II SA/Wa 807/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] nr [...]z dnia [...] grudnia 2013 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w [...] na rzecz skarżącego A.Z. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. A. Z. zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w [...] o udzielenie informacji publicznej w zakresie udostępnienia zanonimizowanych treści uzasadnień wyroków w sprawach z oskarżenia prywatnego, rozpoznanych w wydziałach karnych tego Sądu od [...] stycznia 2005 r. do chwili udostępnienia informacji. Przy piśmie z dnia [...] września 2013 r. wnioskodawcy została udzielona informacja, w której wskazano sygnatury akt spraw z oskarżenia prywatnego Sądu Rejonowego [...]za wnioskowany okres w postaci kopii przedmiotowych wyroków z wyłączeniem uzasadnień wyroków w sprawach o czyny z art. 212 kk i 216 kk. Prezes Sądu Rejonowego [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r. odmówił udostępnienia uzasadnień orzeczeń w sprawach o czyny z art. 212 kk i 216 kk wskazując, że w tych sprawach rozprawa jest niejawna, a w związku z tym również uzasadnienie orzeczeń, w których wymienione są okoliczności ujawnione na rozprawie z wyłączeniem jawności, nie mogą być udostępnione w trybie dostępu do informacji publicznej. Od tej decyzji wnioskodawca wniósł odwołanie do Prezesa Sądu Okręgowego w [...], który decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Prezesowi Sądu Rejonowego [...] w [...] podnosząc w szczególności, że udzielenie wnioskowanej informacji wymaga uprzedniej kontroli co do istnienia postanowienia w przedmiocie wyłączenia jawności w zakresie przytoczenia powodów wyroku. Ponownie rozpoznając wniosek w powyższym zakresie Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., na podstawie art. 1 ust.2, art. 3 ust.1 pkt 1, art. 5 ust.1 i art. 16 ust.1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), odmówił udzielenia wnioskowanej informacji argumentując, iż w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego sprawy z art. 212 kk i 216 kk zawsze prowadzone są z wyłączeniem jawności, tym samym automatycznie również wyrok z uzasadnieniem jest niejawny. Zdaniem organu udostępnienie wnioskowanej informacji stanowiłoby de facto obejście przepisu art. 359 pkt 2 kpk, którego celem jest ochrona dobrego imienia pokrzywdzonego. Dodatkowo wskazał, iż w Sądzie Rejonowym [...] w sprawach z oskarżenia prywatnego z art. 212 kk i 216 kk, Sąd nie wydaje postanowień w przedmiocie wyłączenia jawności w zakresie przytaczania ustnych powodów wyroku uznając, że nadal proceduje na rozprawie z mocy prawa niejawnej. Podkreślił ponadto, że dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na art. 1 ust.1 oraz art. 5 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odwołaniu od powyższej decyzji A. Z. wniósł o jej uchylenie w całości i udostępnienie żądanej informacji z argumentacją, iż zanonimizowane treści uzasadnień wyroków co do zasady nie podlegają szczególnej ochronie na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przytoczenie motywów wyroku w sytuacji pozbawienia takiego dokumentu danych osobowych, nie stanowi żadnego naruszenia przepisów prawa jak również żądnej wartości i dobra szczególnie chronionego. Odwołujący podniósł, że skarżona decyzja jest polemiką z ustaleniami organu odwoławczego, która w dodatku nie uwzględnia poglądu prawnego tego organu, którym Prezes Sądu Rejonowego [...] był związany. Prezes Sądu Okręgowego w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., na podstawie art. 104 § 1 w zw. z art. 127 § 1 i 2 i art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał za doktryną i orzecznictwem, że zalecenie kierowane do organu pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 zdanie drugie Kpa, nie mogą przesądzać o treści przyszłego rozstrzygnięcia, a jedynie dyscyplinować ten organ w sensie zobowiązania go do rozważenia (zbadania) uznanych za istotne dla wyniku postępowania elementów stanu faktycznego. Ponadto stwierdził, iż przepis art. 359 kpk wskazuje przypadki, w których rozprawa jest niejawna z mocy prawa. Oznacza to, iż w tych przypadkach nie znajduje zastosowania dyspozycja art. 364 § 2 kpk, gdyż pole regulacji zawartej w tym przepisie nie odnosi się do wszystkich przypadków, gdy rozprawa odbywa się niejawnie, a jedynie do przypadków, kiedy jawność rozprawy "wyłączono" w całości lub w części. Innymi słowy dyspozycja przepisu art. 364 § 2 kpk znajduje zastosowanie tylko w przypadkach, gdy rozprawa odbywa się niejawnie na skutek "wyłączenia" jej jawności decyzją sądu (art. 360 kpk), nie zaś w przewidzianych w przepisie art. 359 kpk przypadkach, gdy rozprawa jest niejawna z mocy samego prawa. Organ zauważył, że uzasadnienia wyroków spraw o czyny z art. 212 kk i 216 kk, z mocy prawa prowadzone są niejawnie, a tym samym również ogłoszenie wyroków i podanie ustnych motywów orzeczenia w tych sprawach jest niejawne. Ponadto w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] przepisy kpk stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i jako takie w myśl art. 1 ust.2 tej ustawy, maja pierwszeństwo stosowania. