IV SA/Wa 1609/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na akt Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony akt; 2. stwierdza, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy P. na rzecz skarżącej M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...] M. B. została wyznaczona na kuratora dla reprezentowania interesów nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu S. L. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Postanowienie Sądu nie określiło wynagrodzenia dla M. B., które powinien wypłacić właściwy organ administracji. Pismem z 7 września 2011 r., w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania, do którego M. B. ustanowiona została kuratorem, złożyła ona wniosek o przyznanie jej wynagrodzenia. Burmistrz Miasta i Gminy [...], decyzją z dnia [...] września 2011 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia dla kuratora wskazując, że nie ma aktu prawnego, który regulowałby kwestię wypłaty wynagrodzenia dla osoby będącej kuratorem dla reprezentowania interesów nieobecnej i nieznanej z miejsca pobytu osoby fizycznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz Miasta i Gminy [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w związku z art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) oraz art. 34 § 1 i art. 264 § 1 w związku z art. 263 k.p.a., postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. nr [...], ustalił dla M. B. Wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania administracyjnego w kwocie 61,50 zł. Pismem z dnia 30 czerwca 2014r. strona wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa ww. aktem (postanowieniem) z dnia [...] czerwca 2014 r. Pismem z dnia 10 lipca 2014r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] poinformował M. B. o odmowie uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji M. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie (akt) z dnia z [...] czerwca 2014 r. nr [...], którym ustalono dla M. B. wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania administracyjnego w kwocie 61,50 zł. W uzasadnieniu skargi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 264 § 2 w zw. z art. 7 i art. 8 w zw. z art. 34 § 1 w zw. z art. 141 § 1 k.p.a., 107 poprzez błędną wykładnię prawa polegającą na przyjęciu, że przedstawicielowi wyznaczonemu przez sąd dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego przysługuje zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji podczas gdy postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia jest w rzeczywistości aktem prawnym, na który przysługuje skarga do WSA. Podała, że w analogicznych sprawach sąd administracyjny przyznawał jej rację. Skarżąca podniosła, że organ administracji przyznał jej wynagrodzenie nie opierając się na przepisach prawa lecz na "nieokreślonej praktyce Sądu Rejonowego w [...]". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony postępowania administracyjnego, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. Na akt tego rodzaju nie przysługuje zażalenie lecz skarga do sądu administracyjnego. Sąd uznał, że postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...], z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], o ustaleniu dla M. B. wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania administracyjnego w kwocie 61,50 zł jest w istocie aktem administracyjnym podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego (3 § 2 pkt 4 ppsa). Oceniając zaskarżony akt Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustalone zostało na kwotę 61,50 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Burmistrz podniósł, że nie mając aktu prawnego, który ściśle regulowałby zasadę wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego, rozpoznając sprawę, zastosował art. 263 § 2 k.p.a. oraz praktykę orzeczniczą Sądu Rejonowego w [...] w sprawach dotyczących wynagrodzenia kuratora. Ponadto stwierdził, że ustalając wynagrodzenie uwzględnił zasady gospodarności, całokształt sprawy oraz nakłady pracy kuratora, które polegały na zapoznaniu się z aktami sprawy, odebraniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, decyzji administracyjnej i ocenie możliwości jej zaskarżenia. Mając na uwadze wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2636/12 stwierdzić należy, iż stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy [...] nie zasługuje na akceptację. NSA stwierdził, że regulacja art. 264 § 1 k.p.a. służy określeniu łącznej wysokości kosztów postępowania i osoby zobowiązanej do ich zapłaty na rzecz organu, a nie do określenia wysokości należności przysługujących jakiejkolwiek osobie od organu administracji. Przyjęcie odmiennego rozumienia art. 264 § 1 k.p.a. i uznanie, że stanowi on podstawę dla wydania postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi prowadziłoby do uniemożliwienia skorzystania z kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej takiego postanowienia, które niewątpliwie dotyczy sfery interesów majątkowych osoby ustanowionej przedstawicielem na podstawie art. 34 k.p.a. Przepis art. 264 § 2 k.p.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że prawo wniesienia zażalenia przysługuje jedynie osobie zobowiązanej postanowieniem sądu do poniesienia kosztów. NSA stwierdził, iż wykluczyć należy możliwość przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. bowiem relacja między organem i przedstawicielem strony nie pozostaje w bezpośrednim związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym i ma ona wobec niego charakter uboczny. W powołanym wyroku NSA podkreślił, iż ani wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a. ani w przepisach szczególnych. Jednocześnie NSA zauważył, że wprawdzie przepisy k.p.a. nie stanowią wprost o tym, że wynagrodzenie przysługuje przedstawicielowi za wykonane czynności, to jednak oparcie na tym twierdzenia, że wynagrodzenie takie w ogóle nie przysługuje nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Nie jest bowiem tak, by w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Występuje zatem w przepisach k.p.a. luka prawna, która powinna zostać wypełniona. Dlatego w ocenie NSA, z którą to oceną skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni się identyfikuje, takimi przepisami mogą być, stosowane jednak tylko odpowiednio, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.). Jednocześnie NSA podkreślił, iż pogląd ten jest tylko pozornie sprzeczny ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w uchwale z dnia 9 lutego 1989 r. (sygn. akt III CZP 117/88). Uchwała ta wyklucza bowiem jedynie zastosowanie przepisów rozporządzenia wprost, co determinowałoby właściwość sądu powszechnego, odrzuconą jednoznacznie przez Sąd Najwyższy. Nie uniemożliwia jednak możliwości zastosowania ich przez organ administracji odpowiednio, w drodze analogii - w celu wypełnienia istniejącej luki prawnej. Dlatego też stwierdzić należy, iż Burmistrz Miasta i Gminy [...] przyznając skarżącej wynagrodzenie na podstawie art. 264 § 1 k.p.a., naruszył prawo. Zgodnie z powołanym stanowiskiem NSA w sprawie, zastosowanie znaleźć powinny odpowiednio przepisy nowego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U.2013 r. poz.1476). Konsekwencją powyższego była konieczność uchylenia zaskarżonego aktu Burmistrza Miasta i Gminy [...], z dnia [...] czerwca 2014 r. Powyższe ustalenia i wykładnię organ uwzględni przy ponownym rozpoznawaniu wniosku skarżącej o przyznanie jej wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji kuratora w postępowaniu administracyjnym. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienie się niniejszego wyroku. Jednocześnie w oparciu art. 200 powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.