II SAB/Ol 115/14

Dnia 13 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 roku sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) nie wymierza organowi grzywny; 4) zasądza od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 22 czerwca 2014r. K. G. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego o udostępnienie informacji publicznej obejmujacej daty urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Wniósł o udzielenie odpowiedzi w formie elektronicznej na wskazany adres e-mail. Pismem z dnia 30 czerwca 2014r. Wiceprezes Sądu Rejonowego poinformował wnioskodawcę, że żądane informacje wykraczają poza zakres informacji publicznej i pozostają w sferze osobistej sędziów. W dniu 24 lipca 2014r. K. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie bezczynność organu w załatwieniu powyższego wniosku. Wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadnił, że informacja o dacie urodzenia sędziego jest informacją mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej, gdyż zakreśla ona cezurę czasową pełnienia funkcji sędziego. Podał, że zgodnie z art. 61 § 1 pkt 5 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 427 - t.j. ze zm.) na stanowisko sędziego w sądzie rejonowym może być powołany ten, kto ukończył 29 lat. Jednocześnie w myśl art. 69 § 1 tej ustawy sędzia przechodzi w stan spoczynku co do zasady z dniem ukończenia 67 roku życia (albo z dniem osiągnięcia wieku określonego w § 1a tego przepisu), a może przejść w stan spoczynku na swój wniosek po ukończeniu 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę (art. 69 § 2 powołanej ustawy). Podniósł, że z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca przyjmuje wprost, iż sędziami sądu rejonowego nie mogą być osoby poniżej i powyżej określonego wieku. Powyższe oznacza, że dane odnoszące się do daty urodzenia sędziego, zakreślające cezurę czasową pełnienia przez niego funkcji sędziego, są nierozerwalnie związane z tą funkcją, a zatem stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wskazał, że tak samo informację publiczną stanowią dane o miejscowości zamieszkania sędziów. Zgodnie bowiem z art. 95 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę (§ 1). Prezes sądu okręgowego w stosunku do sędziego sądu rejonowego oraz sędziego sądu okręgowego, prezes sądu apelacyjnego w stosunku do sędziego tego sądu, a minister Sprawiedliwości w stosunku do prezesa sądu okręgowego i prezesa sądu apelacyjnego, w uzasadnionych przypadkach, może wyrazić zgodę na zamieszkanie sędziego w innej miejscowości (§ 2). W razie uzyskania zgody, o której mowa w § 2, sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu, ustalonych na zasadach obowiązujących przy ustalaniu wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Zwrot kosztów jednak nie przysługuje, jeżeli zmiana miejsca służbowego nastąpiła w wyniku orzeczenia kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 109 § 1 pkt 4 oraz orzeczenia sądu dyscyplinarnego o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe ze względu na powagę stanowiska (§ 3). Skarżący wyjaśnił, że żąda udostępnienia informacji publicznej polegającej na wskazaniu miejscowości zamieszkania sędziów celem ustalenia którzy z nich zamieszkują w miejscu pełnienia służby, a którzy poza nią - i w jakiej odległości od siedziby sądu. Stwierdził, że dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu i z powrotem są uciążliwe i czasochłonne, co może rzutować na jakość wykonywanej pracy. Nadto dojazdy generują należności zwiększające wydatki budżetowe sądu (które w całości finansowane są ze środków publicznych). Skarżący podał, że na tym etapie chce ustalić skalę tych odstępstw, a w przyszłości skalę wydatków z tym związanych. Niewątpliwie więc dane o miejscowości zamieszkania sędziów mają znaczenie dla kształtowania wiedzy i poglądu o funkcjonowaniu Sądu Rejonowego, co pozostaje w związku z wartością, jaką jest jawność i przejrzystość funkcjonowania osób sprawujących funkcje publiczne, a także instytucji jaką jest sąd. W odpowiedzi na skargę Wiceprezes Sądu Rejonowego wydał w dniu 29 sierpnia 2014r. decyzję, którą orzekł o uwzględnieniu skargi w całości. Organ zgodził się, że żądane informacje dotyczące daty urodzenia i miejscowości zamieszkania sędziów Sądu Rejonowego stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 61 § 1 pkt 5, art. 69 § 1 i art. 95 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Tego też dnia organ przekazał skargę wraz z aktami sprawy tutejszemu Sądowi. Następnie w dniu 1 września 2014r. organ drogą elektroniczną podał wnioskodawcy zbiorczo dane dotyczące dat urodzenia i miejscowości zamieszkania sędziów Sądu Rejonowego, bez wskazania imienia i nazwiska sędziego. Pismem z dnia 12 września 2014r. K. G. poinformował organ, że