IV SA/Po 398/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant Sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. N., R. N. na postanowienie W. W. Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie obowiązku opracowania i przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia (...) r., nr (...); 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od W. W. Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) na podstawie art. 81c ust.2 w związku z art.51 oraz art.83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013r. poz.1409 ze zm.) – nałożył na inwestora – S. P., obowiązek opracowania i przedłożenia w terminie do dnia (...) r. ekspertyzy technicznej robót budowlanych wykonanych bez wymaganej przepisami Prawa budowlanego decyzji o pozwoleniu na budowę, dotyczącej robót budowlanych zrealizowanych w wielorodzinnym budynku mieszkalnym posadowionym na działce nr (...), położonej w J. przy ul. K. (...), polegających na zamontowaniu zadaszenia nad loggią mieszkania nr (...) przez współwłaściciela lokalu S. P. Postanowienie określa, że opracowanie winno zawierać: – określenie szczegółowego zakresu wykonanych robót budowlanych – określenie zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi – rozwiązania ewentualnych ujawnionych problemów, usunięcia wad, zagrożeń i stwierdzonych nieprawidłowości, a ekspertyza winna być opracowana przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Zażalenie na postanowienie złożyli R. i M. N. zamieszkali w tym samym budynku. Żalący zarzucili, że skoro roboty zostały wykonane samowolnie to organ winien wydać decyzję o rozbiórce, a nie wydawać postanowienie dające szansę inwestorowi na zalegalizowanie samowoli. W wyniku rozpoznania zażalenia W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu II instancji wydanie postanowienia o nałożeniu oceny technicznej bądź ekspertyzy, na podstawie art.81c ust.2 ustawy – Prawo budowlane wymaga w świetle aktualnego orzecznictwa sądowo-administracyjnego bardzo szczegółowego uzasadnienia. Ponadto postanowienie takie winno precyzyjnie określać, co ma zawierać ocena techniczna bądź ekspertyza, co ma z takiego opracowania wynikać – w jakim celu zostało ono sporządzone. Tymczasem organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wyjaśnił w ogóle jakie ma uzasadnione wątpliwości, które legły u podstaw nałożenia obowiązku na podstawie art.81c ust.2 ww. ustawy. WINB wskazał, że PINB w J. winien wziąć również pod uwagę, iż przedmiotowe zadaszenie zostało oznaczone znakiem "B", co oznacza, że może być dopuszczone do obrotu, a także posiada świadectwo zgodności nr 7/2007. WWINB stwierdził, że organ powiatowy nie wskazał w uzasadnieniu swojego postanowienia dlaczego zlecił obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej dotyczącej robót budowlanych wykonanych bez wymaganej przepisami ustawy – Prawo budowlane decyzji – pozwolenia na budowę tj. robót budowlanych zrealizowanych w wielorodzinnym budynku mieszkalnym, zbudowanym na działce o nr (...), położonej w J. przy ul. K. (...), a polegających na zamontowaniu zadaszenia nad loggią mieszkania nr (...), przez współwłaściciela lokalu S. P. Organ II instancji wskazał, że podczas ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji winien rozważyć, z jakimi robotami budowlanymi ma do czynienia i jaką procedurę winien zastosować w sprawie. W przypadku uznania, że w sprawie należy stosować art.81 ust.2 ustawy – Prawo budowlane to wydane postanowienie winno być szczegółowo uzasadnione. WWINB podkreślił również, że w przypadku samowolnie wykonanych robót budowlanych, nadzór budowlany winien dążyć w pierwszej kolejności do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, w związku z czym organ winien umożliwić inwestorowi legalizację w oparciu o przepisy budowlane, a rozbiórkę obiektu winien traktować jako konieczność. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w P. wnieśli R. i M. N. W obszernej skardze skarżący zakwestionowali wskazania WWINB, co do możliwości zalegalizowania zamontowanego zadaszenia loggii i żądano rozbiórki samowolnie zamontowanego zadaszenia. Podkreślano przy tym, że Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko – Własnościowa w J. w piśmie (...) r. nie wyraziła zgody aby zamontowane zadaszenie funkcjonowało. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Obowiązkiem Sądu w niniejszym postępowaniu było stosownie do dyspozycji art.1 Ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. nr 153 poz.1269) dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem – prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Zgodnie z art.61 § 1 K.P.A. organ wszczyna postępowanie administracyjne na żądanie strony lub z urzędu. Jest niespornym, że w kontrolowanej sprawie wszczęto postepowanie z urzędu i to na organie ciążył obowiązek nawet po wszczęciu postępowania sprawdzenia – czy istnieje przedmiot postępowania? – jakie osoby (podmioty) winny być stronami postępowania? W ocenie Sądu kontrolującego sprawę, organy obu instancji temu obowiązkowi uchybiły. Przedmiot postepowania istnieje wówczas, gdy w przepisach prawa materialnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia rozstrzygnięcia przy zaistnieniu konkretnego stanu faktycznego jej hipotezie. Nie ma zatem takiego przedmiotu, czyli postepowanie jest bezprzedmiotowe, gdy takiej normy upoważniającej organ administracji publicznej do merytorycznego orzekania nie ma. Wówczas wszczęte postepowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu na podstawie art.105 § 1 K.P.A. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wskazało, że zamontowany daszek przymocowany jest do sufitu loggii, wykonany jest z przeźroczystego tworzywa sztucznego. Zgodnie z art.30 ust.1 pkt 3 lit. "b" ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2013 poz.1409) zgłoszeniu właściwemu organowi podlegają urządzenia instalowane na obiektach budowlanych o wysokości powyżej 3m. A contrario, jeżeli urządzenie jest niższe niż 3m (a taka sytuacja ma miejsce w kontrolowanej sprawie) to instalacja tegoż nie wymaga zgłoszenia, a tym bardziej pozwolenia na budowę (jak to orzekł organ I instancji). Urządzenie takie mieści się w definicji zawartej w art.3 pkt 9 Prawa budowlanego. Zadaszenie balkonów, loggii w budynku mieszkalnym sprzyja niewątpliwie funkcji mieszkaniowej budynku, a odgłosy kropli deszczu uderzające o daszek z tworzywa sztucznego bez wątpienia powodują mniejszy hałas niż krople deszczu uderzające w metalowe obicia parapetów, czy anteny satelitarne (vide: II OSK 2336/11 wyrok NSA z 4.04.2013r.). Organy nadzoru budowlanego wszczynając postępowanie uczyniły stronami postępowania wszystkich właścicieli lokali własnościowych. Nabycie statusu strony nie następuje wskutek faktycznego dopuszczenia przez organ tej osoby do udziału w postepowaniu lecz oparte musi być na przepisie prawa materialnego. Obowiązek takiej kontroli spoczywa również na organie odwoławczym, gdyż statusu strony nie można nabyć per facta concludentia. Sąd podziela stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie z którym, członków spółdzielni w sprawach związanych z nieruchomościami pozostającymi w ich zasobach, na zewnątrz reprezentuje co do zasady, spółdzielnia, chyba, że członek spółdzielni wykaże swój zindywidualizowany interes prawny. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć. Zadanie organów nadzoru budowlanego określono w art.81 Ustawy Prawo budowlane, a kompetencje uszczegółowiono w art.81 Prawo budowlane. Nie są to organy powołane do rozwiązywania konfliktów sąsiedzkich i w każdej sytuacji, kiedy zawiadomienie kierowane do organu inspiruje wszczęcie postępowania organu – obowiązkiem organu jest uprzednia kontrola zarówno przedmiotowa jak i podmiotowa istoty sprawy. W myśl wyartykułowanych wyżej zasad organy nadzoru budowlanego winny rozważyć przy ponownym rozpoznaniu sprawy, czy istnieje przedmiot postępowania, a następnie przy ewentualnym pozytywnym wnioskowaniu, że przedmiot postępowania w sensie obiektywnym istnieje, właściwie ustalić strony postępowania. Z powyższych względów na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "b" Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz.270) orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152 P.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200P.p.s.a.