VI SA/Wa 1511/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-12
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Ewa Frąckiewicz, Dariusz Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ samorządu aptekarskiego może odmówić wydania zaświadczenia o rękojmi należytego prowadzenia apteki, jeśli wniosek został złożony po objęciu funkcji kierownika apteki, a nie ma prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego podważającego rękojmię?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy samorządu aptekarskiego nie miały podstaw do odmowy wydania zaświadczenia o rękojmi należytego prowadzenia apteki, ponieważ domniemanie rękojmi może być obalone jedynie prawomocnym orzeczeniem sądu dyscyplinarnego. Brak takiego orzeczenia, mimo złożenia wniosku po objęciu funkcji kierownika, nie stanowił podstawy do odmowy wydania zaświadczenia, które powinno poświadczać stan z daty jego wydania. Złożenie wniosku po objęciu funkcji kierownika powinno być rozpatrywane w osobnym postępowaniu, a nie jako podstawa do odmowy wydania zaświadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca, mgr farmacji A. D., objęła funkcję kierownika apteki w dniu 5 października 2013 r. Wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego istnienie rękojmi należytego prowadzenia apteki został złożony przez pełnomocnika spółki w dniu 21 stycznia 2014 r. Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej odmówiło wydania zaświadczenia, argumentując, że wniosek powinien być złożony przed objęciem funkcji. Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów o domniemaniu rękojmi i legalizmu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej, stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. D. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia stwierdzającego istnienie rękojmi należytego prowadzenia apteki 1. uchyla zaskarżaną uchwałę oraz utrzymaną ją w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej na rzecz skarżącej A. D. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Pełnomocnik zarządu V. spółka z o.o. zwrócił się wnioskiem z [...] stycznia 2014 r. o udzielenie rękojmi należytego prowadzenia apteki Pani mgr farmacji. A. D., dalej: Skarżącej, w związku z objęcie przez nią funkcji kierownika apteki [...], przy Al.[...] [...] w S.
2. Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w W. dalej: ORA w W. uchwałą z dnia [...] lutego 2014 r., Nr [...], postanowiło
negatywnie zaopiniować wniosek dotyczący pełnienia funkcji kierownika apteki ogólnodostępnej przy Al. [...] [...] w S. i odmówić wydania zaświadczenia stwierdzającego istnienie rękojmi należytego prowadzenia apteki. Prezydium ORA w uzasadnieniu uchwały podało, że wniosek w sprawie rękojmi wpłynął do ORA w W. w dniu 30 stycznia 2014 r., tymczasem Skarżąca objęła stanowisko kierownika apteki już w dniu 5 października 2013 r.
Jak podkreśliło Prezydium ORA w W., zgodnie z art. 99 ust. 4a ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm.), dalej p.f., podmiot prowadzący aptekę ma obowiązek zatrudniać osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, która daje rękojmię należytego prowadzenia apteki. Zdaniem Prezydium ORA w W. z brzmienia przedmiotowego przepisu wynika, że osoba taka już w momencie objęcia funkcji kierownika musi dawać taką rękojmię. Oznacza to, że z wnioskiem w sprawie poświadczenia rękojmi przez organ samorządu aptekarskiego należy wystąpić przed rzeczywistym rozpoczęciem pełnienia kierownika apteki, tymczasem z zebranych w sprawie materiałów wystąpienie z wnioskiem w przedmiocie rękojmi miało miejsce kilka miesięcy po rozpoczęciu przez panią mgr farm. A. D. pełnienia tej funkcji.
W ocenie organu, biorąc pod uwagę fakt, że kandydat na kierownika apteki składa oświadczenie w przedmiocie znajomości przepisów prawa w sprawie prowadzenia apteki oraz zakresu obowiązków I odpowiedzialności na tym stanowisku, jak również fakt, że legitymowanie się rękojmią należytego prowadzenia apteki jest jednym z podstawowych warunków do objęcia tej funkcji, wystąpienie z odpowiednim wnioskiem post factum stanowi naruszenie podstawowych przepisów dotyczących wykonywania zawodu farmaceuty i prowadzenia apteki.
Zdaniem Prezydium ORA stwierdzenie wystąpienia powyższych okoliczności uzasadnia odmowę wydania zaświadczenia o posiadaniu przez panią mgr farm. A. D. rękojmi należytego prowadzenia apteki, z uwagi na nieznajomość i lekceważenie przez nią przepisów prawa w zakresie warunków niezbędnych do pełnienia funkcji kierownika apteki.
3. W dniu [...] lutego 2014 r. do Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej wpłynęło zażalenie Skarżącej na uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...]. Skarżąca zaskarżyła przedmiotową uchwałę w całości.
