II GZ 164/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rz. z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 873/14 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., postanowieniem objętym zażaleniem, odrzucił wniosek K. M. o przywrócenie terminu do wniesienia przez niego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] lipca 2014r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Sąd wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku podano, że pełnomocnik złożył skargę w dniu [...] września 2014 r. po dwóch tygodniach choroby ("leżenia w łóżku - zawroty głowy, wywrotki, palpitacje serca, uczucie lęku"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. stwierdził, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z okoliczności sprawy wynika, że przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności – na którą powołuje się strona – ustała w dniu [...] września 2014 r. W tym dniu bowiem pełnomocnik skarżącego wniósł skargę na powołaną na wstępie decyzję. Zgodnie zatem z treścią art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, który upłynął w dniu [...] września 2014 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w dniu [...] stycznia 2015 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Wobec powyższego, zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony wniosek o przywrócenie terminu podlegał odrzuceniu przez Sąd. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w osobie W. M. wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei na mocy art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. WSA w R. odrzucił skargę K. M. wniesioną pismem z dnia [...] września 2014 r. na decyzję ZUS Oddział w R. z dnia [...] lipca 2014 r., doręczoną skarżącemu w dniu [...] lipca 2014 r., z uwagi na wniesienie skargi z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Z kolei postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. WSA w R. w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ustanowił dla strony adwokata z urzędu. Wobec powyższego odpis postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi został doręczony na adres pełnomocnika z urzędu w dniu [...] stycznia 2015 r. (k. 66 akt sądowych). Jak podniesiono w zażaleniu, skarżący o treści postanowienia o odrzuceniu skargi dowiedział się z rozmowy telefonicznej W. M. (matki skarżącego – będącej jego pełnomocnikiem w postępowaniu zażaleniowym) z adwokatem ustanowionym z urzędu, R. R. W związku z tym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony [...] stycznia 2015 r. Oznacza to, że Sąd I instancji błędnie zastosował w niniejszej sprawie art. 88 p.p.s.a., bowiem brak było podstaw do uznania, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z uchybieniem terminu. Jak wynika bowiem z treści cytowanych przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a., termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności nie rozpoczyna biegu, dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia terminu doszło. Odmienne poglądy w tym zakresie, wobec treści przepisu art. 87 § 1 p.p.s.a., nie znajdują uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie siedmiodniowy termin do złożenia wniosku rozpoczął swój bieg od daty, kiedy strona dowiedziała się o postanowieniu odrzucającym wniesioną przez nią skargę na decyzję opisaną na wstępie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z drugiej jednak strony nie można zapominać, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy przywołanej funkcji ochronnej. Determinują one bowiem istotę tej instytucji (por. W. Kręcisz, glosa do postanowienia NSA z dnia 19 marca 2008 r., II FZ 105/08, ATDP 2008, nr 2, s. 258–269). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 orzekł jak w sentencji postanowienia.