I OSK 654/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-02
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Maciej Dybowski, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka jawna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może skutecznie wystąpić z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości?Ratio decidendi
Spółka jawna, nie będąc osobą prawną, nie jest podmiotem uprawnionym do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Literalna wykładnia art. 1 ust. 1 tej ustawy, który wymienia jedynie osoby fizyczne i prawne jako uprawnione, jest w tym zakresie wiążąca. Wykładnia rozszerzająca, oparta na przepisach Kodeksu cywilnego o odpowiednim stosowaniu przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych posiadających zdolność prawną, jest niedopuszczalna w sprawach dotyczących własności, gdzie wymagana jest ścisła interpretacja przepisów.Stan faktyczny
Spółka jawna wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Prezydent Miasta odmówił przekształcenia, uznając, że spółka jawna nie jest podmiotem uprawnionym. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że spółka jawna nie jest ani osobą fizyczną, ani prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że spółki osobowe, na mocy przepisów Kodeksu cywilnego, powinny być traktowane na równi z osobami prawnymi w zakresie możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Odstąpił od zasądzenia od Spółki Jawnej na rzecz Wojewody zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie NSA Maciej Dybowski del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 867/14 w sprawie ze skargi [...] Spółki Jawnej [...] w S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od [...] Spółki Jawnej [...] w S. na rzecz Wojewody [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 listopada
2014 r., sygn. akt II SA/Gl 867/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Spółki Jawnej M. S., A. K. w S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...].
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 6 grudnia 2013 r. Spółka Jawna [...] M. S., A. K. z siedzibą w S. wystąpiła do Prezydenta Miasta S.
o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej przy ulicy [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...]
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 1, art. 1b ust. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. 2012, poz. 83) orzekł o odmowie przekształcenia na rzecz wnioskującej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić osoby fizyczne i prawne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości, jak również ich następcy prawni. Powyższe uregulowania nie mają jednak zastosowania do nieruchomości oddanych w wieczyste użytkowanie państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym
w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz
o spółkach publicznych (Dz. U. 2009, Nr 185, poz. 1439 oraz 2010, Nr 167, poz. 1129).
Z akt sprawy wynika, iż prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości zostało nabyte przez wnioskodawcę od Spółki [...] S.A. z siedzibą w B., która jest spółką Skarbu Państwa. W związku z powyższym, w ocenie organu, nieruchomość nie może podlegać przekształceniu w trybie przepisów wyżej powołanej ustawy.
Po rozpoznaniu odwołania [...] Spółki Jawnej M. S., A. K. z siedzibą w S., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu zakwestionował stanowisko organu I instancji, iż niedopuszczalne jest przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności w przypadku następcy prawnego państwowych i samorządowych osób prawnych, a także spółek handlowych, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym. Zdaniem Wojewody, wbrew tezie Prezydenta Miasta S., z wnioskiem o przekształcenie mogą wystąpić również następcy prawni podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, jeżeli tylko poprzednikowi prawnemu służyło prawo użytkowania wieczystego w dniu 13 października 2005 r. Wojewoda uznał jednak, iż obecna forma organizacyjna skarżącej nie pozwala na dokonanie takiego przekształcenia. Jest ona bowiem spółką jawną, zaś zgodnie z art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. z wnioskiem o przekształcenie mogą występować jedynie osoby fizyczne i osoby prawne. W ocenie Wojewody wykładni art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. nie można dokonywać w sposób rozszerzający. W świetle powyższego wnioskująca Spółka nie spełnia przesłanki podmiotowej określonej w art. 1 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 3 tejże ustawy, nie zalicza się bowiem do żadnej kategorii podmiotów wskazanych w ww. przepisach. Tym samym nie przysługuje jej uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyła [...] Spółka Jawna M. S., A. K. z siedzibą w S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że Wojewoda rozstrzygając sprawę dokonał prostej językowej wykładni art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. i uznał, iż przepis powyższy statuuje zamknięty katalog podmiotów mogących korzystać z rozwiązań przewidzianych wspomnianym aktem. Zdaniem Sądu, konieczne jest jednak dokonanie wykładni systemowej i celowościowej, które pozwolą na właściwe odczytanie intencji ustawodawcy.
Sąd wywodził, że w analizowanej sprawie podmiot wnioskujący o przekształcenie przysługującego mu prawa użytkowania wieczystego posiada formę spółki jawnej. Jako spółka osobowa, zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną. Przepis ten nadaje spółkom osobowym (w tym jawnej) zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych oraz zdolność sądową. Co prawda nie nadaje im osobowości prawnej, jednakże na mocy art. 331 § 1 kodeksu cywilnego do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych.