W uzasadnieniu Skarżąca oświadczyła, że nie toczy się wobec niej postępowanie dyscyplinarne przed Organami Okręgowej Izby Aptekarskiej oraz Naczelnej Izby Aptekarskiej, dalej: NRA. Podniosła również, że mocą uchwały nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Prezydium Okręgowej Izby Aptekarskiej w W. została jej nadana rękojmia prowadzenia apteki, której to nigdy nie utraciła.
4. Uchwałą z dnia [...] marca 2014 r. Prezydium NRA utrzymało w mocy skarżoną uchwałę. W jej uzasadnieniu NRA wskazało, że posiada kompetencję do rozpatrywania zażaleń od postanowień okręgowych rad aptekarskich, wynikającą z upoważnienia Naczelnej Rady Aptekarskiej. W zakresie przekazanych spraw Prezydium NRA związane jest uchwałami Naczelnej Rady Aptekarskiej. W § 1 uchwały Nr IV/125/2007 z dnia 27 czerwca 2007 r. w sprawie trybu postępowania przy stwierdzaniu rękojmi należytego prowadzenia apteki przez kandydata na stanowisko kierownika apteki, postanowiono, że stwierdzenie "rękojmi należytego prowadzenia apteki" przez danego farmaceutę jako kandydata na kierownika apteki ogólnodostępnej (art. 99 ust. 4a p.f.) należy do okręgowej rady aptekarskiej (art. 7 ust. 1 pkt 5 I ust. 2 pkt 7 oraz art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich w zw. z art. 17 Ust. 1 Konstytucji RP) lub z jej upoważnienia do prezydium ORA.
NRA ustaliło, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego posiadanie przez panią mgr farm. A. D. rękojmi należytego prowadzenia apteki wystąpił pełnomocnik Zarządu V. Sp. z o.o., do wniosku dołączono m.in. oświadczenie kandydatki na kierownika apteki o podjęciu się pełnienia tej funkcji w aptece ogólnodostępnej [...] w S. przy Al. [...] [...].
Prezydium NRA wskazało, że w myśl art. 99 ust. 4a p.f. podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2. Farmaceuta spełniający dodatkowe warunki określone w tym przepisie posiada rękojmię należytego prowadzenia apteki. Przepis art. 101 pkt 4 ww. ustawy przewiduje z kolei, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Wystąpienia z wnioskiem w przedmiocie rękojmi wymaga każda zmiana na stanowisku kierownika apteki.
Zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Istnienie tego interesu wyznacza zatem krąg osób uprawnionych do ubiegania się o wydanie zaświadczenia. Mając na uwadze powyższe, niewątpliwie należą do niego zarówno przedsiębiorca, , jak i kandydat na kierownika apteki, gdyż potwierdzenie posiadania przez kandydata na kierownika apteki rękojmi należytego jej prowadzenia leży w interesie prawnym samego zezwoleniobiorcy.
Jak wynika z akt sprawy z wnioskiem dotyczącym wydania zaświadczenia w przedmiocie rękojmi należytego prowadzenia apteki w niniejszej sprawie wystąpił pełnomocnik spółki, natomiast zażalenie na odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści wniosła Skarżąca. Z uwagi na wskazaną powyżej zależność występującą pomiędzy prowadzącym aptekę a kandydatem na jej kierownika zażalenie złożone przez Skarżącą na postanowienia organu I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy Prezydium NRA uznało za dopuszczalne.
NRA wskazało, że podmiot prowadzący aptekę ma obowiązek zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, która poza spełnieniem przewidzianych prawem wymogów, daje rękojmię należytego prowadzenia apteki, na co wyraźnie wskazuje art. 99 ust. 4a oraz art. 88 ust. 1 i 2 p.f.
Weryfikacja istnienia rękojmi musi więc odbyć się przed objęciem stanowiska kierownika. Dotyczy to zarówno sytuacji, w której podmiot po uzyskaniu zezwolenia na prowadzenie apteki zatrudnia pierwszego kierownika, jak i sytuacji każdorazowej zmiany na tym stanowisku, Zgodnie z pkt. 5 "Podstawowych warunków prowadzenia apteki", które stanowią integralną część wydanego zezwolenia na prowadzenie apteki, każdą zmianę na stanowisku kierownika apteki należy zgłosić najpóźniej 14 dni przed planowaną zmianą między innymi do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego i odpowiednio wcześniej do Okręgowej Izby Aptekarskiej, z tej przyczyny wzór wniosku ma brzmienie odnoszące się do przyszłości: "Uprzejmie informuję, że z dniem ... nastąpi zmiana na stanowisku kierownika apteki...) Nowym kierownikiem będzie (...)". Tymczasem) z akt sprawy wynika, że zmiana na stanowisku kierownika nastąpiła w dniu 5 października 2013 r., zaś wniosek został złożony dopiero w dniu 21 stycznia 2014 r.