bez łącznej informacji o dacie urodzenia sędziów (wskazanych z imienia i nazwiska) i miejscowości ich zamieszkania (obu z rozbiciem na poszczególne wydziały) nie jest w stanie - w ramach prowadzonych badań dotyczących sądownictwa powszechnego - ustalić kiedy poszczególni sędziowie osiągną wiek uprawniający do wcześniejszego przejścia w stan spoczynku wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Podkreślił, że bez danych dotyczących miejsca zamieszkania sędziego nie jest w stanie ustalić jaką część sędziów dojeżdżających z miejscowości zamieszkania do siedziby sądu stanowią kobiety, a jaką mężczyźni oraz pokonywanych przez te osoby odległości (które przekładają się na wysokość wydatków publicznych z tytułu zwrotu kosztów dojazdów). Oświadczył, że powyższe dane są niezbędne do dokonania stosownych obliczeń statystycznych (w tym m.in. wieku sędziów z podziałem na płeć i odległości z miejsca zamieszkania do miejsca siedziby sądu) i zostaną wykorzystane wyłącznie w tym celu. Otrzymane dane nie będą nigdzie publikowane i nikomu udostępniane, a niezwłocznie po zakończeniu obliczeń statystycznych plik z otrzymanymi danymi zostanie trwale usunięty. Pismem z dnia 17 września 2014r. Wiceprezes Sądu Rejonowego udzielił wnioskowanych informacji w ten sposób, że w rozbiciu na poszczególne wydziały podał odpowiednio: płeć, datę urodzenia i miejsce zamieszkania sędziów. Pismem procesowym z dnia 18 września 2014r. skarżący podtrzymał skargę. Podniósł, że zastąpienie danych sędziów danymi dotyczącymi płci nie czyni w pełni zadość żądaniu zawartemu we wniosku o udzielenie informacji publicznej, co narusza dyspozycję art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem. Udokumentował, że z identycznym wnioskiem wystąpił w tej samej dacie do prezesów innych sądów rejonowych i otrzymał pełne odpowiedzi, tj. w powiązaniu z danymi sędziów. Zdaniem skarżącego treść jego wniosku jest jasna i nie pozostawia wątpliwości co do sposobu w jaki powinna zostać udzielona odpowiedź. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014r. poz. 782), dalej jako: "u.d.i.p.", stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W wąskim zakresie odsyła do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalając, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się k.p.a. I tak reguluje ona udostępnienie informacji publicznej (art. 7, 13 i 14 ustawy), jak również odmowę udostępnienia informacji w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., czy też dopuszcza stwierdzenie przez organ, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej i wówczas organ powiadamia jedynie wnoszącego, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. teza nr 2 wyroku NSA w Warszawie z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059.02, LEX nr 77178, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 162/07, LEX nr 322803). Z powołanych uregulowań wynika, iż z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobligowany jest udzielić informacji publicznej, a jej nie udziela i nie wydaje stosownej decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji. W przypadku zaś, gdy informacja o jaką ubiega się zainteresowany nie ma charakteru informacji publicznej, organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Zatem, aby można było mówić o bezczynności podmiotu zobowiązanego należy przede wszystkim stwierdzić, iż ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego, w nakazanym prawem terminie, nie wypełnił. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w udzieleniu informacji publicznej w zakresie udostępnienia daty urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu z rozbiciem na poszczególne wydziały. Jak już wspomniano, aby móc skutecznie zarzucać temu organowi bezczynność należy w pierwszej kolejności stwierdzić, czy na takim organie ciąży wynikający z przepisów prawa obowiązek udzielenia informacji publicznej. Wskazać zatem należy, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące Skarb Państwa, organy samorządu terytorialnego. Podmioty obowiązane w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią szeroki krąg podmiotów (nieograniczający się do organów administracji publicznej), wykonujących zadania publiczne i w ramach tych zadań wytwarzających informację publiczną, bądź będących w posiadaniu takiej informacji, pozyskanej przy wykonywaniu zadań publicznych. Prezes Sądu Rejonowego jest bezspornie organem objętym obowiązkami wynikającymi z tej ustawy, a więc zobowiązanym do podejmowania na jej podstawie prawem określonych działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. Art. 6 zawiera przykładowy, otwarty katalog typowych informacji publicznych. Dlatego też doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji publicznej, za informację publiczną uznaje wszelkie informacje dotyczące faktów zarówno wytworzonych przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone, znajdujące się w posiadaniu podmiotów wykonujących zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 omawianej ustawy(por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 181/02; wyrok NSA z dnia 20 października 2002 r., II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 2036-2037/02 za: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28). W szczególności, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 lit.d u.d.i.p, udostępnieniu podlega informacja publiczna o podmiotach, o których mowa w rat. 4 ust. 1, w tym o: organach i osobach sprawujących w nich funkcję i ich kompetencjach. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że sędzia sądu powszechnego, orzekając w sprawach należących do kognicji sądów jako organów władzy publicznej, jest osobą pełniącą funkcję publiczną. W związku z tym, zgodnie z art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o takiej osobie, która ma związek z pełnieniem tej funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji. Żądane informacje niewątpliwie mają związek z pełnioną przez sędziego funkcją publiczną, sokoro okoliczności te warunkują sprawowanie tej funkcji, co wprost wynika z przytoczonych w skardze przepisów art. 61 § 1 pkt 5, art. 69 § 2 i art. 95 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Jak wynika z przekazanych Sądowi akt, w dniu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 22 czerwca 2014r. Stan ten jednak został usunięty po wniesieniu skargi do Sądu. Pismem z dnia 17 września 2014r. organ udostępnił skarżącemu żądane informacje poprzez podanie -w rozbiciu na poszczególne wydziały: płci osoby pełniącej funkcję sędziego, jej datę urodzenia i miejsce zamieszkania. Podane informacje w pełni uwzględniają zakres wniosku z dnia 22 czerwca 2014r., w którym skarżący domagał się jedynie podania dat urodzenia i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów – z rozbiciem na poszczególne wydziały. Dopiero po wniesieniu skargi skarżący sprecyzował, że zamiarem jego było uzyskanie danych sędziów wskazanych z imienia i nazwiska. Jednak po wniesieniu skargi na bezczynność strona nie może rozszerzać zakresu wniosku i żądać zobowiązania organu do jego załatwienia także w tym zakresie. Skoro organ uczynił zadość pierwotnemu wnioskowi skarżącego, udostępniając wymienione w nim dane, strona nie może skutecznie czynić zarzutu, że odpowiedź jest niepełna, powołując się w tym względzie jedynie na swoją intencję, która w ogóle nie wynikała z treści wniosku. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność - będąca przedmiotem zaskarżenia - przestała istnieć po wniesieniu skargi, ponieważ organ postąpił zgodnie z wnioskiem z dnia 22 czerwca 2014r. W tym stanie rzeczy uwzględnić należało, że zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązuje go do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Skoro wniosek skarżącego z dnia 22 czerwca 2014r. o udzielenie informacji publicznej został już załatwiony, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu w załatwieniu tego wniosku stało się bezprzedmiotowe i podlega w związku z tym umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w punkcie 1. sentencji wyroku. Nie stało się jednak bezprzedmiotowe postępowanie sądowe w całości. Podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozważenia i dokonania oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, w zależności od tej oceny, ewentualnego orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że organ nie zignorował wniosku skarżącego, niezwłocznie ustosunkowując się do jego treści. Nieuwzględnienie najpierw wniosku, jak wnioskować można, wynikało z błędnej interpretacji omawianej ustawy. Przy czym organ po otrzymaniu skargi w tej sprawie udostępnił wnioskowane informacje. Okoliczności te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku. Wskazane okoliczności uzasadniały też rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 sentencji wyroku. Zgodnie bowiem z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przepis ten nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, lecz daje mu takie uprawnienie w razie stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Kwestia ta pozostawiana jest do uznania sądu orzekającego w sprawie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaniechanie organu, choć oczywiste, nie wymaga dyscyplinowania organu poprzez wymierzanie grzywny. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł oraz udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł rozstrzygnięto w pkt 4 sentencji na zasadzie art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 461).