II GZ 43/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1067/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie Objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez zezwolenia. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1067/14, wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówiono [...] przyznania prawa pomocy zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie pozwalają na stwierdzenie, że spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W otwartym terminie do wniesienia środka zaskarżenia spółka wniosła sprzeciw. Podniosła, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, tj. z naruszeniem art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.), poprzez błędna ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreśliła, że obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Brak możliwości uzyskania przychodów, spowodowany został okolicznościami niezależnymi od spółki. Pozaprawne działania organów celnych (m. in. zamknięcie salonów gier) spowodowały, że spółka nie posiada żadnych oszczędności, czy majątku nadającego się do sprzedaży. Strona wskazała na konieczność uregulowania zobowiązań wobec pracowników, składek ubezpieczeniowych do ZUS czy też podatku od wynagrodzeń. Wyjaśniła także, że posiadane przez nią automaty są bezwartościowe – z uwagi na "gigantyczną nadpodaż" na rynku. Odnośnie możliwości dofinansowania, wnosząca sprzeciw spółka wyjaśniła, że poprzez działania ustawodawcy udziałowcy stracili zainwestowane środki, co wzbudza ich niechęć do dalszego finansowania spółki. Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Jak wynika ze złożonego przez spółkę wniosku na urzędowym formularzu PPPr wysokość jej kapitału zakładowego, wynosi 4 000 000,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 5 841 741,70 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu Spółka wykazała stratę -4 341 561,56 zł. Środki na rachunkach bankowych to – 0,00 zł. Biorąc pod uwagę wartość majątku trwałego spółki nieuprawnione byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności (przedłożone oświadczenie świadczy jedynie o tym, że nie prowadzi działalności gospodarczej), nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Zdaniem WSA jako bezzasadny należało ocenić argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku skarżącej. Za niewiarygodne Sąd uznał także twierdzenia spółki, że na skutek wypowiedzenia umów ze strony banku, nie posiada rachunków bankowych. Uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego wypowiedzenie umowy rachunku bankowego wymaga zachowania formy pisemnej, zatem spółka winna wykazać się stosownymi dokumentami. Tego zaś nie uczyniła. Nie wykazała także (mimo wezwania), ilu pracowników zatrudnia (zatrudniała), jakiej wysokości zobowiązania pracownicze musiała wypłacić, nie przedstawiła ewidencji środków trwałych, nie przedstawiła sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy itp. Ponadto z nadesłanego wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców (stan na dzień: 18.09.2014 r.) wynika, że przedmiot działalności spółki to nie tylko prowadzenie salonów gier. Prowadzi ona bowiem działalność także i w innych gałęziach gospodarki. W tym zakresie spółka – mimo wezwania – nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień. Ponadto spółka nie wykazała w ilu postępowaniach sądowoadministracyjnych w skali kraju jest stroną i z jakimi kosztami wiąże się zainicjowanie tych postępowań. [...] zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnosząc te zarzuty spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem ocena wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy, jakiej dokonał Sąd I instancji była prawidłowa. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, a więc obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przywołana treść art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że to na stronie domagającej się przyznania jej prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych dające podstawy do uznania, że nie jest ona w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w pełnej wysokości. Jak słusznie podniósł Sąd I instancji ze złożonego przez spółkę wniosku na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 4 000 000,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 5 841 741,70 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu Spółka wykazała stratę -4 341 561,56 zł. Środki na rachunkach bankowych to – 0,00 zł. Zatem biorąc pod uwagę wartość majątku trwałego spółki nieuprawnione byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności (przedłożone oświadczenie świadczy jedynie o tym, że nie prowadzi działalności gospodarczej), nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Ponadto oświadczenia spółki zawarte we wniosku o zwolnienie jej od kosztów sądowych, dotyczące jej bieżącej sytuacji finansowej nie zostały poparte dokumentami, na podstawie których można było dokonać kompleksowej oceny zasadności żądania udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca pomimo wezwania nie wykazała ilu pracowników zatrudnia (zatrudniała), jakiej wysokości zobowiązania pracownicze musiała wypłacić, nie przedstawiła ewidencji środków trwałych, nie przedstawiła sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy itp. Ponadto z nadesłanego wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców (stan na dzień: 18.09.2014 r.) wynika, że przedmiot działalności spółki to nie tylko prowadzenie salonów gier. Prowadzi ona bowiem działalność także i w innych gałęziach gospodarki. W tym zakresie spółka – mimo wezwania – nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień. W takim stanie sprawy zasadnie Sąd I instancji uznał, że spółka nie wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania wywołanego jej skargą. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparci o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.