I OZ 318/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1705/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekazania odwołania do rozpatrzenia według właściwości postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z 18 września 2014 r. Z. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na "postanowienie" Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekazania odwołania do rozpatrzenia według właściwości. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 18 listopada 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Z. S. wniósł sprzeciw od postanowienia z 18 listopada 2014 r. Postanowieniem z 22 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie: I. oddalił wniosek o ustanowienie adwokata; II. umorzył postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek. Z kolei stosownie do art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jednocześnie w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie uczyniono postanowienie organu odwoławczego, którym przekazano odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji do organu właściwego, tj. do Prezydenta Miasta Tarnowa (Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowie). W ocenie Sądu, mimo nadania tej czynności formy postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie zrealizowało czynność wynikającą z art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem, że "jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie". Z treści tego przepisu wynika, że przekazanie podania organowi właściwemu następuje w formie czynności materialno-technicznej, o podjęciu której organ ma obowiązek zawiadomić wnoszącego podanie. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przekazanie podania, jako czynność materialno-techniczna, pozostaje poza wskazanym w art. 3 § 2 p.p.s.a. zakresem kognicji sądu administracyjnego, gdyż nie jest ono ani rozstrzygnięciem indywidualnym mającym postać decyzji administracyjnej lub postanowienia, ani też nie może być kwalifikowane jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skoro zatem czynność ta nie podlega zaskarżeniu, to nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, to zaś oznacza, że w niniejszej sprawie występuje oczywista bezzasadność wniesionej skargi. Już bowiem identyfikacja przedmiotu zaskarżenia pozwala uznać, że wniesiona skarga nie będzie mogła zostać uwzględniona. Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy, stosownie do art. 247 p.p.s.a. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania wywołanego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadnia treść art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., zgodnie z którym w niniejszej sprawie, jako należącej do spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej, skarżący nie ma w ogóle obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Postępowanie w tym zakresie podlegało zatem umorzeniu, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na postanowienie z 22 stycznia 2015 r. wniósł Z. S., podkreślając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jest skorumpowany, a rzeczą sądu jest oceniać aktualną sytuację majątkową wnioskującego, a nie sytuację potencjalną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga niewątpliwie i "na pierwszy rzut oka" kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że w sprawie zachodzi przesłanka o jakiej mowa w art. 247 p.p.s.a. Z. S. wystąpił ze skargą na pismo (omyłkowo nazwane "postanowieniem"), którym przekazano podanie do organu właściwego. Przekazanie to nastąpiło na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Przekazanie podania organowi właściwemu nie wymaga wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego aktu z zakresu administracji publicznej. Następuje ono jedynie w formie czynności materialno-technicznej, o podjęciu której organ ma obowiązek zawiadomić wnoszącego podanie i która nie podlega zaskarżeniu. Nie można mieć wątpliwości, że przekazanie podania według właściwości nie jest czynnością, na którą – w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. – przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Skarga Z. S. była więc oczywiście bezzasadna. Jak wynika z powyższego, orzeczenie zawarte punkcie I. postanowienia z 22 stycznia 2015 r. jest prawidłowe. Prawidłowa jest również treść orzeczenia zawartego w punkcie II. zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej skarżący nie ma w ogóle obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych podlegało zatem umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.