I OSK 1958/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-06

Skład orzekający: Marek Stojanowski, Monika Nowicka, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dochód uzyskany przez wnioskodawcę po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ale tylko przez część tego okresu, powinien być uwzględniany w całości przy obliczaniu dochodu rodziny, czy też należy go uwzględniać tylko proporcjonalnie do okresu jego faktycznego otrzymywania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dochód uzyskany przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymywany tylko przez część tego okresu, powinien być uwzględniany w obliczeniach dochodu rodziny tylko przez okres jego faktycznego otrzymywania. Sąd podkreślił, że kryterium dochodowe musi być spełnione w każdym miesiącu okresu świadczeniowego, a organ administracji nie może orzekać o przyszłym stanie faktycznym.
Stan faktyczny
E. S. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla córki, ponieważ egzekucja alimentów od ojca okazała się bezskuteczna. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium. Wnioskodawczyni kwestionowała sposób wyliczenia dochodu, wskazując, że dochód z świadczenia rehabilitacyjnego, otrzymywany tylko przez część okresu, został nieprawidłowo uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Cezary Ciwiński po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 773/14 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 18 listopada 2014 r. (sygn. akt III SA/Kr 773/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr[...], Wójt Gminy D. odmówił E. S. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla córki - A. S., podnosząc, że dochód na osobę w rodzinie przekraczał w tym przypadku ustawowe kryterium dochodowe. Rozpoznając sprawę – w trybie instancji odwoławczej – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stanowiska Kolegium, powołując się na treść art. 2 pkt 4, 5, 8, 11, 17 oraz 18, art. 3 pkt 1 i 2 a także art. 9 ust. 1, 2, 3 i 4a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.), uznało, że dochód E. S. uzyskany z tytułu zatrudnienia w 2012 r. został wprawdzie utracony, a zatem dochód ten nie był uwzględniany przy obliczaniu dochodu rodziny, ale do dochodu rodziny za 2012 r. należało jednak wliczyć dochód z tytułu otrzymanych alimentów w kwocie 300 zł (zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł w tym wypadku 25 zł (300 zł: 12 = 25 zł) a ponadto E. S. od dnia 7 czerwca 2013 r. przyznane zostało świadczenie rehabilitacyjne, którego wysokość za pierwszy pełny miesiąc, tj. lipiec 2013 r., wyniosła 1.988,13 zł. W związku z powyższym, jak wyjaśnił organ odwoławczy – na zasadzie art. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - do przeciętnego dochodu członka rodziny, ustalonego w oparciu o dochód osiągnięty w roku 2012 należało w tym wypadku dodać dochód uzyskany przez E. S. z tytułu uzyskanego świadczenia rehabilitacyjnego w miesiącu lipcu 2013 r. Z powyższych ustaleń wynikało więc, że miesięczny dochód w rodzinie strony wyniósł 2.013,13 zł, co - w przeliczeniu na osobę w rodzinie – dawało kwotę 1.006,56 zł (2.013,13 zł : 2 = 1.006,56 zł), a która to kwota przekraczała ustawowe minimum uprawniające do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego tj. kwotę 725 zł. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, że decyzja wydawana w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należała do tzw. decyzji związanych. Organ administracji nie miał bowiem w tym przypadku możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań, w tym orzekania według swojego uznania, kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności. Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2014 r. E. