I SA/Łd 771/14

WyrokWSA w Łodzi2014-11-04

Skład orzekający: Joanna Tarno, Paweł Janicki, Teresa Porczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, będąc jednocześnie wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym, może uznać się za związany postanowieniem organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, co pozbawiłoby stronę możliwości merytorycznej oceny sprawy przez organ II instancji?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, będący jednocześnie wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym, nie może być związany postanowieniem organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Takie stanowisko organu odwoławczego narusza konstytucyjną i ustawową zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, czyniąc prawo do II instancji iluzorycznym i pozbawiając stronę ochrony prawnej.
Stan faktyczny
Skarżący M. W. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł. odmawiające uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Głównym zarzutem skarżącego było przedawnienie dochodzonych należności. Organy obu instancji odmawiały uwzględnienia zarzutów, wskazując na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia 23 maja 2014 r. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Z akt sprawy wynika, że w dniu 4 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. Inspektorat w S. wystawił na M. W. tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne za miesiące: maj. wrzesień i grudzień 2001 r., od stycznia do marca i od czerwca do grudnia 2002 r., od stycznia do grudnia 2003 r., styczeń, luty i czerwiec 2004 r., - ubezpieczenie zdrowotne za miesiące: maj, wrzesień i grudzień 2001 r., od stycznia do marca i od czerwca do grudnia 2002 r., od stycznia do grudnia 2003 r., od stycznia do września 2004 r., - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące: maj, wrzesień i grudzień 2001 r., od stycznia do marca i od czerwca do grudnia 2002 r, od stycznia do grudnia 2003 r., styczeń, luty i czerwiec 2004 r. Wskazane tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] zostały skierowane do Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł. celem dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej. Zaległości dochodzone były uprzednio na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] od [...] do [...] i [...] od [...] do [...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., który postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. umorzył postępowanie egzekucyjne. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z dnia 5 grudnia 2012 r. o numerach [...], [...] i [...] Norgan egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. w A Polska Sp. z o.o. Zawiadomienia dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 11.12.2012 r., zaś zobowiązanemu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych, zostały one doręczone w dniu 24.12.2012 r. W dniu 2 stycznia 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. wpłynęło pismo M. W. z dnia 31.12.2012 r. zatytułowane "Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego", z zaznaczeniem, iż wystąpienie to "dotyczy: tytułów wykonawczych na podstawie zawiadomień [...], [...], [...]". W piśmie strona sformułowała zarzut przedawnienia należności z tytułu składek, podnosząc, iż zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. M. W. wskazał również, iż termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Po rozpatrzeniu wystąpienia Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. w dniu [...] stycznia 2013 r. wydał postanowienie w którym odmówił uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W wyniku wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy uznał, że kwestionowane postanowienie nie zawiera właściwej podstawy prawnej oraz wystarczającego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [...].07.2013 r. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wydał postanowienie, w którym odmówił uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych wyżej numerach. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, że bieg terminu przedawnienia należności strony został zawieszony "od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik M. W. został zawiadomiony - to jest od 01.07.2002 r. i od 16.12.2003 r. - data doręczenia tytułu wykonawczego, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. [...].08.2006 r. czyli daty wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.." Tym samym organ egzekucyjny uznał, że dochodzone składki są należne i podlegają wyegzekwowaniu od dłużnika. Na powyższe rozstrzygnięcia M. W. wniósł zażalenie, w którym zakwestionował stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności. Ponadto zarzucił, że Dyrektor II Oddziału Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w postanowieniu z dnia [...].07.2013 r. błędnie wskazał, iż tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...] i [...] nigdy nie zostały doręczone zobowiązanemu i oświadczył przy tym, że ww. tytuły wykonawcze zostały "wystawione wraz z pozostałymi tytułami wykonawczymi wymienionymi na początku pisma w dniu 04.12.2012 roku, a doręczone w dniu 24 grudnia 2012 roku." Po rozpatrzeniu zażalenia strony postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na zastrzeżenia dotyczące sentencji wydanego postanowienia z dnia [...].07.2013 r., z której wynika, że Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. odmówił uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone jedynie na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] [...] do [...], od [...] do [...]. Zdaniem organu odwoławczego, organ egzekucyjny winien się również odnieść do zarzutów na postępowanie egzekucyjne dotyczące tytułów7 wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...].11.2013 r. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wydał postanowienie znak: [...], którym odmówił uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych numerach. Powołując się na treść art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ wskazał, że płatnik składek obowiązany jest do obliczania, rozliczania oraz opłacania w terminach określonych ustawą, należnych składek, zaś nie opłacone składki lub opłacone w zaniżonej wysokości zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 2 ww. ustawy, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wyjaśnił ponadto, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ww. ustawy w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 18.12.2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 01.01.2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Do nieprzedawnionych do dnia 31.12.2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest przerwanie i zawieszenie, o ile niewymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Organ egzekucyjny poinformował, że w przedmiotowej sprawie w spornym okresie obowiązywał najpierw pięcioletni termin przedawnienia, a następnie od dnia 01.01.2003 r. obowiązuje 10 letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zaznaczył, iż należności z tytułu składek były wymagalne od dnia 16.06.2001 r., od dnia 16.10.2001 r. i kolejno od dnia 16.01.2002 r. do dnia 16.04.2002 r., a także od dnia 16.07.2002 r. do dnia 16.10.2004 r., w związku z czym w dniu 01.01.2003 r. nie były jeszcze przedawnione. Do takich zatem nieprzedawnionych składek znajduje zastosowanie 10 letni termin przedawnienia, na poparcie czego przywołał orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt I UK 232/04. Ponadto w ocenie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., bieg terminu przedawnienia należności M. W. został zawieszony "od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik M. W. został zawiadomiony - to jest od 01.07.2002 r. i od 16.12.2003 r. - data doręczenia tytułu wykonawczego, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. [...].08.2006 r. czyli daty wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.." Tym samym, jak wskazał organ egzekucyjny, dochodzone składki są należne i podlegają wyegzekwowaniu od dłużnika. Za uzasadniony uznał organ natomiast wniesiony przez M. W. zarzut na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...], o czym orzekł w postanowieniu z dnia [...].11.2013 r. znak: [...]. Na rozstrzygnięcie z dnia [...].11.2013 r. M. W. wniósł zażalenie, w którego uzasadnieniu wskazał, że odmawiając uwzględnienia wniesionych zarzutów, organ powołuje się na przerwanie biegu terminu przedawnienia w związku z prowadzeniem egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Zarzucił przy tym, iż nie zaszła jednak przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia, gdyż zarówno Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego nie poinformowali dłużnika o czynnościach zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, ani nie wyegzekwowali żadnych kwot, w niektórych przypadkach przez ponad 12 lat. Zaznaczył jednocześnie, iż czynności egzekucyjne zawieszające bieg terminu przedawnienia winny zmierzać do bezpośredniego celu, jakim jest wyegzekwowanie należności. A takowe - zdaniem strony nie nastąpiło, zaś Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł prowadzić egzekucji należności z tytułu "nieopłaconych podatków", gdyż w tym okresie egzekucja była nieskuteczna. Zobowiązany zakwestionował również sposób interpretacji przez Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. przepisu art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18.12.2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Podniósł, iż art. 24 ust. 4 ww. ustawy, nie powinien mieć zastosowania do zaległości wobec ZUS z lat 1999-2002. gdyż nie wynika to z jego treści. Pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w Ł. wniesione zażalenie przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. W treści pisma organ zauważył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w protokole nieściągalności wskazał dały doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych, stanowiące w tym przypadku daty pierwszych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o których zobowiązany został powiadomiony. Zawieszenie terminu przedawnienia trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. 