II GZ 39/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "C." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1063/14 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "C." Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1063/14 odmówił C. Spółce z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez zezwolenia. Sąd pierwszej instancji podniósł, że z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie jej od kosztów sądowych wynikało, że obecnie nie posiada ona żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby jej pokryć koszty opłaty od skargi. Należące do spółki salony gier zostały zamknięte, a znajdujące się w nich automaty wraz z gotówką zabezpieczono. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 4.000.000 złotych, wartość środków trwałych to kwota 5.841.741,70 złotych, zaś wartość zysków lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosił -4.341.561,56 złotych. W toku postępowania strona podnosiła, że przy ocenie jej możliwości finansowych należało wziąć przede wszystkim pod uwagę bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2013 r. i wynikającą z niego ujemną wartość kapitału własnego wynoszącego 25.801.177,15 złotych, a także stan środków pieniężnych w kasie i na rachunku na dzień 31 marca 2013 r., - 1.239,20 złotych, jak również stratę netto w wysokości 3.600.963,04 złotych. Skarżąca podniosła także, że prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie wykazała swojej sytuacji finansowej w sposób uzasadniający przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca pismem z 1 października 2014 r. została wezwana do złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów, które potwierdzałyby jej stan finansowy. Pomimo czytelnego wyszczególnienia żądanych dokumentów (wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, kopii ewidencji środków trwałych, kopii zeznań podatkowych, kopii sprawozdania finansowego / rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy) oraz wskazania kwestii wymagających wyjaśnienia, spółka zarówno w odpowiedzi na wezwanie jak i we wniesionym sprzeciwie nie wyjaśniła wątpliwych kwestii oraz nie nadesłała żądanych dokumentów. WSA uznał za niewiarygodne wyjaśnienia spółki związane z brakiem rachunków bankowych na skutek wypowiedzenia umów ze strony banku, gdyż na ich poparcie nie przedstawiono żadnych dokumentów. Wypowiedzenie umowy prowadzenia rachunku bankowego wymaga zachowania formy pisemnej, a zatem powołując się na taką okoliczność spółka powinna ją wykazać stosownymi dokumentami. C. Spółka z o.o. w W. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnosząc te zarzuty spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła m. in., że de facto nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zatem nie osiąga żadnych zysków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, albowiem ocena wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji była prawidłowa. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, a więc obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powołanego przepisu wyraźnie wynika, że to na stronie domagającej się przyznania jej prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych dające podstawy do uznania, że nie jest ona w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w pełnej wysokości. Jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji oświadczenia skarżącej spółki zawarte we wniosku o zwolnienie jej od kosztów sądowych, dotyczące jej bieżącej sytuacji finansowej nie zostały poparte jakimikolwiek dokumentami, na podstawie których można było dokonać oceny zasadności żądania udzielenia prawa pomocy. Skarżąca uchyliła się również od nałożonego na nią obowiązku przedłożenia wymienionych w nim dokumentów mających na celu zobrazowanie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności poniesienia kosztów sądowych. Złożone w odpowiedzi na wezwanie oświadczenia, w tym o załączeniu deklaracji VAT oraz bilansu, o wypowiedzeniu przez bank umowy rachunku i prowadzenia przeciwko skarżącej licznych postępowań egzekucyjnych nie zostało poparte jakimkolwiek dokumentem. Również wniesiony od postanowienia referendarza sprzeciw pozbawiony był, mimo obszernego uzasadnienia, dokumentów źródłowych mających przemawiać za zasadnością stanowiska strony. W takim stanie sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że strona uniemożliwiła dokonanie oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania wywołanego jej skargą. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.