I OZ 247/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.K. na postanowienie zawarte w pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Go 87/14 o odmowie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w sprawie ze skargi P.K. na bezczynność Wójta Gminy Lubrza w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Go 87/14, i przyznać od Wójta Gminy Lubrza na rzecz Piotra Kupczaka kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem), tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SAB/Go 87/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu skargi P.K. na bezczynność Wójta Gminy Lubrza w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, umorzył postępowanie sądowe i stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uzupełnił powyższy wyrok, poprzez dodanie punktu III i IV w brzmieniu: "III. Odmówić zasądzenia od Wójta Gminy Lubrza na rzecz skarżącego P.K. kosztów zastępstwa procesowego, IV. zasądza od Wójta Gminy Lubrza na rzecz skarżącego P. K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych." Sąd odmówił zwrotu kosztów postępowania w zakresie kosztów zastępstwa procesowego, uznając, iż pełnomocnik skarżącego nie wykazał nakładu pracy uzasadniającego przyznania kosztów w w/w zakresie. Ilość spraw zainicjowana przez skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika – radcę prawnego Tomasza K., wskazuje na niewłaściwe zdaniem Sądu postępowanie zmierzające do uzyskania kosztów postępowania sądowego, a przede wszystkim kosztów zastępstwa procesowego. Sąd wskazał, iż we wszystkich sprawach wszczynanych ze skarg P. K. pełnomocnik skarżącego posługuje się jednym wzorem skargi, modyfikując go jedynie w zakresie skarżonego organu i daty złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zażalenie na postanowienie zawarte w pkt III powyższego wyroku wniósł P. K., reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucając Sądowi naruszenie: 1. art. 200 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a konsekwencji nieprzyznanie pełnego zwrotu kosztów postępowania z pominięciem kosztów zastępstwa procesowego, 2. niewłaściwą wykładnię oraz niezastosowanie art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3, art. 205 § 2, art. 209, art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców pranych praz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu w zw. z art. 2, 7 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 P.p.s.a., czyli w sytuacji gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględni skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zgodnie zaś z art. 205 § 2 P.p.s.a, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, odsyłając w tym zakresie do przepisów odrębnych. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na zasądzenie, w razie uwzględnienia skargi w całości (w tym również na skutek umorzenia postępowania na skutek autokontroli organu), zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490), podstawę zasądzenia opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 4 rozporządzenia. Użycie w rozporządzeniu pojęcia stawki minimalnej oznacza, co do zasady, że stanowi ona minimalne "wynagrodzenie" jakie przysługuje radcy prawnemu czy adwokatowi za prowadzenie danego rodzaju sprawy i które, jako składnik kosztów procesu, jest podstawą rozliczeń tych kosztów między stronami procesu. Sąd, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, zgodnie z art. § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Uwzględnienie tych przesłanek następuje jednak zawsze w granicach określonych w § 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia, a więc przy zastosowaniu stawek minimalnych. Z tego też powodu Sąd pierwszej instancji nie mógł odstąpić od stosowania stawek minimalnych, a tym bardziej – całkowicie odstąpić od zasądzenia kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. O tym, jakie koszty należy uznać za niezbędne i celowe, co do zasady decyduje Sąd, za wyjątkiem jednak sytuacji określonych w art. 205 § 1 i § 2 P.p.s.a., w których ustawodawca przesądził, jakie koszty poniesione przez stronę działającą samodzielnie lub reprezentowaną przez nieprofesjonalnego pełnomocnika (§ 1), a także stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika (§ 2) są z mocy prawa uznane za niezbędne. W tym zatem zakresie Sąd nie ma możliwości pominięcia tych kosztów lub zasądzenia ich poniżej zagwarantowanej przepisami prawa wysokości. Stosownie zaś do treści § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia, stawka minimalna radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzekł, jak w sentencji postanowienia. Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmuje koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego reprezentującego skarżącego w kwocie 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.