31.08.2006 r., czyli daty wydania Protokołu nieściągalności przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Ponadto organ egzekucyjny nadmienił, iż nie wydał w przypadku M. W. częściowego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, tylko ustosunkował się do konkretnych tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] i [...] obejmujących należności składkowe na FUS, FUZ oraz FP i FGŚP za okres od [...] do [...] uznając za uzasadniony wniesiony przez zobowiązanego zarzut na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych, o czym orzekł w postanowieniu z dnia [...].11.2013 r. znak: [...]. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W skardze do sądu administracyjnego M. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia pierwszej i drugiej instancji oraz zarzucił organowi odwoławczemu: - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało z istoty wpływ na wynik sprawy, - wydanie decyzji bez uwzględnienia, stanu faktycznego i prawnego w przedmiocie odwołania, - naruszenie przepisów postępowania: art. 33 § 1, art. 34 § 5, art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 107 w związku z art. 18 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, - nienależyte uzasadnienie decyzji i nie odniesienie się do argumentów podniesionych przez stronę. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Na podstawie art 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Możliwość uruchomienia weryfikacji orzeczenia podjętego w pierwszej instancji jest istotą prawa do zaskarżenia wyrażonego w art. 78 Konstytucji RP. Nakłada ono na ustawodawcę obowiązek nie tylko formalnego uprawnienia strony do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia lub decyzji wydanych w pierwszej instancji, ale także stworzenia gwarancji prawnych zabezpieczających skuteczność tego środka w tym sensie, że powinien on umożliwić organowi drugiej instancji merytoryczną ocenę prawidłowości rozstrzygniętej sprawy. Artykuł 78 Konstytucji RP stanowi bowiem także gwarancję obiektywnej i realnej kontroli instancyjnej, której celem jest zapobieganie pomyłkom i arbitralności w pierwszej instancji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 2002 r. sygn. akt P 13/01, OTK ZU 2002, nr 4A, poz. 42, s. 564). Zgodnie z art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego oznacza, podobnie jak w przypadku art. 78 Konstytucji RP, dopuszczalność powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia sprawy załatwionej w formie decyzji nieostatecznej. Należy przy tym pamiętać, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Powyższe zasady, mające charakter gwarancyjny, mają istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. W myśl art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zmianami) zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 punkt 1-7, 9 i 10 w tym także zarzut przedawnienia (przyp. WSA), organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Jednocześnie zgodnie z art. 34 § 2 cytowanej ustawy na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie, zaś na podstawie § 5 cytowanego przepisu na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Przedstawione unormowanie reguluje procedurę rozpatrywania zarzutów na postępowanie egzekucyjne, a wynikają z niego dwa wnioski. Po pierwsze na postanowienia organu egzekucyjnego I instancji służy zażalenie do organu odwoławczego. Po drugie stanowisko wierzyciela wydawane a formie postanowienia jest również zaskarżalne w drodze zażalenia. Tak więc w obu przypadkach zachowany jest wymóg dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Mimo związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela strona nie pozostaje bezbronna, gdyż przysługuje jej droga odwoławcza od tegoż stanowiska. Ograniczeniem tego podwójnego zabezpieczenia strony jest treść art. 83c ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. nr 1442 z 2013r), zgodnie z którym od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Treść cytowanego przepisu wskazuje, że z woli ustawodawcy, w sprawach, w których (tak jak w rozpoznawanej sprawie) wierzycielem jest ZUS, od stanowiska wierzyciela wyrażonego w formie postanowieni zażalenie nie przysługuje. Przyjąć należy, że owo ograniczenie, mające rangę ustawową, nie wykracza poza ramy art. 78 Konstytucji RP. Jednocześnie zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007r. sygn. akt I FPS 4/06 gdy egzekucja jest prowadzona przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego brak jest podstawy prawnej do wydawania przez wierzyciela postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela. Respektując w pełni przedstawione wyżej