II OZ 537/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 799/14, odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. P. i A. P. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 799/14, odrzucił wniosek A. P. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. P. i A. P. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. II SA/Ke 799/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. P. i A. P. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. Obecny na rozprawie w dniu [...] listopada 2014 r. A. P. został pouczony, że uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Skarga kasacyjna złożona osobiście przez skarżących postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r. została odrzucona przez Sąd jako niedopuszczalna. Następnie, w dniu [...] stycznia 2015 r. A. P. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. Sąd postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. odmówił wnioskodawcy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, stwierdzając, że skarżący w żaden sposób nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Na wniosek A. P. o przyznanie prawa pomocy, w tym o ustanowienie adwokata z urzędu postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 r. Referendarz sądowy ustanowił dla A. P. adwokata, którego wyznaczył Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Kielcach zarządzeniem z dnia 2 marca 2015 r. W dniu [...] marca 2015 r. wyznaczony ww. zarządzeniem adw. M. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zarządzenie z dnia 2 marca 2015 r. odebrał w dniu 11 marca 2015 r. Zgłoszenie przez niego wniosku o sporządzenie uzasadnienia w ustawowym terminie nie było możliwe, ponieważ nie był wtedy jeszcze pełnomocnikiem ustanowionym z urzędu. Dalej Sąd przywołał podstawy prawne rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu określone w art. 86 § 1, art. 87 § 1 i art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) i podkreślił, że kwestia przywrócenia A. P. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. została już prawomocnie rozstrzygnięta przez tut. Sąd w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2015 r. Powodem odmowy było to, że skarżący w żaden sposób nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd stwierdził wówczas, że skarżący został prawidłowo pouczony, zarówno w zawiadomieniu o rozprawie, jak i ustnie po zamknięciu rozprawy w dniu 27 listopada 2014 r., o tym, że uzasadnienie wyroku zostanie sporządzone na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Usprawiedliwieniem braku winy w uchybieniu terminu nie może być brak zrozumienia skierowanego do skarżącego zawiadomienia, brak doświadczenia w sprawach sądowych, niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy nieznajomość prawa. Sąd I instancji zauważył, że okoliczność, iż skarżącemu ustanowiono pełnomocnika z urzędu, który w imieniu mocodawcy złożył kolejny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie ma wpływu na kwestię mającą w niniejszej sprawie znaczenie kluczowe, a mianowicie, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia został już prawomocnie rozpoznany. Sąd wskazał, że prawomocne orzeczenie sądowe, jak wynika z art. 170 P.p.s.a., wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Przewidziana w powołanym przepisie moc wiążąca prawomocnego orzeczenia obejmuje również postanowienia, jako mieszczące się w pojęciu orzeczenie, w tym również prawomocne postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd podkreślił, że niedopuszczalne jest uznanie możliwości ponownego złożenia wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji prawomocnego orzeczenia w tej kwestii przez Sąd. W związku z tym stwierdzić należało, że ponowny wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu (art. 188 P.p.s.a.). Sąd zaznaczył, że Sąd rozpoznając sporządzony osobiście przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2015 r. rozstrzygnął kwestię winy w uchybieniu terminu. W sytuacji gdy wniosek o przywrócenie terminu nie musi być sporządzony przez adwokata lub radcę prawnego, okoliczność, że później skarżącemu ustanowiono pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na ocenę tej kwestii. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. P., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wniósł o jego uchylenie. Pełnomocnik skarżącego dowodzi, że w zastanym stanie sprawy brak było możliwości podjęcia innych środków prawnych, które umożliwiłyby pełnomocnikowi z urzędu sporządzenie skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do jej sporządzenia. Brak sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku uniemożliwi skarżącemu złożenie skargi kasacyjnej, której żąda klient i do złożenia której – jak wynika z postanowienia z dnia 17 lutego 2015 r. – został ustanowiony pełnomocnik z urzędu. Prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie zaskarżonego postanowienia i utrzymanie go w mocy uniemożliwi złożenie skargi kasacyjnej albowiem brak będzie ku temu formalnych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że sąd rozpatrując ponownie zagadnienie prawne, które było już przedmiotem oceny sądu i stanowisko to ma charakter orzeczenia prawomocnego, jest związany dokonaną wówczas oceną i nie może na nowo formułować ocen w tym zakresie. W niniejszej sprawie Sąd rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. rozstrzygnął kwestię winy w uchybieniu terminu. Jednoznacznie uznano wówczas, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi bowiem za przesłankę tą nie można było uznać okoliczności niezrozumienia skierowanego do niego przez Sąd wezwania (pouczenie w wezwaniu na rozprawę i ustne pouczenie na rozprawie), braku doświadczenia w sprawach sądowych, czy niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw, jak i nieznajomość prawa. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. Co prawda skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. wnosząc o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazał na potrzebę zaskarżenia m.in. tego postanowienia przez ustanowionego pełnomocnika ale wobec braku wymogu sformułowania zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika nie było przeszkód by zaskarżyć to postanowienie w ustawowym terminie przez skarżącego. Zatem okoliczność późniejszego wyznaczenia pełnomocnika z urzędu nie stanowiła podstawy do wzruszenia prawomocności tego postanowienia. Ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie odniósłby zakładanego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko pełnomocnika skarżącego, że w zaistniałej sytuacji procesowej jedynym działaniem, które prowadziłoby do złożenia skargi kasacyjnej od zapadłego w sprawie wyroku było wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Bez pozytywnego rozstrzygnięcia w tym zakresie nie można było złożyć skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna ze względów formalnych zostałaby odrzucona. To jednak nie zmienia faktu, że kwestia możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku została już prawomocnie rozpoznana przez Sąd. Ponowny wniosek pełnomocnika skarżącego oparty na innych podstawach, z uwagi na wcześniejsze prawomocne orzeczenie w tej kwestii nie zmienia stanu prawnego sprawy. Okoliczności podniesione w zażaleniu także nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji albowiem zmiana prawomocnego postanowienia nie jest możliwa. W tej sytuacji Sąd I instancji słusznie orzekł na podstawie art. 188 P.p.s.a., że ponowny wniosek dotyczył kwestii już prawomocnie rozstrzygniętej i w warunkach związania Sądu prawomocnym orzeczeniem wydanie przez Sąd innego rozstrzygnięcia było niedopuszczalne. Tym samym ponowny wniosek o przywrócenie terminu także należało uznać za niedopuszczalny i orzec o jego odrzuceniu. W zaistniałej sytuacji procesowej pełnomocnik ustanowiony z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej nie będzie mógł wywiązać się zadania dla którego realizacji został ustanowiony. Splot podjętych przez stronę czynności procesowych sprawił, że możliwość taka przestała istnieć. Fakt, że pełnomocnik chce wywiązać się z postawionego mu zadania nie może uzasadniać działania Sądu wbrew prawu a do tego sprowadzałoby się uchylenie prawomocnego postanowienia z 26 stycznia 2015 r. na skutek ponownie złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.