Zdaniem Sądu, dokonując wykładni art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. warto także odwołać się do art. 331 §1 kodeksu cywilnego. Przepis ten nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. "Brak zaś racjonalnych podstaw do wyłączenia stosowania normy tej w odniesieniu do art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. i wykluczenia spółek osobowych [...] z zakresu działania ustawy o przekształceniu" (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. II SA/Gl 547/13 wyrok dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że polski prawodawca niejako zrównuje (w odniesieniu do reguł obrotu prawnego) spółki osobowe i spółki posiadające osobowość prawną. Stąd zupełnie niezrozumiałe i stojące w sprzeczności z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości byłoby inne traktowanie w zakresie możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osób prawnych i spółek osobowych działających na podstawie ustawy kodeks handlowy. Potwierdzenie tej tezy można odnaleźć w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie zgodnie przyjmuje się, iż spółki osobowe mogą skutecznie występować z wnioskiem, o którym mowa w art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do wniosku, że ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. obejmuje swym zakresem podmiotowym także jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Mają one możliwość przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego na takich samych zasadach jak osoby prawne.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. naruszenie art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dalej, jako " p.u.s.a." w zw. z art. 1 oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe wykonywanie funkcji kontrolnej i w rezultacie dokonanie nieprawidłowej oceny wydanych przez organy administracji publicznej decyzji, polegającej na ich uchyleniu we wskazanym w wyroku zakresie,
2. naruszenie art. 145 § 1 lit a p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż decyzja organu administracji wydana została z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dnia 29 lipca
2005 r. (Dz. U. Nr 175, poz. 1459),
3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. polegające na braku rzetelnego rozpoznania sprawy tj. wszechstronnego jej rozważenia,
4. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zachodziły podstawy do jego uwzględnienia.
Wskazując na powyższe podstawy, organ administracji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na zasadzie art. 185 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie Wojewody [...], w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ustawodawca przyznał prawo żądania przekształcenia ww. prawa tylko dwóm rodzajom podmiotów - osobom fizycznym i osobom prawnym. Powyższy przepis należy interpretować bardzo ściśle, co oznacza, że nie można go rozszerzać na inne rodzaje podmiotów tj. niewymienione w nim wprost. W świetle powyższego organ stoi na stanowisku, że skarżący nie spełnia przesłanki podmiotowej określonej w omawianym przepisie, nie można go zaliczyć bowiem do żadnego z podmiotów wymienionych przez ustawodawcę.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Spółka Jawna M. S., A. K. z siedzibą w S. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Wojewody [...] jest uzasadniona.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.1 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści wskazanego przepisu, według jego treści obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji: " Osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności."
Kwestia sporna, jaka wyłoniła się w rozpoznawanej sprawie dotyczyła ustalenia, czy uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje spółce jawnej.
Użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości jest [...] Spółka Jawna M.S., A.K., zaś tytuł własności przysługuje Skarbowi Państwa. Spółka jawna nie będąc spółką kapitałową nie posiada osobowości prawnej, czyli nie jest osobą prawną. Niewątpliwie literalna wykładnia art.1 ust.1 wskazanej wyżej ustawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca nie zaliczył spółki jawnej, jak też każdej innej spółki osobowej do podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wedle jednoznacznego brzmienia omawianego przepisu uprawnienie takie przysługuje wyłącznie osobom fizycznym i osobom prawnym.
Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni art.1 ust.1 omawianej ustawy uznał, że jedynie literalna wykładnia jest niewystarczająca, gdyż wynik takiej wykładni pozostaje w sprzeczności z ideą spójności systemu prawa oraz celami i funkcją analizowanej normy prawnej. Powstaje pytanie, czy przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacja prawna pozwala na odstąpienie od brzmienia ustawy i przyznanie uprawnienia innym podmiotom, nie wymienionym w omawianej normie prawnej. Czy dopuszczalne jest rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia, czy można stosować wykładnię rozszerzającą wskazanych przepisów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących własności należy opowiedzieć się za ścisłym rozumieniem przepisów. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił podmioty uprawnione do przekształcenia, nie wymieniając jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko prowadzi do wykreowania, jako uprawnionych nowych podmiotów, nie wskazanych przez ustawodawcę. Należy podzielić dokonaną przez organ odwoławczy ocenę, że dokonywanie wykładni przepisów omawianej ustawy z uwzględnieniem treści art.33 1 §1 kc stanowi niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą art.1 ust.1 ustawy. Opowiadając się za stosowaniem art.33 1 §1 kc uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że przepis ten stanowi jedynie o "odpowiednim" stosowaniu przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. To odpowiednie stosowanie prawa nie oznacza stosowania prawa wprost. Prawo użytkowania wieczystego jest regulowane przepisami Kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca pomimo wprowadzenia w kodeksie spółek handlowych regulacji dotyczącej spółek osobowych nie dokonał jednak nowelizacji art.4 pkt 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że pod pojęciem spółki należy rozumieć spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a zatem pod tym pojęciem według ustawodawcy należy rozumieć spółki kapitałowe, nie zaś spółki osobowe prawa handlowego. Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi samodzielną i wyczerpującą regulację, określającą kategorie osób uprawnionych bez potrzeby sięgania w tym zakresie do innych aktów prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dotyczący omawianego zagadnienia pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. I OSK 2791/13 i argumentację zawartą w jego uzasadnieniu.
Nie można również pominąć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, ogłoszonym w dniu 17 marca 2015 r.( Dz.U.poz.373) orzekł, że: " Art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz.U. z 2012 r., poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji".
Trybunał nie skorzystał z instytucji odroczenia utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, co oznacza, że z dniem 17 marca 2015 r., czyli w dacie ogłoszenia wyroku przepisy niezgodne z Konstytucją tracą moc w zakresie wskazanym w wyroku Trybunału. Zgodnie bowiem z art.190 ust.3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Z instytucji odroczenia orzeczenia Trybunał nie skorzystał.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził, że art. 165 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji, jako odnoszące się wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego, w sposób oczywisty są wzorcami nieadekwatnymi do kontroli zakwestionowanych przepisów w zakresie, w jakim dotyczą one nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Gdy zaś chodzi o art. 2 Konstytucji jako wzorzec kontroli, Trybunał podzielił pogląd wyrażony w wyroku o sygn. K 8/98, rozwinięty następnie w wyroku o sygn. K 9/08, że postępowanie zainicjowane przez podmioty o legitymacji szczególnej - jakimi są jednostki samorządu terytorialnego - ma charakter kontroli abstrakcyjnej i zmierza do ochrony interesu publicznego, a nie tylko interesu konkretnego wnioskodawcy lub interesu komunalnego w ogólności. Trybunał uznał, że sformułowane przez wnioskodawców zarzuty sprzeczności zaskarżonej regulacji z art. 2 Konstytucji dotyczą zarówno przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości, których właścicielami są jednostki samorządu terytorialnego, jak i tych nieruchomości, których właścicielem jest Skarb Państwa. Trybunał podkreślił również, że dodatkowym argumentem, zdecydowanie przemawiającym za objęciem kontrolą konstytucyjną wszystkich wypadków przekształcenia, w oderwaniu od podmiotu będącego publicznym właścicielem nieruchomości, jest konieczność zachowania równego standardu w odniesieniu do wszystkich uprawnionych. Gdyby Trybunał ograniczył stwierdzenie niekonstytucyjności do użytkowników wieczystych nieruchomości gminnych, pozostawiając w mocy uwłaszczenie użytkowników wieczystych nieruchomości państwowych, doprowadziłby do wtórnej niekonstytucyjności, wyrażającej się w odmiennym traktowaniu podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej.
Powyższe stwierdzenie Trybunału ma znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż nieruchomości, których dotyczy wniosek o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności stanowią własność Skarbu Państwa.
Mając na względzie treść powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że niewątpliwie osoby prawne, takie jak spółki prawa handlowego (poza osobami prawnymi będącymi właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz poza spółdzielniami mieszkaniowymi będącymi właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży) nie posiadały uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw.
Skoro spółki prawa handlowego nie posiadały uprawnienia do przekształcenia, to tym samym prawa takiego nie posiadały spółki jawne, które uprawnienie swe wywodzą z uprawnień osób prawnych.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie może być – co do zasady - traktowany za zgodny z prawem wyrok sądu, który został oparty na przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za naruszający Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Pomimo, że omawiany wyrok Trybunału nie ma mocy wstecznej, to poprzez fakt uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83) dowodzi, że od samego początku przepis ten naruszał zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oparcie zaskarżonego wyroku na przepisach niezgodnych z Konstytucją czyni także konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego i uznania za prawidłową decyzję organu o odmowie skarżącej Spółce przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów procesowych. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wszystkim wymogom wskazanego przepisu. Sąd w sposób wszechstronny rozważył wszystkie zarzuty skargi, wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia i w wyczerpujący sposób uzasadnił rozstrzygnięcie. Nie stanowi naruszenia przepisów postępowania dokonanie przez Sąd pierwszej instancji odmiennej wykładni aniżeli oczekiwał tego organ administracji. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę działalności organów administracji publicznej oraz zastosował środek przewidziany w ustawie, uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. To, że skarżący kasacyjnie nie podziela motywów zaskarżonego orzeczenia nie oznacza, że Sąd naruszył art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 1 § 2 p.u.s.a. Naruszyć przepis art. 1 ust. 1 i 2 p.u.s.a. można tylko wtedy, gdy pomimo swojej właściwości i spełnienia wszystkich wymogów formalnych, sąd skargi w ogóle nie rozpoznał, bądź rozpoznał ją z uwzględnieniem innych kryteriów, niż kryterium legalności.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podzielając zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego i mając na względzie wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Przepis art. 188 p.p.s.a. - w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.tj. z 2015 r., poz. 658) – upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny, przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej i uchyleniu zaskarżonego wyroku, do rozpoznania skargi, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Należało uznać, iż taka sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art.188 w związku z art. 193 i w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że zachodzą okoliczności wskazane w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło