną (w tym w pełni ustosunkuje się do zadanych przez WSA w Krakowie w otrzymanym w dniu 26 września 2014 r. wezwaniu pytań i wezwań), Sąd w oparciu o materiał dowodowy sprawy (w tym załączone przez skarżącą przy zażaleniu dwie decyzje MOPS z dnia [...] listopada 2014 r.) będzie miał możliwość zbadania czy sytuacja skarżącej warunkuje, czy też nie, przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.