II SA/Wa 887/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Sławomir Antoniuk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skargi M. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia inwalidztwa postanawia: odrzucić skargę M. L. pełnił zawodową służbę wojskową w korpusie szeregowych zawodowych począwszy od dnia [...] stycznia 2008 r., ostatnio w [...] batalionie powietrzno-desantowym w B. ([...]) na stanowisku: celowniczy. W czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej uczestniczył trzykrotnie w składach Polskiego Kontyngentu Wojskowego [...] w [...]. Po ostatnim pobycie w PKW [...] w [...] Dowódca [...] w B. zgodnie z uregulowaniami prawnymi z § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 z późn. zm.) – skierowaniem z dnia [...] stycznia 2013 r. skierował M. L. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. celem wydania orzeczenia o jego zdolności do zawodowej służby wojskowej – po zakończeniu pełnienia służby poza granicami państwa. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K., w oparciu o przeprowadzone wyniki konsultacji i kart informacyjnych szpitala, orzekła o potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego w wymiarze 2 miesięcy. Po zakończeniu urlopu zdrowotnego Dowódca [...] B. skierował M. L. ponownie do RWKL w K. – celem orzeczenia o zdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej. RWKL w K. po przeprowadzeniu konsultacji lekarskich oraz uwzględnieniu w toku postępowania sprawy dokumentów orzeczniczo-lekarskich całości sprawy, w tym będących podstawą do wydania orzeczenia o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego, wydała, na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 z późn. zm.) oraz § 5 i 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) w dniu [...] czerwca 2013 r. orzeczenie nr [...], w którym stwierdziła u orzekanego schorzenie powodujące niezdolność orzekanego do służby wojskowej w postaci niedoczynności [...] z czynnościową [...] i [...] upośledzającą sprawność ustroju – § [...], a także – jako schorzenia współistniejące – [...] z wtórnymi zmianami zwyrodnieniowymi w okresie początkowym – § [...] oraz zawroty głowy – § [...]. W związku z powyżej wskazanym rozpoznaniem RWKL orzekła, że orzekany jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kat. N zał. 1 grupa II. Ponadto stwierdziła, że rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową, zaliczyła orzekanego do III grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia – od czerwca 2013 r. (z terminem badania kontrolnego czerwiec 2016 r.), a także nie zaliczyła orzekanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Od powyższego orzeczenia do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej odwołał się M. L., w części dotyczącej rozpoznanych u niego schorzeń, ich związku ze służbą wojskową, a także określeniem kategorii inwalidztwa. Uzasadniając swoje odwołanie, żołnierz wskazał, że przyczyną wykrytej u niego [...] jest leczenie farmakologiczne po przebytych traumatycznych wydarzeniach. [...] jest również skutkiem sytuacji stresowych w trakcie pełnienia służby w [...], spowodowanych stresem fizycznym oraz psychicznym. Ponadto stwierdził, że pozostałe wykryte u niego schorzenia pozostają w związku z pełnioną przez niego służbą w [...] i są spowodowane atakami na bazę, w której służył. W związku z powyższym M. L. zanegował zakwalifikowanie go do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz stwierdził, że stwierdzone choroby oraz inwalidztwo powinno zostać uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową. Ponadto zaznaczył, że skierowanie go na urlop zdrowotny tylko pogorszyło jego stan zdrowia. W wyniku rozpatrzenia odwołania, w dniu [...] marca 2014 r., na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 12 pkt 2 oraz § 27 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2006 r. Nr 12, poz. 75 z późn. zm.), Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wydała orzeczenie nr [...], którym utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. CWKL po analizie przedłożonej dokumentacji przez RWKL K. stwierdziła, że komisja wydająca orzeczenie właściwie rozpoznała schorzenia ad 1 do ad 3 oraz uznała orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (Kat. N, Zał. nr 1 Gr. II). Komisja orzekła o inwalidztwie III grupy z ogólnego stanu zdrowia ze względu na schorzenie – [...] z czynnościową [...] i [...] upośledzającą sprawność ustroju – § [...]