II SA/Rz 710/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby -skargę oddala- Przedmiotem skargi R. H. jest decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji (KWP) z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, którą wydano w następującym stanie sprawy; Ze względu na zdarzenie drogowe w dniu 30 marca 2013 r. z udziałem R. H., którego samochód m-ki Land Rover nr rej. [...] na skrzyżowaniu ul. K. i A. w M. zjechał z drogi i wjechał w ogrodzenie posesji przy ul. K. [...], w związku z którym wszczęto przeciwko ww. śledztwo w sprawie o przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości w ruchu lądowym, Komendant Powiatowy Policji [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia ww. funkcjonariusza ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.). W toku postępowania organ I instancji zwrócił się do organizacji związkowej o opinię w przedmiotowej sprawie, przy czym stanowisko związku w kwestii zwolnienia R. H. ze służby było negatywne. Następnie rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji [...] zwolnił R. H. ze służby, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, przy czym wskutek uwzględnienia odwołania strony decyzją z dnia [...] września 2013 r. [...], Komendant Wojewódzki Policji uchylił powyższy rozkaz personalny i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z powodu niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2014. nr [...] Komendant Powiatowy Policji orzekł ponownie o zwolnieniu R. H. ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji z dniem 7 lutego 2014 r., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Z uzasadnienia decyzji wynika, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że skarżący brał udział w opisanym wyżej zdarzeniu drogowym i kierował przedmiotowym pojazdem będąc w stanie nietrzeźwości. Tylko jego w tym pojeździe – na siedzeniu kierowcy z zapiętym pasem bezpieczeństwa, widzieli świadkowie. Okoliczności te pozwoliły uznać, że popełniony został czyn w sposób oczywisty wypełniający znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. Brak było natomiast podstaw do uznania, że w zdarzeniu brała udział inna jeszcze osoba, która mogłaby ewentualnie prowadzić pojazd. W dniu 11 kwietnia 2013 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] przedstawił R. H. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 K.k., zmieniony postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. Następnie do Sądu Rejonowego [...] wniesiono przeciwko ww. akt oskarżenia z dnia 18 grudnia 2013 r. Organ I instancji wyjaśnił ponadto, że nie było możliwości pozostawienia funkcjonariusza w służbie. W odbiorze opinii społecznej popełniony przez funkcjonariusza czyn cechuje się wysokim stopniem społecznej szkodliwości, poddany jest szczególnej krytyce i napiętnowaniu. Wskutek jego popełnienia policjant utracił nieposzlakowaną opinię, niezbędną do bycia funkcjonariuszem. Naruszenie porządku prawnego w opisany sposób stanowiło sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Dalsze natomiast pozostawianie funkcjonariusza w służbie naruszałoby społeczny wizerunek Policji i przyczyniłoby się do obniżenia zaufania do tej instytucji. Ważny interes społeczny związany z postrzeganiem Policji przez społeczeństwo, jej statusem i zadaniami, którymi się zajmuje, przemawiał zatem za koniecznością nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od tej decyzji R. H. zarzucił naruszenie art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, gdy przed wydaniem decyzji skarżący legitymował się orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych orzekającym o całkowitej niezdolności do służby w Policji, co wyczerpywało przesłankę obligatoryjnego zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy i powinno mieć pierwszeństwo przed przesłanką fakultatywnego zwolnienia ze służby określoną w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy. W ocenie odwołującego się nie wyjaśniono również wszystkich okoliczności sprawy, ponieważ nie przeprowadzono wnioskowanych przez niego dowodów, jak też uniemożliwiono mu przed wydaniem decyzji zapoznanie się z aktami sprawy. Ponadto, miano nie wykazać, aby ze zgromadzonych dowodów wynikała oczywistość popełnionego przestępstwa, która uniemożliwiałaby mu pozostawienie w służbie. Opisaną na wstępie decyzją Komendant Wojewódzki Policji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynikało, że R. H. niewątpliwie prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym będąc w stanie nietrzeźwości. Okoliczności te potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie i opinia biegłego. Dawały one podstawę do uznania oczywistości popełnionego przestępstwa. Brak było bowiem dostatecznych dowodów do uznania, że pojazdem kierowała inna osoba. Wskazany natomiast przez stronę jako rzekomy kierujący pojazdem Ł. S. zaprzeczył tej okoliczności zeznając, że R. H. za potwierdzenie takiej okoliczności miał mu zaoferować świadczenie pieniężne. Zasadnie też uznano, że dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie nie jest możliwe z uwagi na utratę nieposzlakowanej opinii i byłoby sprzeczne z interesem społecznym. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie ograniczono praw strony do czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji poinformowano go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Natomiast w związku z zaistniałym zbiegiem podstaw do zwolnienia funkcjonariusza ze służby organowi przysługiwało prawo wyboru jednej z nich, co uczynił kierując się interesem społecznym i słusznym interesem strony. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się R. H., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 7 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) dalej zwana: "Kpa", poprzez uniemożliwienie przed wydaniem decyzji tak w I jak i w II instancji zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, a także dokonanie niepełnej oceny materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie, że skoro skarżący był na miejscu zdarzenia i znajdował się w stanie nietrzeźwości, to musiał kierować przedmiotowym pojazdem, 2) art. 41 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, gdy przed wydaniem decyzji skarżący legitymował się orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 11 grudnia 2013 r. orzekającym o całkowitej niezdolności do służby w Policji, co wyczerpuje przesłankę obligatoryjnego zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy i powinno mieć pierwszeństwo przed przesłanką fakultatywnego zwolnienia ze służby określoną w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, 3) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez błędną wykładnię i zastosowanie sprowadzające się do uznania, że w przypadku strony istnieją jednoznaczne dowody świadczące o "oczywistości popełnienia czynu", który "uniemożliwia pozostawanie funkcjonariusza w służbie" w sytuacji, gdy zgromadzone dowody nie wskazują jednoznacznie, kto kierował przedmiotowym pojazdem. W ocenie skarżącego, skoro w toku postępowania pojawiła się przesłanka do obligatoryjnego zwolnienia go ze służby, to organy powinny w taki właśnie sposób rozwiązać z nim stosunek służby, a nie prowadzić postępowanie dotyczące przesłanki fakultatywnego zwolnienia ze służby. Ponadto, dotychczasowy przebieg służby wskazuje, że daje on rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych mu obowiązków. Posiada przy tym szereg pozytywnych opinii służbowych. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. W ocenie organu podniesione zarzuty są niezasadne, a powody zwolnienia ze służby zostały odpowiedni wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy była decyzja WKP o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku: popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie wskazuje się, iż jest to tzw. fakultatywna przyczyna zwolnienia ze służby. Analiza zaskarżonej decyzji a także obszernej decyzji organu I instancji wskazuje, iż organy bardzo szczegółowo przeanalizowały zgromadzony materiał dowodowy, który w głównej mierze pochodzi z postępowania przygotowawczego, w ramach którego skarżącemu zostały postawione zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. Materiał ten stał się podstawą do wniesienia do Sądu Rejonowego w Mielcu aktu oskarżenia. W toku tamtego postępowania zweryfikowane zostały twierdzenia R. H. związane z rzekomym spożyciem przez niego alkoholu bezpośrednio po zdarzeniu i prowadzenia pojazdu przez inną osobę. Tę pierwszą okoliczność bezsprzecznie podważa opinia biegłego z zakresu anatomii patologicznej – W. G. oparta m.in. na szczegółowej analizie wyników badań na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu oraz w krwi. Drugiej zaś przeczą zeznania świadków, którzy widzieli zdarzenie (śwd. J. P. i M. G.) czy też pojawili się na miejscu zdarzenia bezpośrednio później (np. śwd. D. L.). Osoby te widziały skarżącego na miejscu kierowcy samochodu Land Rower nr rej. [...]. Żaden ze świadków nie widział innej osoby, która mogłaby prowadzić ten pojazd. Nie widzieli też nikogo, kto oprócz skarżącego mógł choćby tylko jechać tym pojazdem. Także usytuowanie pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi na posesję wykluczało, aby ktoś od strony kierowcy z jego wejścia mógł się wydostać na zewnątrz samochodu. Zeznania tych świadków są spójne, logiczne i w pełni mogły zostać wykorzystane jako wiarygodny materiał dowodowy. Świadkowie P. i L. telefonowali na numer alarmowy zgłaszając wypadek. Są to osoby zupełnie obce dla skarżącego i brak jakichkolwiek podstaw do uznania ich zeznań za tendencyjne. Świadkowie wyraźnie wyczuwali też od skarżącego woń alkoholu. Fakt stanu nietrzeźwości skarżącego przed zdarzeniem wynika także pośrednio z zeznań policjantów interweniujących przed zdarzeniem w mieszkaniu R. H. w związku z wywołaną przez niego awanturą zgłoszoną przez żonę. Zeznania pozostałych świadków, którzy zetknęli się ze skarżącym już po wjechaniu samochodu w ogrodzenie posesji przy ul. K. [...] takich jak członkowie ekipy pogotowia ratunkowego i patrolu Policji, mimo drobnych nieścisłości wskazują jednak na okoliczność, że on sam przyznał się, iż nie było w samochodzie innych osób. Nie budzi zastrzeżeń Sądu szczegółowa analiza materiału dowodowego, która dokonana została zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Gdy do skarżącego dotarło jakie mogą być konsekwencje tego co się stało, próbował on stworzyć sobie linię obrony, która nie znalazła żadnego potwierdzenia toku postępowania karnego. Żadnym wytłumaczeniem ani usprawiedliwieniem nie może być mieszanie leków i alkoholu. Słusznie podkreślały organy, że nie było potrzeby dublowania w toku postępowania administracyjnego dowodów, które już zostały zgromadzone w postępowaniu karnym. Dowody tam zgromadzone zostały wnikliwie przeanalizowane w aspekcie przepisu prawa materialnego, w oparciu o który zapadły decyzje w niniejszej sprawie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż oczywiste jest popełnienie przez skarżącego czynu zabronionego objętego dyspozycją art. 178a § 1 K.k. Nie zmienia prawidłowości tej oceny przyjęta przez skarżącego linia obrony, która nie znalazła żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W świetle znaczenia opinii biegłego z zakresu anatomii patologicznej zbędne było dalsze wyjaśnianie wątku wskazywanego przez skarżącego i organy słusznie uznały, że prowadziłoby to jedynie do przewlekłości. Wątpliwe jest bowiem podważanie wyników opinii biegłego tj. osoby posiadającej specjalistyczną wiedzę innymi środkami dowodowymi. Podważyć ją można byłoby ewentualnie inną opinią biegłego, lecz brak było ku temu podstaw aby organ przeprowadził ją z urzędu. Wbrew zarzutom skargi sprawa została wyjaśniona zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 k.p.a., zaś zebrany materiał dowodowy oceniono stosownie do reguły wynikającej z art. 80 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi nie naruszono też przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący nie tylko miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, ale zapoznał się z nimi, co potwierdził w oświadczeniu z dnia 11 stycznia 2014 r. Zgłoszone przez niego po powyższym żądania zostały rozpatrzone negatywnie postanowieniem z [...].01.2014 r. Skarżący był także reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który także miał możliwość wglądu w akta sprawy. Skarżący był w taki sam sposób reprezentowany w postępowaniu II instancji, gdzie nie przeprowadzono żadnych innych dowodów. Jeszcze raz podkreślić należy, że ocena dowodów dokonana przez organy nie była dowolna lecz dowody te po szczegółowej analizie zostały powiązane i ocenione zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Oceniony w ten sposób materiał dowodowy absolutnie dawał podstawy do ustalenia, że nie budzi wątpliwości, iż to skarżący prowadził samochód będąc w stanie nietrzeźwości i nie było innych uczestników tego zdarzenia. Bezzasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jak zasadnie wyjaśnił organ II instancji obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji może mieć miejsce wyłącznie na podstawie prawomocnego orzeczenia o niezdolności do służby w Policji wydanego przez komisję lekarską podległą ministrowi spraw wewnętrznych. Z akt osobowych skarżącego wynikało zaś, że orzeczenie nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW zatwierdzone przez Okręgową Komisję Lekarską MSW, którym stwierdzono całkowitą niezdolność R. H. do służby w Policji, wpłynęło do Komendy Powiatowej Policji dnia 7 lutego 2014 r. a więc po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Nie naruszył w/w przepisów także organ II instancji, gdyż w ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko, że konkretne okoliczności sprawy, w tym wyrażenie interesu społecznego i słusznego interesu strony powinny decydować o wyborze podstawy zwolnienia ze służby. W przypadku prowadzenia przez policjanta pojazdu w stanie nietrzeźwości nie sposób wręcz znaleźć argumentów, które miałyby przemawiać za prymatem interesu policjanta nad interesem społecznym. W interesie społecznym bowiem pozostaje niewątpliwie eliminacja takich zachowań, które nie tylko u policjanta winny być szczególnie piętnowane, zaś pozostawienie takiej osoby w służbie nadszarpnęłoby społeczny wizerunek Policji. Nie można zaakceptować sytuacji, w której po popełnieniu czynu wyczerpującego znamiona czynu zabronionego w razie późniejszego zaistnienia podstaw do zwolnienia w oparciu o przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji wykluczona byłaby możliwość usunięcia ze służby funkcjonariusza nawet wówczas, gdy ta pierwsza sytuacja jest oczywista. Ponadto zauważyć trzeba, że w chwili wydania przez organ II instancji ostatecznej decyzji nie upłynął jeszcze termin 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Pismo z takim żądaniem nosi datę 11.12.2013 r. Zresztą wówczas orzeczenie komisji lekarskiej nr [...] z tego samego dnia nie było jeszcze zatwierdzone. Analiza przedstawionych akt administracyjnych daje podstawy do stwierdzenia, iż postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów proceduralnych, w tym po konsultacjach z organizacją związkową, nie naruszono też norm prawa materialnego. Stanowisko organizacji związkowej nie ma charakteru wiążącego, zaś dotychczasowy przebieg służby nie wykluczał możliwości zwolnienia skarżącego ze służby skoro istniały ku temu podstawy. Przekonująco także uzasadniono nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wydanej przez organ I instancji decyzji. W świetle powyższego w ocenie Sądu brak było podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Dlatego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.