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu rodziny, podnosząc, że niezasadnie wzięto pod uwagę dochód uzyskany przez nią w 2013 r. jedynie z miesiąca lipca, podczas gdy dochód rodziny należało liczyć jako przeciętny roczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym. Ponadto zarzuciła organom naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że nie była ona zasadna. Na wstępie Sąd przytoczył treść art. 2 pkt 2, 5, 5a, 8, 11, art. 3 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego został złożony w dniu 18 września 2013 r., a z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] z dnia 10 września 2013 r. wynikało, iż w okresie ostatnich, dwóch miesięcy egzekucja świadczeń alimentacyjnych, należnych od R. S. na rzecz A. S. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. (sygn. akt [...]) w wysokości 600 zł/ miesięcznie, okazała się bezskuteczna. Powyższe oznaczało, że A. S., urodzona w dniu 30 września 1996 r., była wprawdzie osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z tym zastrzeżeniem, iż - zgodnie z art. 9 ust. 2 cyt. ustawy - świadczenia z tego rodzaju funduszu przysługiwały jej, jeżeli dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, nie przekraczał kwoty 725 zł. Sąd wskazał w tym miejscu, że dochód rodziny oznaczał w tym wypadku dochód w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych a zatem była to suma dochodów członków rodziny. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że dochód rodziny stanowił dochód E. S., gdyż jej córka – A. S. była uczennicą liceum ogólnokształcącego i nie osiągała dochodu. W związku z powyższym, Sąd przyjął, że dochodem E. S. był w tym przypadku jej przeciętny miesięczny dochód osiągnięty w roku kalendarzowym 2012 r., z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. E. S. w 2012 r. – jak kontynuował Sąd - osiągnęła dochód ze stosunku pracy, który (z uwagi na utratę zatrudnienia) należało traktować jako dochód utracony i jako taki nie był on uwzględniany (art. 9 ust. 3 omawianej ustawy) oraz otrzymała alimenty w wysokości 300 zł, która to kwota wchodziła w skład dochodu ( art. 2 pkt 4 ustawy w związku z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych) a zatem przeciętny miesięczny dochód E. S. w 2012 r. wyniósł 25 zł (w wyniku podziału kwoty 300 zł przez liczbę 12 miesięcy). Poza tym, ze względu na treść według art. 9 ust. 4a omawianej ustawy, do dochodu rodziny należało także doliczyć świadczenie rehabilitacyjne otrzymywane przez E. S. od dnia 7 czerwca 2013 r. a które to świadczenie zostało skarżącej przyznane do dnia 1 czerwca 2014 r. (oświadczenie skarżącej z dnia 10 lutego 2014 r.). Świadczenie to stanowiło bowiem dochód uzyskany przez nią w 2013 r. (z art. 2 pkt 18 lit. f cytowanej ustawy). Sąd podkreślił więc w tym miejscu, że dochód z tego tytułu był uzyskiwany przez skarżącą w dniu ustalania przez organy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a zatem dochód jej należało powiększyć o kwotę świadczenie rehabilitacyjnego z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód z tego tytułu został osiągnięty, tj. z miesiąca lipca 2013 r. Z zaświadczenia ZUS Oddział w T. z dnia 22 stycznia 2014 r. wynikało zaś, że dochód z tego tytułu wynosił 1988,13 zł. Ostatecznie Sąd przyjął, ze dochód E. S. obejmował kwotę 25 zł z tytułu jej przeciętnego miesięcznego dochodu w 2012 r. oraz kwotę 1988,13 zł z tytułu uzyskanego w 2013 r. dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty a zatem stanowi łączną kwotę 2013,13 zł, co w konsekwencji dawało dochód w przeliczeniu na członka dwuosobowej rodziny: 1006,56 zł, a który przekraczał kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 9 ust. 2 omawianej ustawy. Jednocześnie Sąd, powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2014 r. (sygn. akt I OSK 2094/13), które przytoczył, stwierdził, że nie podziela poglądu, zgodnie z którym dochód rodziny należało w tym przypadku liczyć jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym, a zatem organy powinny uwzględnić jedynie 1/12 dochodu uzyskanego przez skarżącą w lipcu 2013 r. Z treści przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – jak wywodził Sąd - wynikało bowiem, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód - obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty - doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny. W związku z tym Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącej zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami, a - stwierdzając przekroczenie kryterium dochodowego - zobligowane były orzec o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, niezależnie od niekwestionowanej trudnej sytuacji bytowej skarżącej. Z tych powodów niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok całości, E. S., zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie naruszenie: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1.art. 134 § 1 p.p.s.a. - polegające na braku rozpoznania przez Sąd I instancji całości sprawy, dotyczącej ustalenia prawa córki skarżącej – A. S. do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2013 roku do dnia 30 września 2014 roku, a w szczególności na nie zbadaniu czy pomimo uzyskiwania przez skarżącą (matkę osoby uprawnionej do świadczenia z funduszu alimentacyjnego) świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od 7 czerwca 2013 roku do 1 czerwca 2014 roku, wniosek skarżącej o przyznanie na rzecz jej córki A. S. wspomnianych świadczeń nie zasługiwał choć w części (za okres nieobjęty świadczeniem rehabilitacyjnym, tj. lipiec-wrzesień 2014 roku) na uwzględnienie, 2. art. 151 i 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2 pkt 17 lit. f) w zw. z art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 4a w zw. z art. 9 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja organu została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy wskutek: - nieuznania, że z upływem 1 czerwca 2014 r. skarżąca utracić miała dochód w postaci świadczenia rehabilitacyjnego (niezastosowanie przez organ art. 2 pkt 17 lit, f) Ustawy), - niezastosowania się do obowiązku nieuwzględnienia utraconego dochodu skarżącej w postaci świadczenia rehabilitacyjnego za okres po utracie tego dochodu, tj. za okres lipiec-wrzesień 2014 r. (niewłaściwe zastosowanie przez organ art. 9 ust. 3 i 9 ust. 4a ustawy), - nieuwzględnienia, iż w okresie lipiec-wrzesień 2014 roku dochód na osobę w rodzinie skarżącej nie przekraczał ustawowego kryterium dochodowego, tj. kwoty 725 zł, gdyż skarżąca w tym okresie nie uzyskiwała już dochodu z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego (niewłaściwe zastosowanie przez organ art. 9 ust. 2 ustawy), - nieustalenia, że córce skarżącej – A. S. przysługuje prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata przez skarżącą dochodu w postaci świadczenia rehabilitacyjnego, tj. za okres lipiec-wrzesień 2014 roku (niezastosowanie przez organ art. 18 ust. 4 ustawy); II. prawa materialnego, to jest: 3. art. 2 pkt 17 lit. f) w/w ustawy - poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie polegające na nieuznaniu, że z upływem 1 czerwca 2014 roku skarżąca utraciła dochód w postaci świadczenia rehabilitacyjnego, podczas gdy w myśl tego przepisu za utratę dochodu ustawodawca uznaje m.in. utratę dochodu spowodowaną utratą świadczenia rehabilitacyjnego, zaś skarżącej przysługiwało świadczenie rehabilitacyjnego tylko za okres do 1 czerwca 2014 roku, a zatem po tym dniu utraciła ona ten dochód, 4. art. 9 ust. 3 i 9 ust. 4a cyt. ustawy - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niedostrzeżeniu, iż przy ustalaniu przez organy dochodu na osobę w rodzinie skarżącej na organach spoczywał obowiązek nieuwzględniania utraconego przez skarżącą dochodu w postaci świadczenia rehabilitacyjnego za okres po utracie tego dochodu, tj. za okres lipiec-wrzesień 2014 roku, albowiem w myśl obu tych przepisów łącznie wykładanych dochód skarżącej uzyskany w 2012 roku należało powiększać o kwotę dochodu z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego (dochód jaki uzyskała skarżąca po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeni owy), ale tylko przez okres jego faktycznego otrzymywania, zaś po upływie tego okresu organy zobligowane były do jego nieuwzględnienia przy swoich obliczeniach, 5. art. 9 ust. 2 omawianej ustawy - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekraczał ustawowe kryterium dochodowe, tj. kwotę 725 zł przez cały okres objęty wnioskiem skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla swojej córki — A. S., podczas gdy w okresie lipiec-wrzesień 2014 roku skarżąca nie uzyskiwała już dochodu z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego i kwota z tego tytułu nie mogła być uwzględniana przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, 6. art. 18 ust. 4 w/w ustawy - poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie polegające na nieustaleniu, że córce skarżącej — A. S. przysługuje prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata przez skarżącą dochodu w postaci świadczenia rehabilitacyjnego, tj. za okres lipiec-wrzesień 2014 roku, podczas gdy w myśl tego przepisu w razie utraty dochodu (w tym wypadku utraty prawa do świadczenia rehabilitacyjnego) prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu (w tym wypadku od lipca 2014 roku, gdyż w czerwcu 2014 roku skarżąca utraciła prawo do świadczenia rehabilitacyjnego). Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wraz z zasądzeniem koszów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, albowiem nie zostały one pokryte ani w całości, ani też w części. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie ograniczało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Podstawy te zostały wprawdzie oparte zarówno na zarzutach obrazy prawa materialnego, w postaci: art. 2 pkt 17 lit. f), art. 9 ust. 2, 3, 4a i 9, oraz art.18 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak również naruszeniu przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 4a w zw. z art. 9 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tym niemniej z powodu jednolitej w zasadzie argumentacji, towarzyszącej w/w zarzutom, celowym wydaje się ich łączne rozpoznanie. Analizowana sprawa dotyczyła wniosku E. S. z dnia 18 września 2013 r. o przyznanie prawa do świadczeń alimentacyjnych na rzecz córki z uwagi na fakt, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych, należnych od ojca dziecka, w okresie dwóch ostatnich miesięcy poprzedzających wniosek, stała się bezskuteczna. Z bezspornych ustaleń, dokonanych w postępowaniu administracyjnym, wynikało jednak, że wprawdzie w roku 2012 r. E. S. otrzymała alimenty w wysokości 300 zł, a zatem dochód dwuosobowej rodziny z tego tytułu wynosił 25 zł (w wyniku podziału kwoty 300 zł przez liczbę 12 miesięcy), ale jednocześnie do sumy tej należało doliczyć kwotę 1988,13 zł, z tytułu uzyskanego w 2013 r. dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, otrzymaną przez E. S. jako świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie to bowiem skarżąca miała przyznane na okres od dnia 7 czerwca 2013 r. do dnia 1 czerwca 2014 r. W związku z powyższym, w tych warunkach - zdaniem organów oraz Sądu Wojewódzkiego - dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekraczał ustawowe kryterium dochodowe bo przekraczał kwotę 725 zł. W skardze kasacyjnej Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż – jak twierdziła skarżąca – Sąd ten nie rozpoznał całości sprawy, to jest kwestii dotyczącej ustalenia prawa córki skarżącej – A. S. do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2013 roku do dnia 30 września 2014 roku bowiem nie zbadał, czy pomimo uzyskiwania przez skarżącą świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od dnia 7 czerwca 2013 roku do dnia 1 czerwca 2014 roku, przedmiotowy wniosek nie zasługiwał jednak - choć w części (za okres nieobjęty świadczeniem rehabilitacyjnym, tj. lipiec-wrzesień 2014 roku) - na uwzględnienie. W związku powyższym wyjaśnić należy, że podstawę prawną analizowanego wniosku stanowiły odpowiednie przepisy ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 z późn. zm.) dalej: "u.p.u.a". Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 i 2 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Osobą uprawnioną – w myśl art. 2 pkt 11 u.p.u.a. - jest natomiast osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Z kolei, stosownie do art. 2 pkt 4 i 5 u.p.u.a., przez dochód należy rozumieć dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych, a przez dochód rodziny - dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Istotne jest w tym przypadku również, że okres świadczeniowy to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 u.p.u.a.). Mając zatem na uwadze przyjętą w zaskarżonym wyroku wykładnię art. 9 ust. 4 i 4a u.p.u.a., a którą to wykładnię podziela także skład obecnie orzekający, należy przyjąć, że Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął, iż organy zasadnie odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, ze względu na fakt przekraczania przez nią wspomnianego wyżej kryterium dochodowego. Powtórzyć bowiem w tym miejscu należy za składem orzekającym w dniu 28 stycznia 2014 r. (wyrok NSA sygn. akt I OSK 2094/13), że "zestawienie treści art. 9 ust. 4a z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. (...). Z szeregu przepisów ustawy w aktualnym brzmieniu, wynika, że kryterium dochodowe ujęte w skali miesiąca musi być spełnione w trakcie całego okresu świadczeniowego, tak by dochód rodziny uzyskiwany w każdym miesiącu tego okresu mieścił się w granicach określonych ustawowo, a więc by nie przekraczał kwoty 725 zł na osobę w rodzinie". Jednocześnie podkreślić należy, iż ustalenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje zawsze na okres świadczeniowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego (art. 18 ust. 1 u.p.u.a.). Okres świadczeniowy zaś to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu, to jest od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku (art. 2 pkt 8 u.p.u.a.). W związku z takimi uregulowaniami, organ, orzekając decyzją o zasadności wniosku, ustala dochód rodziny wyliczony, zgodnie z przepisami w/w ustawy i w oparciu stan istniejący w dacie orzekania. Jednoczenie podkreślić należy, że organ administracji publicznej nie może wydać w tym przypadku – jak chciałby skarżąca - decyzji "na przyszłość", to znaczy od dalszego miesiąca niż wskazywałaby na to data wniosku. Niezależnie bowiem od uwarunkowań prawnych, związanych z zasadami rządzącymi orzekaniem w formie decyzji (orzekanie zgodnie z obowiązującym w danym momencie stanem prawnym i faktycznym, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej), kwestia sytuacji majątkowej strony, w jakiej się będzie ona znajdowała w przyszłości (w tym wypadku po upływie dziewięciu miesięcy) może być postrzegana jedynie w kategoriach prawdopodobieństwa a nie pewności. Na marginesie zauważyć też dodatkowo wypada, że w takiej sytuacji, o jaką postulował autor skargi kasacyjnej, należałoby wziąć pod uwagę również wszystkie dochody osiągane przez E. S. w 2013 r. a na które składały by się m. in. wszystkie raty przyznanego jej świadczenia rehabilitacyjnego. Z tego powodu twierdzenie, że Sąd Wojewódzki nie rozpoznał całości sprawy a w szczególności nie badał zasadności zaskarżonej decyzji w kontekście jej aktualności po upływie dziewięciu miesięcy, licząc od daty wniesienia wniosku, nie był uzasadniony. Niezasadne były także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. 1 a) oraz art. 151 p.p.s.a., gdyż przepisy te mają jedynie charakter wynikowy a ich zastosowanie w sprawie lub niezastosowanie było jedynie skutkiem przyjętej przez Sąd I instancji wykładni prawa materialnego. Z wyżej wspomnianych powodów niezasadne tym samym były także zarzuty obrazy prawa materialnego. Skoro bowiem organ nie miał możliwości prawnych wydania w październiku 2013 r. decyzji, która by rozstrzygała o przyszłym stanie faktycznym, jaki będzie miał prawdopodobnie miejsce w lipcu 2014 r., to zarzucanie Sądowi I instancji naruszenie art. 2 pkt 17 lit. f) art. 9 ust. 2, 3 4a i 9 oraz art. 18 ust. 4 u.p.u.a. poprzez ich niezastosowanie do stanu, jaki prawdopodobnie miałby zaistnieć przyszłości (po upływie miesiąca czerwca 2014 r. i po zaprzestaniu pobierania przez skarżącą świadczenia rehabilitacyjnego) było całkowicie teoretyczne. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło