I SA/Gd 1004/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 16 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm. – dalej: O.p), po rozpatrzeniu wniosku T.L. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 marca 2014 r. orzekającej o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu "A" Sp. Z o.o. odmówił przywrócenia terminu Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: W dniu 25 marca 2014 r. organ podatkowy pierwszej instancji wydał decyzję, którą orzekł solidarną odpowiedzialność T.L. ze spółką z o.o. "A" oraz J.L. (byłym prezesem zarządu spółki) za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę oraz za koszty egzekucyjne. Decyzja ta została wysłana na adres zamieszkania T.L. i doręczona z upływem 11.04.2014 r. w trybie art. 150 O.p. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. T.L. złożył odwołanie od decyzji z dnia 25 marca 2014r. wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że o postępowaniu zakończonym wydaniem przedmiotowej decyzji dowiedział się w dniu 26 maja 2014r. przypadkiem w czasie obecności w urzędzie pocztowym właściwym dla ul. W. w G., kiedy to doręczono mu korespondencję zawierającą upomnienie z dnia 9 maja 2014r. nr [...]. Podatnik wskazał ponadto, że w urzędzie pocztowym był w celu przekierowania ewentualnej korespondencji przychodzącej do niego na wspomniany adres, gdyż już w październiku-listopadzie 2013 r. wyprowadził się oraz wymeldował z miejsca zamieszkania przy ul. W., zaś od 20 stycznia 2014r. zameldowany był pod nowym adresem zamieszkania tj. przy ul. K., [...] G. Podatnik podniósł, że nie wiedział o wszczęciu postępowania, bowiem wszystkie doręczenia w niniejszej sprawie były dokonywane w sposób zastępczy w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, co winno skłonić organ pierwszej instancji do podjęcia czynności mających na celu weryfikację prawidłowości jego adresu zamieszkania. Powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. I SA/Kr 167/13 podniósł, że dokonywane doręczenia były wadliwe, bowiem naruszały art. 148 i art. 149 oraz art. 150 Ordynacji podatkowej, co jednocześnie uzasadnia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu się z treścią wniosku odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesieniu odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ, powołując się na treść art. 162 § 1 i § 2 O.p wskazał, że dla przywrócenia uchybionego terminu konieczne jest spełnienie jednocześnie trzech przesłanek, a mianowicie: • wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu, • jednoczesne dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, • uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy np. powódź lub pożar. Przy czym aby uprawdopodobnić brak swojej winy, podatnik winien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i ustała co najwyżej 7 dni przed dniem wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Dalej organ odwoławczy zauważył, że podatnik wskazał, iż przyczyną niedochowania terminu do wniesienia odwołania był brak wiedzy o toczącym się postępowaniu, albowiem podatnik "w październiku-listopadzie 2013 r." wyprowadził się z miejsca zamieszkania przy ul. W. w G. oraz wymeldował się z tegoż adresu, a od 20 stycznia 2014 r. zameldowany był pod nowym adresem zamieszkania w G. przy ul. K. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że adres zameldowania oraz adres zamieszkania nie są tożsame. Określenie miejsca zamieszkania jest niezależne od dopełnienia obowiązku meldunkowego. Zameldowanie w jednej miejscowości nie stoi na przeszkodzie, by osoba uprawniona miała gdzie indziej miejsce zamieszkania. Przy tym dla celów podatkowych istotny jest adres zamieszkania zgłoszony przez podatnika. Zmiana adresu zameldowania podatnika jest dla organów podatkowych bez znaczenia w przypadku, gdy nie idzie za tym zgłoszenie tym organom zmiany adresu zamieszkania. T.L. w dniu 1 września 2009 r. złożył zgłoszenie aktualizacyjne NIP-3, w którym wskazał adres zamieszkania w G. przy ul. W. Organ pierwszej instancji przed wszczęciem postępowania w sprawie solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej dokonał sprawdzenia, czy T.L. aktualizował dane adresowe i z posiadanych informacji wynikało, że adres nie uległ zmianie. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił także z wnioskiem do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA o dane adresowe T.L., a uzyskana odpowiedź z dnia 15 października 2013 r. potwierdziła, że strona jest zameldowana na pobyt stały pod adresem będącym jednocześnie zgłoszonym adresem zamieszkania, tj. w G. przy ul. W. Z akt sprawy wynika, że T.L. dopiero w dniu 27 maja 2014 r. składając formularz ZAP-3 dokonał aktualizacji swojego miejsca zamieszkania, wskazując adres: G., ul. K. Skoro zatem T.L. do dnia 27 maja 2014 r. nie aktualizował danych osobowych uwzględnianych w zgłoszeniu identyfikacyjnym (NIP-3, obecnie ZAP-3), to wysyłanie pism na adres wynikający z ostatniego dokonanego przez Niego zgłoszenia nie narusza przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących doręczania pism. Z adnotacji poczty wynika przy tym, że przesyłki były prawidłowo awizowane i zostały zwrócone do nadawcy z powodu ich niepodjęcia przez adresata w terminie. Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zarzuty dotyczące wysłania korespondencji na niewłaściwy adres są bezzasadne. Odnosząc się do twierdzenia odwołującego, że już w "październiku – listopadzie 2013r." wyprowadził się i wymeldował z miejsca zamieszkania przy ul. W., organ odwoławczy zauważył, iż w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013 r. (PIT-37) złożonym w dniu 29 kwietnia 2014 r. wskazany został adres przy ul. W. w G. jako miejsce zamieszkania na dzień 31.12.2013 r. Poza tym organ odwoławczy podkreślił, że skierowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na w/w adres upomnienie z dnia 9 maja 2014 r. zostało przez podatnika osobiście odebrane w dniu 26 maja 2014 r. (po pierwszym awizo z dnia 20.05.2014 r. Powyższe dowodzi, że T.L. podejmował korespondencję kierowaną na adres w G. przy ul. W. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w złożonym wniosku o przywrócenie terminu strona, powołując się na zmianę adresu zamieszkania, której to zmiany nie zgłosiła organom podatkowym, nie wykazała okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie tego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T.L. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając: - naruszenie art. 162 § 1 O.p., polegające na uznaniu, ze skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania ze swojej winy w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że uchybienie to nastąpiło bez winy skarżącego, - naruszenie art. 123 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 148, 149 i 150 O.p. polegające na zaniechaniu prawidłowego ustalenia adresu zamieszkania skarżącego i bezzasadnym i nieprawidłowym dokonywaniu wszystkich doręczeń w trybie doręczenia zastępczego. W jej uzasadnieniu podniósł, że argumentacja organu odwoławczego zupełnie nie odnosi się do istoty rzeczy, tj. czy podatnik uchybił terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy, skupia się zaś na prawidłowości doręczeń. Skarżący podkreślił także, że skoro z dokumentów urzędowych wynika, iż co najmniej od 7 listopada 2013r. nie zamieszkuje pod adresem przy ul. W., to oznacza że bez swej winy nie odebrał kierowanej do niego korespondencji. Skarżący zauważył ponadto, że z przedstawionych przez niego dowodów jednoznacznie wynika, iż wszystkie doręczenia nie były kierowane w miejsce opisane w dyspozycji art. 148 O.p., albowiem były kierowane pod adres, pod którym skarżący nie zamieszkiwał, nie pracował i nie przebywał. To z kolei wyklucza możliwość zastosowania fikcji prawnej w postaci doręczenia zastępczego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że w myśl art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z § 2 tego artykułu wynika dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że postanowienie o wszczęciu postępowania, decyzja oraz wszystkie inne pisma kierowane do skarżącego doręczone były w trybie art. 150 O.p. Skarżący, ani żadna inna osoba, nie odebrał faktycznie pism doręczonych na adres jego zamieszkania znany organowi podatkowemu. Składając wniosek o przywrócenie przedmiotowego terminu zainteresowany wyjaśnił, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu podatkowym oraz wydaniu decyzji, albowiem już przed wszczęciem postępowania wyprowadził się spod adresu przy ul. W., a od 20 stycznia 2014 r. zameldowany jest w G. przy ul. K. Z powyższych przyczyn nie mógł odebrać przedmiotowej decyzji. Uprawdopodabniając tę okoliczność podatnik wskazał na dokumenty (akty notarialne dot. sprzedaży nieruchomości przy ul. W. oraz zaświadczenie o zameldowaniu) mające potwierdzić fakt niezamieszkiwania pod adresem przy ul. W. Brak swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania upatrywał więc w tym, że nie zdołał, nie mógł odebrać przesyłki zawierającej decyzję, gdyż w tym czasie nie przebywał pod adresem przy ul. W. Rozpoznający sprawę organ podatkowy nie stwierdził czy przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku podatnik mógł przedmiotową przesyłkę odebrać i złożyć odwołanie w przypisanym do tego terminie. Nie ustalił, by w czasie doręczenia decyzji podatnik przebywał pod adresem przy ul. W., bądź mógł ją odebrać po złożeniu w placówce pocztowej lub też złożyć odwołanie w terminie liczonym zgodnie z art. 150 O.p., a przedstawione przez skarżącego dokumenty wskazują, ze pod adresem tym nie przebywał. Nie można zarzucić osobie fizycznej winy w uchybieniu terminowi w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych nie wiedziała o toczącym się postępowaniu i wydanej decyzji. W sytuacji, gdy podatnik, w stosunku do którego wszczęto i prowadzono postępowanie podatkowe, kierując pisma, w tym decyzję, na adres znany organowi i doręczając te przesyłki w sposób przewidziany w art. 150 O.p. wykaże, że w czasie doręczenia zastępczego decyzji nie przebywał pod tym adresem, bez względu na to czy dopełnił obowiązku powiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania, to dopuszczalne jest stwierdzenie, że uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego może polegać na przedstawieniu faktów świadczących o przebywaniu poza tym miejscem i braku wiedzy o toczącym się postępowaniu. Na marginesie natomiast zauważyć trzeba, że trafnie przyjął organ odwoławczy, iż wobec niezawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania (takie zawiadomienie miało miejsce dopiero w dniu 27 maja 2014r.) doręczenia dokonywane na adres znany organowi, wskazany zgłoszeniu identyfikacyjnym, należało uznać za skuteczne. Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy wyda rozstrzygnięcie uwzględniające stanowisko Sądu. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. O kosztach należnych stronie orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.