I OW 152/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia NSA Dzbeńska Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrz N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem N. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. M. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy w sprawie Burmistrz Gminy N., wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2014 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy organem wnioskującym, a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. M. o skierowanie i sfinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej, poprzez wskazanie Prezydenta Miasta W., jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że A. M., pismem z dnia [...]maja 2014 r., zwróciła się do Prezydenta Miasta W. o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych we W. Prośbę swoją motywowała tym, że posiada tylko dalszą rodzinę a jest osobą starszą, schorowaną, wymagającą pomocy osób trzecich. Nadmieniła również, że jest na stale zameldowana we W. w lokalu, którego jest głównym najemcą. Wniosek ten Prezydent Miasta W. przekazał Burmistrzowi Miasta N., jako organowi właściwemu do jego rozpoznania. Organ wnioskujący z tym stanowiskiem się jednak nie zgadzał. Wskazując na treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 25 k.c., podnosił, że decydujące znaczenie w niniejszym przypadku miało ustalenie miejsca zamieszkania A. M., a którym nie jest aktualne miejsce jej pobytu. Przebywa ona bowiem jedynie tymczasowo w ośrodku prowadzonym pod nazwą "Wynajem pokoi I. A.", w którym świadczone są wyłącznie usługi noclegowe. Lokal, w którym zainteresowana się znajduje nie jest zatem lokalem mieszkalnym – w rozumieniu art. 2 ust. pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zdaniem organu wnioskującego, A. M. nie spełnia również kryteriów osoby bezdomnej – w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. – co skutkowałoby możliwością ustalenia organu właściwego do rozpoznania jej podania – na podstawie art. 101 ust. 2 w/w ustawy. A. M. jest bowiem zameldowana na pobyt stały we W., w lokalu mieszkalnym, którego jest głównym najemcą i brak jest obiektywnych przyczyn uniemożliwiających jej zamieszkanie w tym lokalu. Jedyną okolicznością, powodującą konieczność przebywania zainteresowanej poza miejscem zameldowania na pobyt stały, jest jej stan zdrowia i brak możliwości zapewnienia w miejscu zamieszkania stosownej opieki. Prezydent Miasta W., w odpowiedzi na wniosek, wnosząc o wskazanie Burmistrza Miasta N., jako organu właściwego w sprawie twierdził, że A. M., z uwagi na zły stan zdrowia, brak możliwości samodzielnej egzystencji w codziennych życiu oraz wymóg koniecznej pomocy innych osób, przeprowadziła się do S., gdzie od dwóch lat przebywa w prywatnym Rodzinnym Domu Opieki "S.". Zainteresowana, w maju 2012 r. opuściła swoje mieszkanie we W., w którym od dwóch lat mieszka jej siostrzeniec z żoną i dzieckiem, którzy nie utrzymują z ciotką żadnego kontaktu. Zdaniem Prezydenta, okoliczność, iż A. M. przeprowadziła się do placówki o charakterze niepublicznego domu pomocy społecznej potwierdza, iż przenosząc swoje dotychczasowe życie z W. do S., gdzie zapewniła sobie pomoc i opiekę, miała faktyczny zamiar stałego pobytu w tym miejscu. W konsekwencji, Prezydent Miasta W. stał na stanowisku, że skoro A. M. od ponad dwóch lat przebywa na terenie Gminy N., a dodatkowo w jej podaniu o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej we W., jako swoje obecne miejsce pobytu wskazała właśnie na S., to właściwym do rozpoznania złożonego przez nią wniosku jest – na podstawie z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 u.p.s. – Burmistrz tej Gminy, gdyż w tym miejscu koncentrują się aktualnie jej sprawy. W odpowiedzi na ww. pismo, Burmistrz Gminy N., wskazywał iż ośrodek, będący obecnie miejscem pobytu A. M., jest tylko pensjonatem, w którym przebywają goście w celach rekreacyjnych. Ośrodek ten nie figuruje w rejestrze placówek zapewniających całodobową opiekę osobom: niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w województwie opolskim, wydanym przez Wojewodę Opolskiego. Z informacji uzyskanych od rodziny zainteresowanej wynika ponadto, że pobyt zainteresowanej w S. miał mieć charakter czasowy, gdyż w tym czasie krewni A. M. mieli zająć się kompletowaniem dokumentacji, potrzebnej do umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej w R. koło K., w pobliżu, ich miejsca zamieszkania. Brak jest zatem podstaw, do uznania, iż pobyt A. M. w ww. ośrodku stanowi jej świadomy wybór. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwaną dalej "P.p.s.a.", spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w cytowanym wyżej artykule. Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta N., a Prezydentem Miasta W. jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku A. M. o skierowanie i sfinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), dalej: "u.p.s.", decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Dla rozpoznania zaistniałego w sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie miała zatem treść art. 101 ust. 1 w/w ustawy. Chociaż bowiem A. M. obecnie przebywa w lokalu, którego nie można uznać za lokal mieszkalny – w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), nie jest ona również osobą bezdomną – w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., z uwagi na fakt, iż jest zameldowana na pobyt stały w stanowiącym jej własność mieszkaniu położonym we W., w którym może zamieszkać. Zgodnie z powołanym art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", należy w tej kwestii odnieść się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c., wskazują dwa czynniki: zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania konkretnej osoby polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w określonej miejscowości. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby. Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało zatem rozważyć, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania A. M.. Dokonując ustaleń na tym tle trzeba mieć przede wszystkim na uwadze, że zainteresowana przebywa w ośrodku rekreacyjnym, prowadzonym przez I. A., który nie posiada statusu domu opieki społecznej i pobyt jej w tym miejscu od początku miał jedynie charakter czasowy. Jest on bowiem wyłącznie podyktowany koniecznością zapewnienia zainteresowanej opieki do czasu umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Z treści zaś złożonego przez A. M. wniosku wynika, iż chciałaby ona zostać umieszczona w domu pomocy społecznej we W., gdyż w tym mieście mieszka jej rodzina, z którą chce utrzymywać kontakt. Uwzględniając, przy tym okoliczność, że zainteresowana jest dysponentką mieszkania położnego we W. (z akt sprawy raz wynika, że jest ona główną najemczynią lokalu mieszkalnego we W. a innym razem - jego właścicielką), należało uznać, iż wszystkie swoje osobiste sprawy koncentruje ona w tym mieście. Powyższe wskazuje zatem, że centrum spraw życiowych A. M. znajduje się we W. a tym samym miasto to należy uznać za miejsce jej zamieszkania. Organem właściwym do rozpatrzenia sprawy o skierowanie zainteresowanej do domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest zatem Prezydent Miasta W. Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.