zapatrywanie prawne poszerzonego składu NSA zauważyć należy, że wymieniona uchwała nie zwalnia organu odwoławczego od obowiązku ponownego zbadania sprawy, wynikającego z art. 15 kpa, statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania, o czym była mowa wyżej. NSA w cytowanej chwale uznał jedynie, że brak jest podstaw prawnych do uzyskiwania stanowiska wierzyciela, gdy jest on jednocześnie wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym. Nie utożsamił jednak postanowienia wydanego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów przez organ I instancji (będący zarazem wierzycielem) ze stanowiskiem tegoż wierzyciela wyrażonym w trybie art. 34 § 1. Stąd też twierdzenie organu odwoławczego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż postanowienie organu I instancji jest zarazem stanowiskiem wierzyciela, z czego wynika związanie nim organu odwoławczego i niemożność merytorycznej oceny zasadności tego postanowienia, jest nieuprawnione. Przede wszystkim organ odwoławczy nie powołał podstawy prawnej swego twierdzenia, czyniąc je tezą bezpodstawną. Po wtóre jej hipotetyczne przyjęcie oznaczałoby, że strona byłaby w istocie pozbawiona prawa do rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji, co narusza zarówno konstytucyjną jak i ustawową zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z woli ustawodawcy nie miałaby prawa do zażalenia w przypadku opisanym w art. 83c ust.2 cytowanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych a z woli organu odwoławczego byłaby pozbawiona prawa do ponownego rozpatrzenia sprawy z powodu związania tego organu poglądem wyrażonym w postanowieniu organu I instancji będącym zarazem wierzycielem. O ile, jak wskazano wyżej, należy respektować ustawowe ograniczenie zasady dwuinstancyjności o tyle nie ma żadnych powodów, by zaakceptować tezę organu odwoławczego o związaniu stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu zaskarżonym przez stronę w normalnym toku instancji. Jego przyjęcie czyniłoby prawo do II instancji jedynie iluzją i pozostawiało stronę bez ochrony prawnej. Byłaby to więc sytuacja nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ponadto, o czym nie można zapominać, zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego narusza i czyni jedynie fasadowym, a nie realnym środkiem ochrony art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym od postanowienia organu I instancji służy zażalenie. Z całą pewnością zatem w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia wymienionego przepisu jak również art. 15 kpa i art. 78 Konstytucji RP. Nie jest przy tym tak, jak widzi to organ odwoławczy to jest, że NSA przesądził trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powołane na tę okoliczność wyroki zapadły w odmiennych sytuacjach proceduralnych i nie mogą być miarodajne w rozpoznawanej sprawie. I tak w wyroku z dnia 30 września 2009r. sygn. akt II FSK 795/09 postanowienie w I instancji wydawał Naczelnik Urzędu Skarbowego, uznając zarzuty za nieuzasadnione, natomiast ZUS występował jako wierzyciel zajmując stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a nie jak w rozpoznawanej sprawie w podwójnej roli. W wyroku z dnia 26 października 2011r. w sprawie II GSK 1099/10 organ odwoławczy (egzekucyjny) ustosunkował się do zarzutów zawartych w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, a nie stwierdził swego związania tym rozstrzygnięciem, jak miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W wyroku z dnia 4 lutego 2011r. sygn. akt II GSK 215/10 sprawa dotyczyła odpowiedzialności osoby trzeciej, na którą przeniesiono odpowiedzialność a nie płatnika składek, zaś sad skupił się na możliwości zastosowania tezy cytowanej wyżej uchwały 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FPS 4/06 do organów orzekających w rozpoznawanej sprawie. Wreszcie wyrok w sprawie II GSK 1490/10 opiera się na błędnym w ocenie sądu I instancji przekonaniu, ze akt wydany (w stanie analogicznym do stanu przyjętego w rozpoznawanej sprawy) przez organ I instancji podlega, jako stanowisko wierzyciela, kontroli sądu administracyjnego w trybie art. 134 § 1 ppsa. Zgodnie z powoływaną już wielokrotnie uchwałą składu poszerzonego NSA w sprawie I FPS 4/06 gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem stanowiska tegoż wierzyciela, w zakresie zgłoszonych zarzutów, nie ma potrzeby uzyskiwać. Oznacza to, że de facto i de jure w tego rodzaju sytuacjach procesowych stanowiska wierzyciela jako osobnego aktu organu administracji nie ma. Skoro zaś akt taki nie istnieje nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego. Z powyższych względów powołane wyroki NSA nie mogą stanowić oparcia dla rozstrzygnięcia zaproponowanego w zaskarżonym postanowieniu. W trakcie ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe wskazania w trybie art. 141 § 4 ppsa. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji. E.B.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło