I SA/Wa 3291/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. S., T. D., J. G., K. S., J. A., A. K., M. L., M. L. , A. D. , B. P., E. J., B. N., H. A., T. A., W. A. i A. B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących I. S., T. D. , J. G., K. S. , J. A., A. K., M. L., M. L. , A. D., B. P., E. J. , B. N. , H. A., T. A., W. A. i A. B. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w L. z dnia [...] maja 1969 r., nr [...], o przyznaniu W. A. odszkodowania za wywłaszczoną orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1965 r. nieruchomość o pow. [...] m². Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli I. S., T. D., J. G., K. S., T. A., A. K., M. L., M. L., A. D., B. P., E. J., J. A. i B. N.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a stanowisko w sprawie przedstawili w obszernym uzasadnieniu skargi. W dniu [...] maja 2014 r. zmarł T. A., a w jego miejsce wstąpili H. A., A. B., T. A. i W. A. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowego do akt sprawy wpłynął odpis zupełny aktu zgonu M. L., z którego wynika, że zmarła ona w dniu [...] czerwca 2013 r. Przy czym zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego L. z siedzibą w L. I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2013 r., sygn. akt [...], spadek po M. L. nabyli z mocy testamentu M. L. i M. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 powołanej ustawy sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli decyzja lub postanowienie dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż analiza materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione. W przedmiotowej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prowadził postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. uznając M. L. za stronę tego postępowania oraz czyniąc ją adresatem zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy w dacie jej wydania osoba ta nie żyła. Jak wynika bowiem z akt sprawy M. L. zmarła w dniu [...] czerwca 2013 r. Przy czym w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej oraz wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Stosownie do art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Zatem skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że decyzja ta jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27.04.1983 r. sygn. akt II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14. 11. 2001 r. sygn. akt I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w W-wie z 20.07.2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1973/05, LEX 258282). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, iż M. L. nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy ustalić aktualny krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu. Tymczasem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przeprowadził postępowanie czyniąc jego stroną, jak również adresatem zaskarżonej decyzji zmarłą M. L. Uczestnikami postępowania i adresatami zaskarżonej decyzji winni być natomiast następcy prawni osoby zmarłej. Oznacza to, że Minister nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające przez co rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4, art. 40 § 1, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 Kpa. Jednocześnie wskazana wada postępowania jest tak istotna, że prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W zaistniałej sytuacji badanie legalności decyzji pod kątem zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Jednocześnie ustalając aktualny krąg stron postępowania, organ zwróci uwagę, m.in. na postanowienie Sądu Rejonowego L. z siedzibą w L. I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2013 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż spadek po zmarłej M. L. nabyli na podstawie testamentu M. L. i M. L. Biorąc natomiast pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przedstawi swoje stanowisko, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.