Mając na względzie powyższe, Prezydium NRA stanęło na stanowisku, że działanie Skarżącej świadczy o nieznajomości lub lekceważeniu przepisów Prawa farmaceutycznego, a być może o próbie obejścia obowiązującego trybu dla zmian na stanowisku kierownika apteki. Skoro przepisy prawa wymagają potwierdzenia w zakresie posiadania rękojmi każdorazowo przy zmianie na stanowisku kierownika, nie jest wystarczającym argumentem ze strony Skarżącej, że nigdy nie utraciła rękojmi nadanej mocą uchwały nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Prezydium ORA w W. Zaświadczenie potwierdzające posiadanie rękojmi należytego prowadzenia apteki wydawane jest bowiem w związku ze zmianą na stanowisku kierownika i podjęciem się pełnienia tej funkcji w konkretnej aptece. Powyższe ustalenia uzasadniają zatem powzięcie uzasadnionych obaw, że Skarżąca nie wykonywałaby należycie szczególnych obowiązków wynikających z pełnienia funkcji kierownika apteki, co podważa istnienie po stronie Skarżącej rękojmi należytego prowadzenia apteki i uzasadnia negatywną opinię w tej kwestii wyrażoną w zaskarżonej uchwale Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w W.
5. Nie zgadzając się z uchwałą Prezydium NRA z dnia [...] marca 2014 r., Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, datowaną na 26 marca 2014 r. Zaskarżono w niej w całości uchwałę Prezydium NRA z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie utrzymania w mocy uchwały Prezydium ORA w W. z dnia [...] lutego 2014 r.
Przedmiotowej uchwale Skarżąca zarzuciła naruszenie:
a) art. 4 ust. 1 ust. 1 w zw. z art. 2b ust 1 ustawy o izbach aptekarskich oraz art. 88 ust. 1 i 2 u.p.f. ustanawiających zasadę domniemania rękojmi należytego prowadzenia apteki przez każdego farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu i spełniającego warunki formalne przez odmowę wydania zaświadczenia, potwierdzającego posiadanie przez nią rzeczonej rękojmi i pomimo spełniania przez Skarżącą warunków formalnych oraz jednoczesnego braku występowania negatywnych przesłanek, potwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, aptekarskiego bądź innym dokumentem urzędowym, które uzasadniałyby wątpliwości organu samorządowego, co do postawy Skarżącej z punktu widzenia zasad etyki i deontologii zawodu farmaceuty;
b) naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP ustanawiających zasadę legalizmu oraz zasadę praworządności poprzez odmowę wydania zaświadczenia potwierdzającego dawanie rękojmi należytego prowadzenia apteki przez Skarżącą ze względu na przyjęcie, iż wystąpienie z wnioskiem o wydanie zaświadczenia powinno nastąpić przed objęciem funkcji kierownika apteki, podczas gdy żaden przepis nie nakłada wskazanego obowiązku.
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały organu I instancji w całości i orzeczenie o dawaniu przez nią rękojmi należytego prowadzenia apteki.
6. Odpowiadając na zarzuty Skarżącej organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
4. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze i decydujące znaczenia mają zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy samorządu aptekarskiego przepisów art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2b ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich oraz art. 88 ust. 1 i 2 p.f. ustanawiających zasadę domniemania dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki przez każdego farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu i spełniającego warunki formalne z art. 88 ust. 2 p.f.
Zdaniem Skarżącej organ bezzasadnie odmówił wydania zaświadczenia, pomimo że Skarżący spełniał warunki formalne przy jednoczesnym braku zastrzeżeń organów samorządowych do poziomu wiedzy merytorycznej i kwalifikacji Skarżącej, a także pomimo braku występowania negatywnych przesłanek, potwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, aptekarskiego bądź innym dokumentem urzędowym, które uzasadniałyby wątpliwości organu samorządowego, co do postawy Skarżącej z punktu widzenia zasad etyki i deontologii zawodu farmaceuty.