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. Z. zarzucił jej naruszenie: 1. art. 61 ust.1 i 2 Konstytucji RP w związku z art. 10 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości w ramach toczącego się postępowania w ten sposób, iż wbrew przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie zostały udostępniane wyroki wraz z uzasadnieniami, 2. art. 61 ust.1 i 2 w związku z art. 31 ust.3 Konstytucji RP w związku z art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w ten sposób, że doszło do naruszenia istoty prawa do informacji publicznej przez jego nadmierne ograniczenie. Wskazując na powyższe wniósł o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., a nadto zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka na gruncie art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, prawo do informacji publicznej jest prawem człowieka. Stwierdził również, że odmowa udostępnienia żądanej informacji nie znajduje podstawy w aktualnym stanie prawnym oraz jest sprzeczna z rzeczywistym stanem faktycznym. Zwrócił uwagę na okoliczność, że wyroki w identycznych sprawach udostępniane są w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie orzeczeń sądowych "orzeczenia.ms.gov.pl" i w komercyjnych systemach internetowych. Nadto wyroki wraz z uzasadnieniami w tego typu sprawach publikuje Sąd Najwyższy. Skarżący podniósł także, iż organ nie wskazał na przepis prawa, który wyłączałby możliwość udostępniania treści uzasadnień w sprawach, w których rozprawa była niejawna na podstawie art. 359 pkt 2 kpk. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że wyrok po jego ogłoszeniu jako dokument urzędowy jest informacją publiczną i może być udostępniony na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782), dalej "udip", z zachowaniem ograniczeń przewidzianych w art. 5 tej ustawy. Dotyczy to również wyroku sądu wydanego w sprawie karnej bez względu na formę jego upublicznienia, czy przez ogłoszenie, czy też wyłożenie w sekretariacie wydziału karnego zgodnie z art. 418 kpk. Przepis ten nie określa, w rozumieniu art. 1 ust.2 udip odmiennych zasad i trybu dostępu do informacji publicznej, jaką jest wyrok sadu w sprawie karnej (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 933/11, publ.:http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie wyroku, jak stanowi przepis art. 424 § 1 kpk, powinno zawierać wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku. Stanowi ono przy tym integralną część orzeczenia, bowiem zgodnie z przepisem art. 425 § 2 zdanie drugie, samo uzasadnienie może być zaskarżone środkiem odwoławczym. Przepisy Kodeksu postępowania karnego nie normują kwestii jawności bądź niejawności pisemnego uzasadnienia orzeczenia. Jedynie w rozdziale 42 "Jawność rozprawy głównej" uregulowano zagadnienia dotyczące jawności rozprawy głównej. I tak w przepisie art. 359 pkt 2 stanowi się, że niejawna jest rozprawa o pomówienie lub znieważenie; na wniosek pokrzywdzonego rozprawa odbywa się jednak jawnie. Z kolei zgodnie z przepisem art. 364 § 1 zasadą jest jawność ogłoszenia wyroku. Natomiast w myśl § 2 w/w przepisu, jeżeli jawność rozprawy wyłączono w całości lub w części, przytoczenie powodów wyroku może nastąpić również z wyłączeniem jawności w całości lub w części. Oznacza to, iż wyłączenie jawności rozprawy nie skutkuje automatycznym wyłączeniem jawności przytoczenia powodów wyroku. W takiej sytuacji nieuprawnione jest wnioskowanie organu, że powyższy przepis stwarza podstawę do odmowy udostępnienia żądanych przez skarżącego uzasadnień wyroków spraw o pomówienie lub znieważenie w oparciu o art. 5 ust.1 udip. Podstawą odmowy nie może być również powołanie się na prywatność osoby fizycznej (pokrzywdzonego), o której mowa w przepisie art. 5 ust.2 zdanie pierwsze udip, jeżeli wziąć pod uwagę okoliczność, że skarżący żądał zanonimizowanych, a więc pozbawionych danych osobowych wyroków. Nie do przyjęcia jest też w ocenie Sądu stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego w [...], że powołane przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące jawności rozprawy głównej, określają odmienne od regulacji udip, zasady i tryb do informacji będących informacjami publicznymi. Brak było zatem podstaw do odmowy udostępnienia przez organ żądanej przez skarżącego informacji publicznej na podstawie art. 16 ust.1 udip. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o udostępnienie żądanych uzasadnień wyroków w sprawach o czyny z art. 212 kk i 216 kk za wskazany okres, organ winien wziąć pod uwagę rozważania Sądu dotyczące podstawy faktycznej odmowy udostępniania żądanej informacji publicznej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.