VIII SA/Wa 477/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-16
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy prawidłowo unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego z powodu braku indywidualnego charakteru, oceniając zakres swobody twórczej przy projektowaniu kratek kominkowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy prawidłowo unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, ponieważ nie spełniał on wymogu indywidualnego charakteru. Ocena ta opierała się na porównaniu z wcześniejszymi wzorami ujawnionymi w publikacjach, które wywoływały takie samo ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku. Sąd podzielił stanowisko organu co do zakresu swobody twórczej przy projektowaniu kratek kominkowych, uznając go za szeroki w odniesieniu do elementów zewnętrznych.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego kratki kominkowej, argumentując brak nowości i indywidualnego charakteru. Urząd Patentowy unieważnił prawo, uznając brak indywidualnego charakteru z powodu podobieństwa do wcześniej ujawnionych wzorów. Strona skarżąca, będąca uprawnionym z rejestracji, wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę swobody twórczej i stosowanie odmiennych kryteriów w podobnych sprawach.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "Urząd Patentowy", "Kolegium Orzekające" lub "organ") działając w trybie postępowania spornego na podstawie art. 89 ust. 1 w związku
z art. 117 ust. 1 oraz art. 102 ust. 1 i art. 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. nr 49 poz. 508 ze zm. dalej określana jako "u.p.w.p.") oraz art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 256 u.p.w.p., po rozpoznaniu wniosku [...] H. S., D. K., B. S. sp. j. z siedzibą w R. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" Rp. [...] udzielonego na rzecz M. B. – orzekł o:
1) unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" Rp. [...];
2) przyznał [...] sp.j. od M. B.kwotę w wysokości [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] lutego 2007 r. [...] H. S., D. K., B. S. sp.j. z siedzibą
w R. złożyła wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji udzielonego na wzór przemysłowy pt. "[...]" Rp. [...] na rzecz M. B. zamieszkałego we W.. Wyżej wymieniony wzór został zgłoszony do rejestracji w Urzędzie Patentowym RP w dniu [...] września 2003 r. Jako podstawy prawne wnioskodawca wskazał art. 102, art. 103 i art. 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
W uzasadnieniu interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego prawa wnioskodawca wskazał, iż uprawniony M. B. wytoczył przeciwko niemu powództwo o zakazanie wprowadzania do ochrony kratek wentylacyjnych, a jako podstawę swoich roszczeń wskazał prawo z rejestracji nr [...]. Zdaniem wnioskodawcy sporny wzór przemysłowy nie posiada zarówno cechy nowości, jak i cechy indywidualnego charakteru, gdyż przed datą zgłoszenia w latach 1998-2000 kratki takie były produkowane i sprzedawane przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe [...] E. B..
W dalszej części swojego wniosku jedynie z ostrożności procesowej wskazał, że udzielenie prawa z rejestracji na sporny wzór narusza prawa autorskie osobiste
i majątkowe M. B., pierwszego producenta kratek będących przedmiotem rejestracji oraz autora ich projektu.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że materiał dowodowy złożony przez wnioskodawcę jest niewystarczający by móc uznać, iż przed dniem zgłoszenia spornego wzoru identyczne lub podobne kratki wentylacyjne były wprowadzane do obrotu. Jego zdaniem faktury nie opisują kształtu jaki posiadały kratki, zatem nie można stwierdzić jakiego kształtu były kratki sprzedane przez P.P.U.H. [...] i czy ich kształt był rzeczywiście identyczny z kształtem kratek uprawnionego.
W dalszej części swojego stanowiska zaprzeczył jakoby M. B. był twórcą wzoru przemysłowego stanowiącego przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie. Podkreślił także, iż Sąd Okręgowy w R.oddalił pozew wniesiony przez M. B. – [...].pl. Następnie Sąd Apelacyjny w L. oddalił apelację od w/w wyroku. Tym samym wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego prawa.