. Zaznaczono przy tym, że rozpoznanie zostało oparte na przeprowadzonej konsultacji endokrynologicznej oraz poprzedzone hospitalizacją w Klinicznym Oddziale Endokrynologii [...] WSK w K.. W trakcie hospitalizacji wykonano MRI przysadki mózgowej, w którym stwierdzono [...] oraz w badaniach hormonalnych stwierdzono [...]. W epikryzie wypisowej zalecono pacjentowi dietę redukcyjną z uwagi na [...], oszczędzający tryb życia z unikaniem stresów, stałą kontrolę w Poradni Endokrynologicznej i okresową kontrolę hormonów zależnych od gruczołu przysadkowego. Jednocześnie wskazano, że rozpoznane u niego schorzenie nie występuje w Zał. nr 1 ani Zał. nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 62, poz. 567 z późn. zm.), które dotyczy wykazu chorób w związku ze szczególnymi właściwościami służby wojskowej. Ponadto w dokumentacji służbowej od Dowódcy macierzystej JW nie stwierdzono warunków o szczególnych właściwościach na zajmowanym stanowisku. CWKL nie stwierdziła podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. M. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie, ponownie kwestionując niezakwalifikowanie go do II grupy inwalidztwa i równocześnie zakwalifikowanie inwalidztwa jako niezwiązanego ze służbą wojskową. Podkreślił, że w trakcie służby w [...], po jednym z ostrzałów bazy, w której stacjonował, wystąpiły u niego silne zawroty głowy, z którymi zwrócił się do lekarza wojskowego. Jednak w wyniku braku odpowiednich badań została postawiona błędna diagnoza. Natomiast po powrocie do kraju został skierowany na urlop zdrowotny, co pogorszyło jego stan zdrowia. Ponadto nie został objęty opieką przysługującą żołnierzom powracającym ze służby w [...]. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej odrzucenie, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku – o jej oddalenie z powodu merytorycznej bezzasadności. Uzasadniając powyższe, organ wskazał, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotne sprawy – zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 z późn. zm.), ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 z późn. zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2013 r., poz. 666). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W oparciu o powyższe organ wskazał, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje i z tego względu wniosek o odrzucenie skargi jest w pełni zasadny. Natomiast uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ wskazał, że organy obu instancji działały w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...) – Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 z późn. zm., uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy. Orzekanego poddano nie tylko konsultacjom specjalistycznym, lecz także obserwacji szpitalnej, a rozpoznane schorzenia oraz stopień ich nasilenia odpowiadają zaliczeniu skarżącego do III grupy inwalidztwa. Zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Artykuł 1 cytowanej ustawy stanowi, że normuje ona postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Z kolei art. 2 tej ustawy ustala właściwość w zakresie rozstrzygania spraw sądowoadministracyjnych, wskazując, że do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. Oznacza to, że w pierwszej kolejności Sąd obowiązany jest zbadać, czy zaskarżony akt podlega jego kontroli. W tym miejscu należy wskazać, że kwestia orzeczeń wojskowych komisji lekarskich była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie wskazano, że komisje te orzekają w dwóch reżimach prawnych, a ich orzeczenia dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy – zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1074 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 460 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m. in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że skarżący M. L. przedmiotem swojej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]. Jednakże jego zarzuty nie dotyczyły ustalenia jego zdolności do służby w armii. Skupiono się natomiast na kwestiach dotyczących powstałych u niego schorzeń, zakwalifikowania go do konkretnej grupy inwalidztwa, a przede wszystkim stwierdzenia braku związku pomiędzy wystąpieniem chorób i inwalidztwa ze służbą wojskową. Zgodnie zatem z poczynionymi wcześniej uwagami, tego typu zarzuty nie mogą być rozpoznawane przez sądy administracyjne, albowiem nie są one władne, aby rozstrzygać kwestie medyczne. Stąd też w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził niedopuszczalność skargi w niniejszej sprawie i orzekł jak w sentencji postanowienia.