II SA/Wa 1249/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spraw.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2014 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje, ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. N. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2014 r. odmawiającą przyznania M. K. świadczenia w drodze wyjątku. Organ ustalił, że strona na przestrzeni 20 lat życia, czyli na dzień powstania niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, zamiast 2 lat okresów składkowych i nieskładkowych, miała staż pracy wynoszący jedynie 28 dni. Powyższa nieadekwatność stażu pracy wnioskodawcy do jego wieku uniemożliwia, w ocenie organu, przyznania mu żądanego świadczenia. Organ nie dopatrzył się zaś występowania okoliczności szczególnych, uniemożliwiających stronie wypracowania odpowiednio długiego stażu pracy. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiodła strona, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie normy art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący podniósł, że w chwili wypadku, wskutek którego stał się niezdolny do pracy, pozostawał w ubezpieczeniu i rozpoczynał dopiero pracę zawodową, będąc młodym człowiekiem. Podkreślił również, iż po ukończeniu szkoły szukał czynnie zatrudnienia zarówno rejestrując się w urzędzie zatrudnienia, jak też na własną rękę, składając aplikacje i CV osobiście lub przez Internet. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego, w piśmie procesowym z [...] listopada 2014 r., podkreślił, że organ pominął część okoliczności podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w tym m.in. nie odniósł się do dowodów świadczących o aktywnym poszukiwaniu pracy przez stronę. Zwrócił też uwagę na fakt, że skarżący ostatecznie uzyskał zatrudnienie w terminie 8 miesięcy od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia i gdyby nie okoliczność wypadku jakiemu uległ, mógłby samodzielnie wypracować świadczenie emerytalne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wydając skarżoną decyzję, rozważył wszystkie najważniejsze przesłanki uzasadniające przyznanie dochodzonego świadczenia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Podkreślenia wymaga również to, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku, jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zobowiązany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. powinien w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia wskazywał na brak spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których skarżący nie spełnił warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty. Organ pominął jednak fakt, iż w dacie powstania całkowitej niezdolności do pracy, skarżący był jeszcze bardzo młodym człowiekiem, stojącym dopiero u progu swojej drogi zawodowej. Ponadto, co w sprawie jest najistotniejsze, to pominął okoliczność, że niezdolność do pracy wnioskodawcy powstała w okresie trwania ubezpieczenia. To zaś sprawia, że istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo tego, iż gdyby strona nie uległa nagłemu wypadkowi, mogłaby kontynuować zatrudnienie i tym samym nabyć uprawnienia do świadczenia w trybie ustawowym. Zwłaszcza, że wypadek ten był zdarzeniem nagłym i niezamierzonym przez stronę. Przez pryzmat powyższych faktów organ powinien więc badać, czy w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności, uzasadniające przyznanie przedmiotowego świadczenia. Podkreślić również należy, że organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie odniósł się do podnoszonych przez wnioskodawcę okoliczności i wskazywanych dowodów, świadczących o tym, iż w sposób aktywny szukał zatrudnienia po ukończeniu szkoły. Ta zaś okoliczność winna być szczególnie wnikliwie wyjaśniona w sytuacji, gdy wnioskodawcą jest tak młoda osoba, i która miała bardzo krótki okres czasu dla wykonywania zatrudnienia. Rozpoznając sprawę ponownie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych winien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i wydać rozstrzygnięcie z poszanowaniem słusznego interesu strony - art. 7 k.p.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.