IV SA/Po 497/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej B. T. 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych Na wniosek M. F. w dniu 21 sierpnia 2013 r. zostało wszczęte przez Burmistrza K. postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania B. T. z pobytu stałego z lokalu przy ul. G. [...]w K. Decyzją z dnia [...] października 2013r. nr [...]Burmistrz K. odmówił wymeldowania z uwagi na brak wypełnienia przesłanki z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) uzasadniającą wymeldowanie go z pobytu stałego. Po rozpoznaniu odwołania M. F. decyzją z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż nie został wyjaśniony dokładnie stan faktyczny, a w szczególności okoliczność pozwalająca na weryfikację twierdzeń B. T. o jej woli zamieszkiwania w spornym lokalu. Organ winien ustalić, czy przeprowadzano interwencje Policji na wniosek M. F. i z jakim skutkiem, czy prowadzone jest postępowanie w sprawie znęcania się nad rodziną oraz czy B. T.podejmowała środki prawne umożliwiające jej powrót do lokalu. Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] lutego 2014r. nr [...]Burmistrz K. odmówił wymeldowania B. T. z wyżej wymienionego lokalu. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż po przeprowadzeniu dodatkowych wyjaśnień na okoliczność prowadzonego postępowania prawdą jest, iż B. T. opuściła sporny lokal w dniu 20 marca 2013r. wraz z małoletnią córką i przeniosła się do rodziców. Jednak zamieszkiwanie to ma charakter czasowy, ponieważ prowadzone jest postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności spornego lokalu, którego jest współwłaścicielką z propozycją przyznania jej lokalu i spłatą na rzecz byłego męża. Jak oświadczyła opuszczenie mieszkania nie było dobrowolne. Jako powód wskazała naganne zachowanie byłego męża – znęcanie się psychiczne i fizyczne nad rodziną (rozwód nastąpił w dniu 17 czerwca 2013r. bez orzeczenia o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania). W zakresie woli opuszczenia lokalu podejmowała środki prawne w postaci interwencji Policji (pisma znajdują się w aktach administracyjnych sprawy) oraz zawiadomienie Prokuratury Rejonowe w K.. Odmówiono jednak wszczęcia dochodzenia z uwagi na brak dostatecznych dowodów popełnienia przestępstwa. Z omową wszczęcia dochodzenia spotkał się także M. F. – postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r. Prokuratura Rejonowa w K. odmówiła wszczęcia dochodzenia w sprawie gróźb karalnych kierowanych pod jego adresem przez B.T. Brak w sprawie podstaw do uznania, że została spełniona przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez B. T. Nie zerwała ona także więzi z miejscem pobytu stałego, utrzymuje kontakt z lokalem, posiada do niego klucze, przechowuje tam swoje i dziecka rzeczy osobiste. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. F. domagając się jej uchylenia i wymeldowania B. T. z pobytu stałego. W uzasadnieniu podał, iż była żona wyprowadziła się ze spornego lokalu z zamiarem stałego jego opuszczenia i zamieszkania u rodziców. Przychodzi jedynie do mieszkania okazjonalnie pod jego nieobecność w celu zabrania rzeczy. Nie zamierza mieszkać w przedmiotowym lokalu, a jedynie urządziła tam sobie podręczny magazyn rzeczy, z których nie korzysta bądź korzysta okazjonalnie (jak odzież sezonowa, odzież z okresu ciąży, za małe ubranka dziecięce). Stwarza więc pozory zamieszkiwania. Koszty utrzymania mieszkania w całości obciążają odwołującego Decyzją z dnia [...] marca 2014r. nr [...]Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu B. T.z pobytu stałego pod adresem [...]K., ul. G. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż kwestia trwałości opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu przez B. T. nie budzi wątpliwości. Na spełnieni tej przesłanki wskazuje brak efektywnych działań zmierzających do odzyskania posiadania nieruchomości. Z protokołu przesłuchania z dnia 26.08.2013r. wynika, że B. T. w dniu 23.08.2013r. przyszła do spornego mieszkania po ciepłą odzież dla siebie i dziecka, po czym okazało się, że były mąż wymienił zamek w drzwiach. Następnie w dniu 6.09.2013r. w obecności policji dokonała wymiany tegoż zamka, dzięki czemu odzyskała dostęp do przedmiotowego mieszkania. Wcześniej w dniu 27.08.2013r. reprezentowana przez pełnomocnika, pismem wezwała M. F. do przywrócenia możliwości korzystania z nieruchomości wraz z propozycją zniesienia współwłasności i podziału majątku wspólnego, w treści podając że wzywa do umożliwienia swobodnego korzystania ze spornego mieszkania, w tym wydania kluczy, jednocześnie podając, iż nie zamierza w nim zamieszkiwać a jedynie dąży do uzyskania dostępu do lokalu. Następnie w dniu 11.10.2013r. reprezentowana przez pełnomocnika złożyła do Sądu Rejonowego w K. wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości i podział majątku wspólnego. W ocenie organu bezspornym jest, że B.T. posiada nadal w przedmiotowym lokalu część swoich rzeczy, dysponuje kluczami do mieszkania, jednak fakt że przychodzi do mieszkania sporadycznie – kiedy potrzebuje coś z tych rzeczy nie stanowi podstawy do uznania, że jej pobyt nosi znamiona pobytu stałego. Skoro więc posiadając dostęp do lokalu nie korzysta z możliwości stałego tam zamieszkiwania i nie widzi realnej możliwości powrotu pod ten adres do czasu zakończenia postępowania o podział majątku to należało uznać, że opuszczenie lokalu nosi znamiona trwałości. Dalej organ podkreślił, iż nie budzi wątpliwości, że B.T. nie opuściła spornego lokalu dobrowolnie lecz na skutek kłótni i konfliktu z mężem. Jak wyjaśniła była ofiarą przemocy domowej psychicznej i fizycznej, o czym świadczy założenie w dniu [...].03.2013r. dla męża "Niebieskiej Karty". Zatem opuszczenie spornego lokalu wiązało się z trudną sytuacją rodzinną. Niemniej pierwotnie niedobrowolne opuszczenie lokalu przekształciło się obecnie w dobrowolne zamieszkiwanie w nowym miejscu na co wskazuje w szczególności skoncentrowanie spraw życiowych w domu rodziców i brak uzewnętrznionych przejawów do miejsca dawnego zamieszkania, jak również nie skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu – złożenie sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania. Utrzymywanie więc jej zameldowania w spornym lokalu stwarzałoby fikcję prawną niezgodną ze stanem rzeczywistym. Pismem z dnia 14 maja 2014 r. B. T. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając: 1. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (dalej zwanej ustawą) poprzez ich błędną wykładnie oraz bezpodstawne przyjęcie, że dobrowolność opuszczenia mieszkania oraz zamiar urządzenia centrum życiowego w innym mieszkaniu połączona z zerwaniem wszelkich więzi z poprzednim mieszkaniem zostały spełnione. 2 .naruszenie przepisów postępowania tj. art.10 § 1 w zw. z art.9 kpa poprzez brak udzielenia informacji o prawie i terminie do zaznajomienia się z materiałami postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również naruszenie art.28 kpa poprzez przyjęcie iż M. F. jest stroną postępowania o wymeldowanie i rozpoznanie odwołania wniesionego przez osobę nieuprawnioną. W tak zakreślonych granicach skargi, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że narusza ona prawo materialne i procesowe w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003r, sygn. akt V SA 2323/02 LEX nr 159183). A zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Zatem o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania ( tak wyroki: WSA w Krakowie z dnia .03.2013r., sygn. akt III SA/Kr 654/12 Lex nr 1305805; WSA w Gliwicach z dnia 6.06.2012r., sygn. akt III SA/Gl 370/12 Lex 1253909; WSA w Łodzi z dnia 19.01.2012r., sygn. akt III SA/Łd 1058/11 Lex nr 1109944; wyrok NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt II OSK 1556/10). Przemijające, jak i niedobrowolne opuszczenie lokalu nie stanowi podstawy do wydania decyzji, o jakiej mowa w art.15 ust.2 powołanej ustawy. Skarżąca w skierowanej do Sądu skardze oraz w toku postępowania administracyjnego podkreślała, że w marcu 2013 r. wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania, jednak (co sam podkreślił organ II instancji w uzasadnieniu decyzji) brak było spełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia spornego lokalu. Pismem z dnia 27.08.2013r. skarżąca wezwała M. F. do przywrócenia możliwości korzystania z nieruchomości, choć jednocześnie podkreśliła w nim, iż nie zamierza w lokalu tym zamieszkiwać, a jedynie dąży do uzyskania dostępu do lokalu poprzez wydanie kluczy. W ocenie Sądu organ nie dokonał oceny tego pisma. Następnie w dniu 6.09.2013r. w obecności policji dokonała wymiany zamka do mieszkania, dzięki czemu odzyskała dostęp do przedmiotowego lokalu. Następnie w dniu 11.10.2013r. reprezentowana przez pełnomocnika złożyła do Sądu Rejonowego w K. wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości i podział majątku wspólnego poprzez przyznanie jej na własność przedmiotowego lokalu z możliwością spłaty byłego męża. Z pisma tego wynika, iż chce wrócić do lokalu wraz z córką. Organ nie poddał też ocenie, czy skarżąca czyniła starania powrotu do mieszkania. Z akt sprawy też nie wynika czy skarżąca złożyła w sądzie powszechnym pozew o przywrócenie posiadania. Należy wskazać, że prawidłowa ocena dowodów ma wpływ na wynik postępowania. Nadto w ocenie Sądu, organ II instancji naruszył art.10 kpa poprzez brak zawiadomienia przed wydaniem decyzji stron postępowania o możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy. Wątpliwości budzą także całkowicie sprzeczne ze sobą oświadczenia stron uczestniczących w niniejszym postępowaniu. Organ II instancji naruszył przepisy art. 7 i 77 k.p.a., i nie wykazał dlaczego dał wiarę jednym zeznaniom, a innym odmówił waloru wiarygodności zatem w konsekwencji uzasadnienie wydanej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art.107§ 3 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się iż "organ administracji państwowej, dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest prawdziwe, a drugie fałszywe, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną" (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004, str. 397 i cytowane tam orzecznictwo). Powyższa ocena musi znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Nietrafny natomiast okazał się zarzut skarżącej jakoby M. F. został błędnie uznany za stronę postępowania w sprawie o wymeldowanie i błędnie też organ rozpoznał merytorycznie jego odwołanie skoro pochodziło od osoby nieuprawnionej. Należy zauważyć, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, iż stroną postępowania meldunkowego (szeroko pojętego), w rozumieniu art.28 kpa, jest osoba, na której ciąży obowiązek meldunkowy, jak również właściciel (współwłaściciel) lokalu lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych (prawidłową ocenę dowodów) dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, które w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu wymagają przeprowadzenia prawidłowej, wnikliwej, ponownej analizy. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 orzekł o niewykonywaniu uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.