Rozstrzygając sprawę w postępowaniu spornym Urząd Patentowy przede wszystkim wskazał, że w jego ocenie wnioskodawca wykazał, że posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji udzielonego na wzór przemysłowy "[...]" Rp. [...]. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie budzi wątpliwości fakt, iż wnioskodawca jest rzeczywistym konkurentem uprawnionego na rynku w zakresie produkcji i wprowadzania do obrotu kratek kominkowych w tym o cechach objętych prawem z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Należy zatem zauważyć, iż sporne prawo ogranicza swobodę prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej ukonstytuowanej w art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz w art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Następnie organ podniósł, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem wzoru przemysłowego jest kratka kominkowa wentylacyjna wykonana z metalu.
Organ powołując się na opis wzoru przemysłowego wskazał na istotne cechy ww. wzoru przemysłowego, a to:
I. Kratka kominkowa wentylacyjna, składająca się z płyty czołowej o powierzchni gładkiej, kieszeni mocującej, żaluzji oraz siatki, charakteryzuje się tym, ze płyta czołowa kratki ma kształt prostokąta o zaokrąglonych krawędziach, a kratka wyposażona jest w kieszeń mocującą, która ma kształt prostokąta i wyprofilowane ściany w ten sposób, że w części sąsiadującej z płytą czołową ściany te, na krótkim odcinku, są wygięte na zewnątrz, a w części zewnętrznej na całej długości ściany kieszeni mają wybrzuszenie, ponadto na ścianach kieszeni, przy płycie czołowej kratki, widoczne są wycięcia, w kształcie zbliżonym do trójkąta i umieszczone są pośrodku ścian dłuższych oraz na ich styku ze ścianą krótszą, zaś kratka posiada żaluzję umieszczoną za siatką, przy czym na jednym z boków płyty czołowej, prostopadłym do powierzchni żaluzji, umocowane jest pokrętło do otwierania żaluzji, a pokrętło to połączone jest z żaluzją poprzez zabierak - cięgło z drutu umieszczone
w zaczepach na boku mocującym płytę czołową kratki i w płytce mocującej żaluzję, a siatka wykonana jest z krępowanego drutu o otworach w kształcie czworokąta.
II. Odmiana kratki wentylacyjnej z fig. 1 - fig. 3, składająca się z płyty czołowej
o powierzchni gładkiej i siatki, charakteryzuje się tym, że powierzchnia płyty czołowej ma kształt kwadratu, ponadto na ścianach kieszeni mocującej, przy płycie czołowej kratki, widoczne są wycięcia, w kształcie zbliżonym do trójkąta, które umieszczone są na styku ścian tej kieszeni, jak pokazano na rysunku - fig. 4 do fig. 6.
III. Kratka kominkowa wentylacyjna, według fig. 1 - fig. 6, składająca się z płyty czołowej o powierzchni gładkiej i siatki, charakteryzuje się tym, że siatka wykonana jest
z metalu i ma otwory w kształcie czworokątów, przy czym kąty zewnętrzne tych figur skierowane są w kierunku boków kratki, jak pokazano na fotografii - fig. 7.
IV. Kratka kominkowa wentylacyjna, według fig. 1 - fig. 6, składająca się z płyty czołowej o powierzchni gładkiej i siatki, charakteryzuje się tym, że siatka wykonana jest
z metalu i ma otwory w fantazyjnym kształcie wpisanym w czworokąt, przy czym otwory te utworzone są z czterech łączących się ze sobą łuków, a miejsca styku tych łuków tworzą z bokami kratki kąty równe 45°, jak pokazano na fotografii - fig. 8.
Kolegium Orzekające dokonało szczegółowej analizy porównawczej wzoru spornego zaprezentowanego na figurach 1 i 2 z kratkami kominkowymi ujawnionymi
w magazynie M. (01) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (202) 2001 - k. [...] T I, Sp. [...], M. (203) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (211) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...].
Tak dokonana analiza porównawcza doprowadziła organ do oceny, że sporny wzór przemysłowy nie spełnia przesłanki indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 u.p.w.p. do uznania go za podlegający ochronie.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że sprzeciwiający przedstawił dowody na ujawnienie przed datą zgłoszenia spornego wzoru, kratek kominkowych wentylacyjnych wywierających takie samo ogólne wrażenie, jak kratki kominkowe wentylacyjne według spornego wzoru. W/w kratki kominkowe wentylacyjne zostały ujawnione w magazynie M. (01) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (202) 2001 - k. [...] T I, Sp. [...], M. (203) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (211) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...]. W ocenie organu mimo, że zdjęcia w w/w magazynach są niewielkich rozmiarów, to są absolutnie czytelne i prezentują cały kształt kratek kominkowych.
Kratki kominkowe ujawnione w magazynach M. przedstawiają postać kratki o kształcie prostokątnego czworokąta, których "płyty czołowe" w kształcie ramki są gładkie, a w środku tych płyt znajdują się siatki o otworach w kształcie czworokąta, przy czym kąty zewnętrzne tych figur skierowane są w kierunku boków kratki. Kratki te zawierają również element o płaskim kształcie służący do regulacji żaluzji, oraz żaluzje znajdujące się za siatką.
Dokonując analizy porównawczej wzoru spornego z kratkami kominkowymi wentylacyjnymi ujawnionymi w w/w magazynach M. organ stwierdził, iż przy szerokim zakresie swobody twórczej, różnice między porównywanymi wzorami powinny być łatwo dostrzegalne, co w niniejszej sprawie, jeśli chodzi o odmiany pokazane na analizowanych fig. 1 i fig. 4, nie zachodzi. Sporny wzór przemysłowy w odmianach przedstawionych na fig. 1 i fig. 4 nie posiada cechy indywidualnego charakteru, gdyż jest podobny do kratek kominkowych wentylacyjnych, upublicznionych w magazynach M.przed datą zgłoszenia do rejestracji spornego wzoru przemysłowego,
w takim stopniu, że wywiera takie samo ogólne wrażenie jak w/w kratki kominkowe.
Dokonując oceny podobieństwa postaci kratek kominkowych przedstawionych na fig. 1 i fig. 4 stanowiących sporny wzór oraz kratek ujawnionych w magazynach M., organ stwierdził, iż stanowią one bardzo podobne kratki kominkowe zbudowane z gładkich płyt czołowych o kształcie czworokąta, w środku tych płyt znajdują się siatki wykonane z metalu o otworach w kształcie czworokąta, przy czym kąty zewnętrzne tych figur skierowane są w kierunku boków kratki. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, iż otwory w fantazyjnym kształcie prezentowane na fig. 8 także są wpisane w czworokąt (zob. opis wzoru spornego), a tym samym także są podobne do otworów zastosowanych w kratkach ujawnionych w magazynach M..
Kolegium Orzekające zwróciło także uwagę, że żaluzje umieszczone za siatką we wzorze spornym, jak i w kratkach kominkowych, ujawnionych w magazynach M., są niezbyt widoczne i nie wpływają znacząco na ogólne postrzeganie tych kratek. Bardziej widocznym elementem wzoru spornego jest natomiast umieszczone na jednym z boków płyty czołowej pokrętło do regulacji żaluzji. W ocenie Kolegium Orzekającego element ten jednak, choć odmienny od analogicznego elementu regulacji żaluzji w kratkach ujawnionych w magazynie M., sam w sobie nie jest na tyle duży, aby mógł stanowić o odmienności tych kratek postrzeganych jako całość i nie powoduje, że wywierają one odmienne ogólne wrażenie, podobnie jak o odmienności drzwi nie świadczy zastosowanie jedynie innej klamki.
Tym samym sporny wzór nie wyróżnia się od ujawnionych w materiale dowodowym kratek kominkowych wentylacyjnych. Postać spornego wzoru stanowi zaś w dosyć dużym stopniu, kalkę wcześniej wprowadzanych do obrotu kratek, przez co nie posiada indywidualnego charakteru. Zorientowany użytkownik może utożsamić sporny wzór z rozwiązaniem znanym mu z publikacji w magazynie M. (01) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (202) 2001 - k. [...] T I, Sp. [...], M. (203) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (211) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...].
Kolegium Orzekające uznało zatem, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełnia wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu powołanych przepisów art. 104 u.p.w.p., ponieważ ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez kratki kominkowe ujawnione przed dniem zgłoszenia wzoru Rp. [...]. Wobec faktu, że brak indywidualnego charakteru jest wystarczającą samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego wzoru, Kolegium Orzekające uznało za niezasadne rozpatrywanie zarzutu braku nowości w świetle zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego.
Dokonując powyższych ocen organ uznał, że zakres swobody twórczej przy projektowaniu kratek kominkowych wentylacyjnych jest stosunkowo szeroki. Kolegium uznało, iż o ile elementy (fig. 2, fig. 5, fig. 3 i fig. 6) mocowania kratek w otworach wentylacyjnych są produktami o standardowych kształtach podlegającymi określonym normom, a więc ich kształt oraz inne parametry techniczne podlegają ujednoliceniu,
o tyle już możliwości ukształtowania i zdobienia elementów widocznych po zamontowaniu (fig. 1 i fig. 4) jest stosunkowo szeroki. Kolegium Orzekające uznało, iż projektant kratki kominkowej wentylacyjnej może dowolnie w zakresie elementu zewnętrznego kratki (fig. 1 i fig. 4) modyfikować kształt ramki, jej przetłoczenia, kolorystykę, ornamentację, zaokrąglenia krawędzi, itp. Projektant może także dowolnie stosować siatkę lub kratkę stosując plecionkę drucianą, blachę gęsto wierconą, czy kratkę z blachy wyciętej w inne kształty. Jako przykład można podać nie tylko kratki prezentowane na wydruku jak na k. 334 akt przedmiotowej sprawy (T. III), ale przede wszystkim inne wzory przemysłowe prezentujące kratki, a zarejestrowane na rzecz uprawnionego w niniejszej sprawie M.B.(np. Rp. [...] i Rp. [...]).
Jednocześnie Kolegium Orzekające stwierdziło, że w rozpatrywanym przypadku za zorientowanego użytkownika należy uznać architekta wnętrz, montera kominków, handlarza kominkami, zaś w kontekście kominków zabytkowych lub stylizowanych na takie, za zorientowanego użytkownika można uznać także konserwatora zabytków. Istotne jest, że ocena z punktu widzenia zorientowanego użytkownika powinna być dokonywana przy założeniu, że dokonuje on bezpośredniego zestawienia porównywanych wzorów przemysłowych.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się M. B.(dalej: "skarżący") , który reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego rzecznikiem patentowym pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, autor skargi zarzucił organowi naruszenie:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia w przedmiocie motywów jakimi kierował się Urząd Patentowy uznając, że złożony do sprawy materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, iż wzór przemysłowy nie posiada indywidualnego charakteru;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa polegające na braku wnikliwego rozpoznania sprawy w zakresie wyjaśnienia stosowania odmiennych kryteriów do oceny analogicznych stanów faktycznych w odniesieniu do tego samego podmiotu, jak też braku wyjaśnienia skarżącemu w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie Urząd Patentowy stwierdził, że dowody zgromadzone w sprawie są wystarczające do uznania, że zorientowany użytkownik byłby w stanie stwierdzić
o identyczności ogólnego wrażenia;
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa, 77 kpa i 80 kpa polegające na pominięciu i nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na jej rozstrzygniecie, braku prawidłowego odniesienia się do dowodów zgromadzonych w aktach sprawy
i argumentów przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania, co w sposób zasadniczy wpłynęło na uznanie, że wzór przemysłowy objęty prawem z rejestracji Rp [...] nie posiada indywidualnego charakteru;
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa, 77 kpa oraz 107 § 3 kpa polegające na braku prawidłowego ustalenia cech kratek kominkowych, które przesądzają
o indywidualnym charakterze wzoru przemysłowego nr rej. Rp. [...], z uwagi na dokonanie oceny przesłanek rejestrowalności wzorów przemysłowych w świetle przesłanek oceny zdolności rejestrowych znaków towarowych;
5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 kpa w związku z art. 32 Konstytucji RP oraz w związku
z art. 77 kpa poprzez naruszenie zasady budowania zaufania obywateli wobec organów administracji publicznej, polegający na braku jakiegokolwiek wyjaśnienia, dlaczego wobec tego samego podmiotu w analogicznym stanie faktycznym działając w oparciu o te same przepisy prawa w odniesieniu do wzoru przemysłowego Rp- [...], Urząd Patentowy ustalił, że w przypadku kratek kominkowych zakres swobody twórczej jest mały, a w odniesieniu do wzoru przemysłowego Rp [...] również mający za przedmiot kratkę kominkową uznał zupełnie odwrotnie i nie wyjaśnił zmiany stanowiska w tym zakresie;
6) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 107 § 3 kpa polegający na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w szczególności poprzez brak wskazania jakichkolwiek argumentów w zakresie zmiany stanowiska Urzędu Patentowego w odniesieniu do interpretacji przesłanki zakresu swobody twórczej przy tworzeniu wzorów przemysłowych dla kratek kominkowych;
7) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 kpa polegający na przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób rażąco sprzeczny z zasadą praworządności,
a w szczególności dokonania ustaleń faktycznych w zakresie oceny przesłanek swobody twórczej przy tworzeniu danego wzoru przemysłowego (tu kratek kominkowych), która to przesłanka ma istotny wpływ na ocenę indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego;
8) naruszenie przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i nieuwzględnieniu podstawowej zasady równości podmiotów wobec prawa oraz równego traktowania podmiotów przez władze publiczne, co w sferze prawa administracyjnego winno przejawiać się w tym, że podmioty, których sprawy zostały rozstrzygnięte, w oparciu o daną interpretację przepisu mogą na gruncie tych samych przepisów oczekiwać, że sprawa analogiczna zostanie rozstrzygnięta przez ten sam organ w oparciu o raz ustaloną interpretację, zwłaszcza, że przedmiotem rozstrzygnięcia są analogiczne sprawy dotyczące sfery uprawnień tego samego podmiotu;
9) naruszenia prawa materialnego, tj. art. 104 u.p.w.p. poprzez wadliwą jego wykładnię, w odniesieniu do przesłanki indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, którą Urząd Patentowy utożsamia z podobieństwem wzorów względem siebie a nie wywieraniem przez nie takiego samego ogólnego wrażenia na zorientowanym użytkowniku;
10) naruszenie przepisu art. 104 u.p.w.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie
i dokonanie wadliwej subsumcji tego przepisu do stanu faktycznego sprawy, czego konsekwencją było błędne uznanie, że wzór przemysłowy objęty prawem
z rejestracji Rp. [...] nie posiada indywidualnego charakteru;
11) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 80 kpa, polegający na braku wyczerpującego zebrania i oceny całego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że mając na względzie występujące różnice pomiędzy porównywanymi wzorami można stwierdzić, że zorientowany użytkownik z łatwością dostrzeże różnice pomiędzy nimi. Odnosi się to przede wszystkim do kształtu profili z jakich są wykonane. Profil spornego wzoru względem rozwiązań mu przeciwstawionych wywołuje wrażenie płaskiego i symetrycznego. Profile przeciwstawionych posiadają dodatkowe tłoczenia albo inaczej wygięte krawędzie i tym samym nie mogą zostać określone jako płaskie.
Ponadto rozpoznając niniejszą sprawę Urząd Patentowy w sposób całkowicie odmienny ocenił przesłankę swobody twórczej w odniesieniu do kształtowania wzornictwa kratek kominkowych niż dokonał tego w innym, wcześniej zakończonym decyzją, postępowaniem. W decyzji bowiem dotyczącej sprawy Sp. [...], która jest decyzją ostateczną i wykonalną w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, Urząd Patentowy uznał, że w odniesieniu do kratek kominkowych istnieje mała (ograniczona) swoboda twórcza. Nadmienić trzeba, że decyzja we wskazanej sprawie dotyczyła również oceny zdolności rejestrowej kratek kominkowych, a w spór zaangażowane były te same strony postępowania, które występują
w niniejszej sprawie, przy czym został zebrany analogiczny materiał dowodowy. Dziwi zatem całkowita i w dodatku nieuzasadniona zmiana stanowiska Urzędu Patentowego. W zaskarżonej decyzji brak jest bowiem jakiejkolwiek polemiki z wcześniejszą decyzją, która zapadła w bliźniaczej sprawie i w dodatku pomiędzy tymi samymi stronami. Urząd Patentowy nie próbował nawet w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnić tak istotnej zmiany swojego stanowiska, która w sposób zasadniczy wpłynęła na końcowe rozstrzygnięcie w sprawie.
Tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego zapadło
z rażącym naruszeniem nie tylko art. 6 kpa i 8 kpa, ale przede wszystkim art. 32 Konstytucji RP.
Skarżący podkreślił także, że organ wadliwie ocenił zakres swobody twórczej uznając go za szeroki. Wiadomym jest bowiem, że kratki kominkowe muszą spełniać zarówno założenia funkcjonalne, jak i wymogi estetyczne, z tego względu należy podzielić je na dwie grupy produktów odpowiadających na różne oczekiwania odbiorców, czego Urząd zaniechał. Jedną z tych grup są kratki ozdobne najczęściej wykonywane w technice odlewniczej lub kute, które są przeznaczone do wnętrz
o szczególnym wystroju w którym kratka kominkowa ma pełnić rolę istotnego elementu wystroju wnętrza, zwykle są to droższe produkty. Drugą grupą są kratki wykonywane najczęściej z blachy o wyglądzie nowoczesnym mającym nie absorbować uwagi. Do drugiej grupy należą porównywane kratki.
W tym kontekście skarżący podniósł, że brak wyczerpującego uzasadnienia stanowiska organu co do zmiany stanowiska w odniesieniu do zakresu swobody twórczej przy tworzeniu kratek kominkowych w sprawie znak Sp. [...], stanowi naruszenie art. 8 kpa i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Wreszcie zdaniem skarżącego organ błędnie określił model "zorientowanego użytkownika", który w jego ocenie nie jest w stanie dostrzec indywidualnego charakteru przedmiotowego wzoru. Co najmniej w zdumienie wprawia informacja, że zorientowany użytkownik, który jest, jak uznał organ, konserwatorem zabytków, projektantem wnętrz lub monterem nie jest w stanie dostrzec różnic pomiędzy porównywanymi wzorami.
W ocenie skarżącego osoby te posiadają specjalistyczną wiedzę i wyostrzoną uwagę, która z całą pewnością pozwala na dostrzeżenie nawet niewielkich różnic pomiędzy wzorami.
W odpowiedzi na skargę Urząd patentowy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ uznał, że skarżąca nie podniosła żadnych okoliczności mogących wskazywać na nieprawidłowości decyzji oraz spowodować zmianę zajętego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.").
Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do przepisów art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 u.p.w.p. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma
w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 u.p.w.p. sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego.
Zaskarżona decyzja organu z dnia [...] października 2013 r. zapadła w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu wniosku uprawnionej [...] sp. j. z [...] lutego 2007 r. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "[...]" nr Rp- [...]. Sporne prawo ochronne zostało udzielone z pierwszeństwem od [...] września 2003 r. decyzją Urzędu Patentowego z [...] lipca 2004 r. W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że uczestnik postępowania [...] sp.j. ma interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Jest ona bowiem przedsiębiorcą, produkującym i wprowadzającym do obrotu gospodarczego kratki kominkowe, w tym także kratki kominkowe o cechach objętych prawem z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Nadto skarżąca jest konkurentem uprawnionego.
Podstawą unieważnienia wzoru przemysłowego "[...]" według uprawnionego [...] sp.j. miał być brak nowości oraz brak indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego tj. przesłanka i określone w art. 102, art. 103, art. 104 u.p.w.p.
Z kolei podstawą prawną decyzji organu o unieważnienie przedmiotowego prawa były przepisy art. 102 ust. 1 oraz art. 104 u.p.w.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu zgłoszenia wzoru do rejestracji tj. [...] września 2003 r. Stosownie do definicji zawartej
w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. A zatem, jak wynika z definicji, przedmiotem porównania wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów tj. postać zarejestrowana i postać jej przeciwstawiona. Natomiast art. 104 ust. 1 u.p.w.p. stanowi, iż wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Przepis ten w ustępie 2 stanowi, że przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.
Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd nie uchybił powyższym regulacjom prawnym. W sprawach o unieważnienie prawa
z rejestracji spornego wzoru przemysłowego na wnioskodawcy, w rozpoznawanej sprawie na [...] sp.j., spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących podstawę unieważnienia prawa wyłącznego. Dowodami publicznego udostępnienia wzoru przez wprowadzenie go do obrotu mogą być m.in. reklamy
w wydawnictwach profesjonalnych np. typu M., w których prezentowane wyroby przedstawiają identyczny wzór ze spornym wzorem. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się materiały z magazynu M., które w ocenie Sądu organ trafnie zakwalifikował jako przedstawiające kratki kominkowe wentylacyjne wywierające takie samo ogólne wrażenie, jak kratki kominkowe wentylacyjne według spornego wzoru przemysłowego. W/w kratki kominkowe wentylacyjne zostały ujawnione w magazynie M. (01) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (202) 2001 - k. [...] T I, Sp. [...], M. (203) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...], M. (211) 2001 - k. [...], T I, Sp. [...]. W ocenie Kolegium Orzekającego, a Sąd podziela ten pogląd, mimo, że zdjęcia w w/w magazynach są niewielkich rozmiarów, to są absolutnie czytelne i prezentują cały kształt kratek kominkowych.
Według ugruntowanego poglądu doktryny i orzecznictwa ustalenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego wymaga porównania z ujawnionymi wzorami wcześniejszymi. To porównanie nie może sprowadzać się do porównania
i oceny konkretnych cech wzorów wcześniejszego i nowego lecz ma dotyczyć całości. Chodzi bowiem o ogólne wrażenie, jakie ten wzór wywołuje na użytkowniku. Wzór nie spełnia zatem przesłanki indywidualnego charakteru, jeżeli różni się, co prawda od wzoru wcześniejszego szczegółami, ale wywołuje ogólne wrażenie podobieństwa
z wzorem wcześniej ujawnionym. Cech nowości i indywidualnego charakteru ustala się jednakże zawsze w odniesieniu do określonego produktu. Podmiotem powołanym do oceny, czy wzór ma charakter indywidualny jest tzw. zorientowany użytkownik, a więc osoba, która ma pewną wiedzę i rozeznanie w dziedzinie wzornictwa przemysłowego. Wywody organu, w aspekcie analizy indywidualnego charakteru spornego wzoru
i wzorów mu przeciwstawionych, w ocenie Sądu odpowiadają tym kryteriom.