W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o izbach aptekarskich prawo wykonywania zawodu farmaceuty w odniesieniu do obywatela polskiego oraz cudzoziemca przyznaje okręgowa rada aptekarska właściwa ze względu na zamierzone miejsce wykonywania zawodu farmaceuty, a w odniesieniu do obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej - Naczelna Rada Aptekarska, w przypadku gdy osoba ta (oprócz innych warunków wymienionych w cytowanym przepisie) wykazuje nienaganną postawę etyczną i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty, w szczególności nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu.
W myśl art. 88 ust. 2 p.f. kierownikiem apteki może być farmaceuta, o którym mowa w ust. 1, który ma co najmniej 5-letni staż pracy w aptece lub 3-letni staż pracy w aptece, w przypadku gdy posiada specjalizację z zakresu farmacji aptecznej. Natomiast zgodnie z art. 99 ust. 4a u.p.f. podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2, dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki.
5. Biorąc pod uwagę cytowane wyżej przepisy, w ocenie Sądu błędny jest tok rozumowania Prezydium NRA, zgodnie z którym farmaceuta nie może dawać rękojmi należytego prowadzenia apteki w sytuacji, gdy wniosek w sprawie rękojmi wpłynął do ORA w W. w dniu 30 stycznia 2014 r., tymczasem Skarżąca objęła stanowisko kierownika apteki już w dniu 5 października 2013 r. Zdaniem Prezydium ORA w W. z brzmienia art. 99 ust. 4a u.p.f. wynika, że osoba taka już w momencie objęcia funkcji kierownika musi dawać taką rękojmię. Oznacza to, że z wnioskiem w sprawie poświadczenia rękojmi przez organ samorządu aptekarskiego należy wystąpić przed rzeczywistym rozpoczęciem pełnienia funkcji kierownika apteki. W ocenie organu, biorąc pod uwagę fakt, że kandydat na kierownika apteki składa oświadczenie w przedmiocie znajomości przepisów prawa w sprawie prowadzenia apteki oraz zakresu obowiązków i odpowiedzialności na tym stanowisku, jak również fakt, że legitymowanie się rękojmią należytego prowadzenia apteki jest jednym z podstawowych warunków do objęcia tej funkcji, wystąpienie z odpowiednim wnioskiem post factum stanowi naruszenie podstawowych przepisów dotyczących wykonywania zawodu farmaceuty i prowadzenia apteki. Reasumując swoje stanowisko organ uznał, że stwierdzenie wystąpienia powyższych okoliczności uzasadnia odmowę wydania zaświadczenia o posiadaniu przez Skarżącą rękojmi należytego prowadzenia apteki, z uwagi na nieznajomość i lekceważenie przez nią przepisów prawa w zakresie warunków niezbędnych do pełnienia funkcji kierownika apteki.
6. W powstałym w tej sprawie sporze, Sąd przyznaje rację Skarżącej, uznając że podważenie zasady domniemania dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki przez każdego farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu i spełniającego warunki formalne wskazane w art. 88 ust. 2 p.f. może być obalone przez orzeczenie sądu dyscyplinarnego zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach prawa, tym regulacjach samorządu aptekarskiego. Dopiero prawomocny wyrok sądu dyscyplinarnego mógłby stanowić podstawę do uznania, że dana osoba nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Bezsporna w sprawie była okoliczność, że Skarżąca nie była nigdy karana dyscyplinarnie. Przy tym podobna ocena prawna była już przez WSA w Warszawie wyrażana w wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie o sygnaturze VI SA/WA 2412/13, a skład orzekający przyjmuje powyższą ocenę jako własną.
Ponadto idąc tym tokiem rozumowania Sąd doszedł do przekonania, że w zaistniałym stanie faktycznym, skoro Skarżąca jako farmaceuta spełnia wszelkie ustawowe wymagania należytego wykonywania zawodu, to organy samorządu aptekarskiego nie miały podstaw do uznania, że Skarżąca nie daje rękojmi aby pełnić funkcję kierownika apteki i nie powinny odmówić wydania jej zaświadczenia. Takie zaświadczenie powinno bowiem poświadczać stan z daty jego wydania. Jeśli w tej dacie ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w dniu złożenia wniosku Skarżąca spełnia formalne warunki do wydania zaświadczenia stwierdzającego istnienie rękojmi należytego prowadzenia apteki, to powinno być ono wydane.
Organ przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 K.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednoznacznie przyjmuje się, że postępowanie to ma charakter uproszczony i odformalizowany. Składają się na nie wyłącznie czynności materialno – techniczne polegające na badaniu, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane i czy dane te dotyczą stanu prawnego lub faktycznego, którego potwierdzenia domaga się wnioskodawca. W postępowaniu tym nie dokonuje się ustaleń i ocen tak, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Zaświadczenie jest bowiem urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Organ potwierdza nim jedynie, a nie stwierdza istnienie w danym czasie określonego stanu. Dlatego nie jest dopuszczalne dokonywanie w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń jakichkolwiek ustaleń faktycznych i prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 K.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i akt innego rodzaju, czy też wyjaśnienia, czy dane w nich zawarte odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry i akta innego rodzaju mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Postępowanie to ma zatem na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub stanu prawnego (por. m.in. wyroki NSA z 10 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1139/10 Lex nr 1082571, z dnia 8 września 2009 r. I OSK 104/09, Lex nr 594852). Tak więc w przypadku gdy organ dysponuje takimi danymi z kartotek, ewidencji, rejestrów lub akt innego rodzaju, których potwierdzenia domaga się wnoszący o wydanie zaświadczenia, winien wydać zaświadczenie. W pierwszej kolejności zatem podlega ustaleniu jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane. Dalsza część postępowania sprowadza się natomiast do wyjaśnienia, czy posiadane dane odnoszą się do osoby wnioskodawcy, oraz czy dotyczą stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca (por. Z. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia, a możliwość ustalania weryfikacji jego treści, PIP z 2004 r., Nr 10, s. 63). Jak wskazuje też NSA w wyroku z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I OSK 104/09 (LEX nr 745278), przedmiotowe postępowanie wyjaśniające ma na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. Niedopuszczalne jest natomiast dokonywanie w nim nowych ustaleń faktycznych i prawnych.
Jak już Sąd wskazywał, istniejące domniemanie rękojmi należytego prowadzenia apteki przez Skarżącą może być skutecznie obalone jedynie przez orzeczenie sądu dyscyplinarnego zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach prawa, tym regulacjach samorządu aptekarskiego. W aktach tej sprawy nie ma jednak żadnego dokumentu, który to domniemanie w skuteczny sposób obala.
7. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien przeprowadzić raz jeszcze postępowanie dowodowe, a jeśli brak jest w tej sprawie dowodu obalającego przedmiotowe domniemanie rękojmi należytego prowadzenia apteki przez Skarżącą, organ zobowiązany jest zgodnie z zasadą legalizmu i normą art. 217 k.p.a. wydać stosowne doświadczenie.
Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji będzie miał również na względzie, że sposób rozstrzygnięcia wniosku Skarżącej, a mianowicie połączenie w jednej uchwale negatywnego zaopiniowania wniosku w przedmiocie rękojmi na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz postanowienia o nie wydaniu stosownego zaświadczenia nie był prawidłowy. Takie działania organów można odczytywać jako błędne połączenie dwóch trybów postępowania; opinii z art. 106 k.p.a. oraz trybu wydania zaświadczenia (art. 217 i nast. k.p.a.).
8. W ocenie Sądu w oddzielnym postępowaniu powinna być wyjaśniona kwestia czy z wnioskiem w sprawie poświadczenia rękojmi przez organ samorządu aptekarskiego należy wystąpić przed rzeczywistym rozpoczęciem pełnienia kierownika apteki, czy też można to zrobić po objęciu tej funkcji. Niniejsza sprawa administracyjna dotyczyła bowiem jedynie rozpoznania wniosku o wydanie Skarżącej stosownego zaświadczenia o posiadaniu rękojmi i w granicach tej sprawy Sąd kontrolował pracę organów samorządu aptekarskiego.
Ze skarżonej uchwały wynika zresztą stanowisko organu, zgodnie z którym kwestia ewentualnego naruszenia przepisów przez Skarżącą i Spółkę z o.o. do której należy apteka w S. – V. przepisów art. 99 ust. 4a p.f. powinna być rozpoznana w oddzielnym postępowaniu: "Należy również; zaznaczyć, iż dalsze pełnienie funkcji kierownika apteki bez posiadania potwierdzenia rękojmi należytego prowadzenia apteki stanowi naruszenie art. 99 ust. 4a p.f., co uzasadniać może wobec tej osoby postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej, a stosunku do podmiotu prowadzącego aptekę wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki".
W związku z tym zarzut drugi skargi w tej sprawie przez Sąd nie został rozpoznany. Ze wzglądu na to, że kwestia wykładni art. 99 ust. 4a p.f., co do tego kiedy taki wniosek powinien być złożony i jakie konsekwencje prawne z tego wynikają, leży poza granicami sporu w tej sprawie administracyjnej, zakreślonej treścią wniosku i uchwałami organów samorządu aptekarskiego.
9. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonych uchwał doszło do naruszenia prawa procesowego i materialnego, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, oraz art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji.
10. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło