II SA/Po 734/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] maja 2014r. Nr [...] znak [...] w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rektor Uniwersytetu im. [...] w P. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 2 i 3, art. 181 ust. 1 i 4 oraz art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz .U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.), oraz § 3-4, § 8, § 11 ust. 1, 2 i 10 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów Uniwersytetu im. [...] w P. (załącznik do Zarządzenia Rektora UAM nr 291/2011/2012 z dnia 21 października 2011 r.), zwanego dalej Regulaminem, § 60 ust. 1-3 Statutu UAM (załącznik do Uchwały Senatu UAM nr 59/2006 z dnia 19 czerwca 2006 r., z późn. zm.), § 1 Zarządzenia Rektora UAM nr 1/2008/2009 z dnia 1 września 2008 r. w sprawie zakresu obowiązków prorektorów w kadencji 2008-2011 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), na podstawie złożonej prośby o ponowne rozpatrzenie wniosku, w oparciu o przeprowadzone ponowne postępowanie kwalifikacyjne odmówił K. B. przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2013/2014 W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 181 ust. 1 Ustawy oraz § 4 Regulaminu, stypendium to może otrzymać student studiów stacjonarnych lub niestacjonarnych, który w trakcie poprzedniego roku studiów w granicach właściwego roku akademickiego uzyskał wysoką średnią ocen nie niższą niż 4,00 lub średnią ocen nie niższą niż 4,00 oraz osiągnięcia naukowe wymienione w Załączniku nr 1 (tabela) do Regulaminu lub osiągnięcia sportowe wymienione w Załączniku nr 1 (tabela) do Regulaminu, lub osiągnięcia artystyczne wymienione w Załączniku nr 1 (tabela) do Regulaminu. W toku ponownego postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego na podstawie wniesionej prośby o ponowne rozpatrzenie wniosku stwierdzono, że w postępowaniu I instancji na podstawie dostarczonej z wnioskiem dokumentacji dokonano prawidłowej oceny osiągnięć uzyskanych na w.w. polach aktywności, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 Regulaminu, a po ich uwzględnieniu ustalono, że uzyskany przez Panią wynik (165 pkt.) nie pozwala zaliczyć Pani do grona osób spełniających warunek określony w art. 174 ust. 4 Ustawy i w § 4 ust. 2 Regulaminu, tj. zaliczonych do ustalonych na podstawie § 9 ust. 11 lit. b)-c) Regulaminu 9,5% najlepszych studentów kierunku uprawnionych do otrzymania stypendium, którzy w postępowaniu kwalifikacyjnym uzyskali łączny wynik wynoszący co najmniej 180 pkt., w związku z czym należało orzec jak na wstępie. Skargę na powyższą decyzje do wojewódzkiego sądu administracyjnego złożyła K. B., a z treści skargi wynika ,że wnosi o uchylenie decyzji rektora. Skarżąca podała, że spełnia wszystkie warunki uprawniające do otrzymania stypendium, uzyskała średnią ocen powyżej 4,00, zdobyła osiągnięcia naukowe i artystyczne co zostało udokumentowane dyplomami i zaświadczeniami. Decyzja ta jest dla skarżącej demotywujaca. Podała, że przy niewielkiej ilości studentów próg 9,5% i 180 punktów równoznaczny jest z tym, że najlepsi studenci faktycznie nie są nagradzani, mimo tego, że wyróżniają się na tle innych . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając szeroką argumentację. Odnosząc się do głównego zarzutu skargi, którym jest ustalenie - w sposób demotywujący - progu punktowego uprawniającego do uzyskania stypendium Rektora dla najlepszych studentów na kierunku filologia, specjalność japonistyka (studia stacjonarne )pierwszego stopnia) w roku akademickim 2013/2014 podano, że zgodnie z art. 181 ust. 1 p.s.w. stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Stosownie do art. 174 ust. 4 p.s.w. środki z dotacji przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego Na podstawie art. 186 ust. 1 p.s.w. kryteria przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego w szczegółowym regulaminie ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Jak wskazuje się w piśmiennictwie kryteria te, w ramach autonomii uczelni, mogą być zastosowane zarówno łącznie, jak i selektywnie. Nie ma też obowiązku zamieszczania w regulaminie wszystkich wymienionych w ustawie kryteriów. Nie ma natomiast podstaw do określania w regulaminie dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie, kryteriów przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, np. osiągnięć w pracy organizacyjno- społecznej na rzecz środowiska akademickiego (M. Kubiak, Komentarz do art. 181 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, Teza 1, LEX). Rektor UAM, zgodnie ze wskazanym przepisem wydał zarządzenie nr 8/2012 z dnia 28 września 2012 r. w sprawie Regulaminu Stypendium a dla Najlepszych Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Zarządzeniem Nr 131/2012/2013 Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza z dnia 20 września 2013 r. (dalej: regulamin) Zgodnie z §4 ust. 3 regulaminu stypendium może otrzymać do 10% studentów danego kierunku studiów, spełniających warunki do (trzymania określone w §4 ust. 1 i 2 (stypendium może otrzymać student, który w poprzednim roku akademickim uzyskał wysoką średnią ocen, nie niższą niż 4,00 lub student, który uzyskał wysoką średnią ocen, a także wykazał się osiągnięciami artystycznymi, sportowymi i naukowymi). Na podstawie §9 ust. 1 regulaminu stypendium przyznawane jest na wniosek studenta przez rektora lub działającego z jego upoważnienia Prorektora ds. studenckich, na podstawie rankingu przygotowanego przez Uczelnianą Komisję Ekonomiczną, która również na podstawie §9 ust. 11 lit c ustala progi punktowe uprawniające do otrzymania stypendium i stopnia tego stypendium. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, to zdaniem organu zarzuty Skarżącej są bezzasadne. Ustalony próg uprawnionych studentów na poziomie 9,5 % studentów kierunku jest zgodny zarówno z art. 174 ust. 4 p.s.w. jak i §4 ust. 3 regulaminu stypendium, ponieważ oba przepisy określają, że próg 10% jest maksymalną granicą uprawnionych do pobierania stypendium na danym kierunku, w związku z czym nie ma żadnych podstaw do kwestionowania decyzji wydanej w przedmiotowej sprawie. Podnoszony przez Skarżącą fakt elitarności specjalności japonistyka oraz niewielkiej ilości studentów nie może stanowić kryterium uzasadniającego zwiększenie progu punktowego uzasadniającego przyznanie stypendium Rektora (zwiększenie limitu osób uprawnionych), ponieważ takie działanie stałoby w oczywistej sprzeczności z przywołanymi wyżej przepisami. Warte podkreślenia jest, że Skarżąca kwestionuje prawidłowości wydania decyzji w zakresie przeliczenia osiągnięć, a konieczność weryfikacji przez sąd administracyjny uzasadnia bliżej niesprecyzowanym faktem, że jest demotywująca i stawia Uczelnię w złym świetle. Powołane przez Skarżącą argumenty mają charakter subiektywny i powinny pozostać poza oceną prawną postępowania. Zdaniem Organu sprawa nie budzi najmniejszych wątpliwości. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów w oparciu o uzyskaną wysoką średnią ocen oraz dodatkowe osiągnięcia wskazane w §4 ust. 2 regulaminu. W toku postępowania ustalono, że skarżąca nie spełnia wymaganego progu punktowego, ustalonego przez Uczelnianą Komisję Ekonomiczną na podstawie §9 ust. 11 lit c regulaminu, w związku z czym nie zostało jej przyznane stypendium Rektora, a decyzja ta została utrzymana w mocy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w związku ze stwierdzeniem braku podstaw do uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z ostrożności procesowej, podano, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej p.s.w) do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego tylko odpowiednio. Przywołany przepis znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, nie ulega bowiem wątpliwości, iż decyzja w sprawie stypendium Rektora dla najlepszych studentów jest decyzją podejmowaną w indywidualnej prawie studenta. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny ze względu na autonomię szkół wyższych, "decyzja organów uczelni" to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji. Ustawodawca świadomie przyjął model zbliżony do administracyjnego, zarówno jeśli chodzi o charakter tych decyzji jak i realizację prawa do sądu. Nakaz odpowiedniego stosowania kpa należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kpa, winny mieć także zastosowanie do adresata "decyzji" rektora, chyba że szczególne cechy sprawy to uniemożliwiają. (Wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 2000, nr 7, poz. 3). W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić tylko minimum procedury, niezbędne dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni (Wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r., I S.A. 106/02, LEX nr 17851). Wskazuje się, również że odpowiednie stosowanie oznacza, iż pewne regulacje k.p.a. znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne z uwagi na specyfikę podmiotu jakim jest uczelnia publiczna nie będą miały zastosowania przed tym organem, który tylko pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw, wyznaczonym treścią art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2012 r., II SA/Ol 891/09, LEX nr 969443). Powyższe orzecznictwo ma uzasadniać tezę, że zaskarżona decyzja w :związku z tylko odpowiednim stosowaniem przepisów k.p.a. w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium Rektora nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja wydana przez Organ administracji. Biorąc pod uwagę autonomię Uczelni wyższej oraz specyfikę postępowania w sprawie przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów i dużą liczbę wniosków składanych w tym przedmiocie, zaskarżone decyzje odpowiadają wymogom prawa i nie zachodzą podstawy do ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności z powodów proceduralnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie z powodów zawartych w skardze. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej zwanej P.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w wypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i - zdaniem Sądu - z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, określający jedną z form pomocy materialnej dla studentów, jakim jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. Stypendium to jest jedną z form pomocy materialnej, udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Właściwość organu kompetentnego do wydawania decyzji w tym przedmiocie reguluje art. 175 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 175 ust. 2 ustawy, stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora. Stosownie do treści art. 175 ust. 3 ustawy (zdanie drugie) w przypadku kwestionowania decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany do tego samego organu. Z kolei w świetle art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni, do których po myśli art. 60 ust. 6 tej ustawy zalicza się także rektor, w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl art. 207 ust. 2 ustawy, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 kpa. Z powyższej regulacji wypływa wprost, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071- zwanej dalej K.p.a.). Z treści art. 127 § 3 K.p.a. wynika, że do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei na mocy art. 140 K.p.a. odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Przeanalizowane przepisy prowadzą do wniosku, że organy drugiej instancji zobligowane są do stosowania wszystkich przepisów zawartych w Dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne". W tym art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W takim brzmieniu przepis ten obowiązuje z dniem 11 kwietnia 2011 r., co nastąpiło na skutek nowelizacji jego treści wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). W tym miejscu odnotować należy, że uprzednio zagadnienie dotyczące stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wywoływało w orzecznictwie rozbieżności. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiwsa 2009, nr 4, poz. 60). W myśl opisanej uchwały, przepisy o wyłączeniu pracownika powinny mieć zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcję organu, gdyż w sytuacji, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika. Celem nowelizacji, było zatem usunięcie rozbieżności w tym zakresie poprzez jednoznaczne "wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". W ocenie Sądu, zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy wskutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w sprawach dotyczących stypendium rektora dla najlepszych studentów, ponieważ omówiona nowelizacja, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 ustawy do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 K.p.a., dotyczy również pracowników działających z upoważnienia rektora. Odnosząc powyższe wywody prawne natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy, to Sąd orzekający zauważa, że prof. dr hab. Z. P., który podpisał zaskarżoną decyzję, jest Prorektorem ds. studenckich. W niniejszej sprawie, działając na podstawie udzielonego mu upoważnienia, wydał obie decyzje w imieniu Rektora UAM. Skoro zatem nie jest on osobą piastującą funkcję organu (Rektorem), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Nieuprawnione było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji w drugiej instancji przez tego samego pracownika uczelni. Stwierdzone naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania, stąd należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., orzec jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę Rektor przedstawi istotne ustalenia z zakresu stanu faktycznego mając na uwadze§ 9 pkt. 11 lit. a,b,c regulaminu. Konieczne więc jest wskazanie ilości zdobytych punktów przez wnioskującą studentkę, następnie ustalenie liczby osób zakwalifikowanych do przyznania stypendium na podstawie rankingów i ustalenie progów punktowych uprawniających do otrzymania stypendium i stopnia tego stypendium. Sąd nie kwestionuje argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę to jednak zważyć należy, że decyzja rektora musi zawierać minimum ustaleń ,które pozwolą na zrozumienie jakie kryteria w danym semestrze roku akademickiego obowiązywały dla uzyskania stypendium Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w pkt. III wyroku podjęto stosownie do art. 152 P.p.s.a.