Organ w sposób szczegółowy podniósł w czym upatruje tego podobieństwa wskazując, że przeciwstawione kratki w magazynu M. są bardzo podobne jako zbudowane z gładkich płyt czołowych o kształcie czworokąta, przy czym kąty zewnętrzne tych figur skierowane są w kierunku boków kratki. Organ eksponuje także, że zorientowany użytkownik przy zakupie, czy montażu, będzie mógł zapoznać się
z elementami technicznymi spornej kratki kominkowej wentylacyjnej prezentowanymi na materiale poglądowym znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy (w rodzaju śrub, zatrzasków etc.), niemniej jednak nie będzie ich traktować jako elementów odróżniających, gdyż po pierwsze nie są one widoczne podczas normalnego użytkowania (są widoczne tylko do czasu montażu), a po drugie pełnią one tylko funkcje techniczne, a więc służą do zamontowania kratki do otworu wentylacyjnego. Potraktuje on te elementy jako standardowe części, których użycie warunkuje poprawne techniczne funkcjonowanie kratki, a decyzja o wyborze wzoru kratki winna się opierać na wrażeniach estetyczno-wizualnych nie zaś techniczno-funkcjonalnych.
Organ trafnie podniósł, że porównanie całości wyglądu spornego wzoru kratek kominkowych skarżącego z przeciwstawionymi mu wzorami z czasopisma M. prowadzi do stwierdzenia, że kratki kominkowe ujawnione w ww. czasopiśmie przedstawiają postać kratki o kształcie prostokątnego czworokąta, których "płyty czołowe" w kształcie ramki są gładkie, a pośrodku nich znajdują się siatki o otworach
w kształcie czworokąta, przy czym kąty zewnętrzne tych figur skierowane są w kierunku boków kratki. Kratki te zawierają również element o płaskim kształcie służący do regulacji żaluzji, które znajdują się za siatką.
Powyższy opis uzasadnia stwierdzenie, że sporny wzór przemysłowy jest podobny do kratek kominkowych wentylacyjnych upublicznionych w magazynach M. przed datą zgłoszenia do rejestracji w taki stopniu, że wywiera takie samo ogólne wrażenie, jak sporne kratki kominkowe i dlatego nie posiada indywidualnego charakteru.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela powyższe rozważania organu i stwierdzenie, że zaprezentowane materiały reklamowe zawarte w piśmie M. potwierdzają brak indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego Rp. [...], gdyż z uwagi na opisane cechy ukształtowania, ogólne wrażenie, jakie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku nie różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez przeciwstawione mu wzory kratek z pisma M..
Skarżący polemizuje ze stwierdzeniami organu dotyczącymi określenia zorientowanego użytkownika oraz przyjętego przez organ zakresu swobody twórczej. Sąd podziela kryteria, które organ przyjął do określenia zorientowanego użytkownika w odniesieniu do kratek kominkowych jako osoby, która ma pewną wiedzę profesjonalną i rozeznanie w dziedzinie budowy i wzornictwa kratek kominkowych.
Z tych względów nie podziela zgłoszonych w tym zakresie zarzutów skargi.
W ocenie Sądu organ w sposób wiarygodny i dokładny uzasadnił swój pogląd co do przyjętego w wydanej decyzji zakresu swobody twórczej, w szczególności szczegółowo uzasadnił, dlaczego uznał odmiennie od decyzji w sprawie znak Sp. [...], iż zakres swobody twórczej przy projektowaniu kratek kominkowych wentylacyjnych jest stosunkowo szeroki.
Organ, w ocenie Sądu, logicznie i rzeczowo wskazał, że przy projektowaniu kratek kominkowych wentylacyjnych zakres elementów technicznych jest standaryzowany, natomiast elementami decydującymi o zakresie swobody twórczej są elementy zewnętrzne (płyta czołowa) widoczna po zamontowaniu, a w odniesieniu do tego elementu zakres swobody twórczej przy projektowaniu kratek kominkowych wentylacyjnych jest szeroki i nie ogranicza się do prostokąta.
Reasumując należy wskazać, że organ prawidłowo przyjął, że sporny wzór przemysłowy należący do skarżącego nie spełnia wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 u.p.w.p. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest zatem prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, natomiast argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają.
Jednocześnie Sąd zauważa, iż wydając decyzję administracyjną Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział
w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działając w oparciu o zasadę oficjalności musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd nie uchybił powyższym zasadom i dlatego zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał za niezasadne.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz nie stwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło