IV SA/Wr 366/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-11-19

Skład orzekający: Henryk Ożóg, Tadeusz Kuczyński, Jolanta Sikorska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, prawidłowo ocenił sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, uwzględniając fakt jego osadzenia w zakładzie karnym i brak zatrudnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniły one w sposób należyty sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, ograniczając się do stwierdzenia faktu jego osadzenia w zakładzie karnym. Brak szczegółowej analizy możliwości zarobkowych, wpływu stopnia niepełnosprawności oraz trwałości sytuacji życiowej skarżącego, a także nieodniesienie się do braku zatrudnienia mimo wolnych miejsc w zakładzie karnym, stanowiło o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego, w tym obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący, J. B., osadzony w zakładzie karnym, złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jego córce. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że pobyt w zakładzie karnym i brak zatrudnienia nie stanowią wystarczających przesłanek do udzielenia ulgi, a sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że organy pominęły jego sytuację, w tym brak możliwości zatrudnienia w zakładzie karnym mimo starań i wolnych miejsc.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. | Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej organ odwoławczy, II instancji) | |powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów | |(Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) dalej u.p.o.u.a., po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej skarżący, strona) od decyzji wydanej przez | |działającego z upoważnienia Prezydenta W., Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń | |Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (dalej organ I instancji) z dnia [...] (...), którą organ ten odmówił umorzenia pozostałej do spłaty| |kwoty w wysokości 3562,66 zł z należności określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego | |osobie uprawnionej – K. B. (dalej córce), w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. oraz ustawowych odsetek, które biegną | |do dnia całkowitej spłaty zadłużenia; w punkcie 2 - odmówił umorzenia należności określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń | |wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – K. B., w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r., w łącznej | |kwocie 3600,00 zł oraz ustawowych odsetek, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia; w punkcie 3 - odmówił umorzenia należności | |określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – K. B., w okresie | |świadczeniowym 2010/2011, w łącznej kwocie 5980,64 zł oraz ustawowych odsetek, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia; w punkcie| |4 - odmówił umorzenia należności określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie | |uprawnionej – K. B., w okresie świadczeniowym 2011/2012, w łącznej kwocie 6000,00 zł oraz ustawowych odsetek, które biegną do dnia | |całkowitej spłaty zadłużenia - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. | |W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że kolejnymi | |decyzjami: z dnia [...] (...), z dnia [...] (...), z dnia [...] (...) oraz z dnia [...] (...) organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego do zwrotu | |organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej – K. B. wraz z | |ustawowymi odsetkami, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. | |Wnioskiem z dnia 4 listopada 2013 r. skarżący wystąpił o "umorzenie należności z tytułu wypłacanego świadczenia alimentacyjnego" wskazując,| |że przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie pracuje pomimo starań o podjęcie odpłatnego zatrudnienia. Następnie organ powołując się na | |ustalenia dokonane w toku postępowania podał, że skarżący jest osadzony w zakładzie karnym a przewidywany termin zakończenia odbywania kary| |przez skarżącego przypada na dzień 9 sierpnia 2017 r. Wskazał, że skarżący aktualnie nie pracuje odpłatnie z uwagi na brak wolnych miejsc | |pracy, nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości ani ruchomości, nie otrzymuje pomocy od osób trzecich, nie może liczyć na | |przysporzenie majątku. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem "praca lekka". Organ wskazał, | |że skarżący nie jest jednak osobą całkowicie lub częściowo niezdolną do pracy, może zatem podjąć pracę w odpowiednich warunkach. | |Jednocześnie organ stwierdził, że istniejący na obecnym etapie postępowania fakt braku odpłatnego zatrudnienia nie oznacza, że sytuacja ta | |się nie zmieni do końca odbywania przez niego kary. Organ podkreślił, że pobyt w zakładzie karnym jest sytuacją przejściową w życiu | |dłużnika alimentacyjnego i jest konsekwencją świadomego konfliktu z prawem. Nie może stanowić przesłanki do umorzenia kwot wypłaconych z | |funduszu alimentacyjnego. Organ wskazał, że przebywając w zakładzie karnym skarżący ma zapewnione utrzymanie, nie ponosi wydatków | |związanych z utrzymaniem siebie i swojej rodziny. Organ podkreślił, że obowiązkiem organów władzy publicznej nie jest wyręczanie członków | |rodziny z ich cywilnoprawnych obowiązków względem krewnych. Organ dostrzegł, że wyrok zasadzający alimenty, jak i wyrok podwyższający ich | |wysokość, zapadł w czasie, kiedy skarżący odbywał karę pozbawienia wolności. Zatem skarżący, mając świadomość braku zatrudnienia w | |zakładzie karnym, zgodził się na podwyższenie alimentów. Jak bowiem wskazał skarżący w piśmie z dnia 25.11.2013 r., nie sprzeciwiał się | |podwyższeniu alimentów na córkę, bowiem był przekonany, że administracja zakładu karnego zapewni mu odpłatną pracę. Z kolei Sąd, jak | |zauważył organ wydając orzeczenie o podwyższeniu alimentów, wziął pod uwagę aktualną sytuację dłużnika alimentacyjnego i stwierdził, że ma | |on możliwość płacenia alimentów na rzecz córki w zwiększonej kwocie. | | | |Końcowo organ stwierdził, że w obecnej sytuacji zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zadłużenia skarżącego byłoby przedwczesne i sprzeczne| |z interesem społecznym - prowadziłoby bowiem do obciążenia obowiązkami dłużnika całego społeczeństwa. Mając na względzie zarówno słuszny | |interes jednostki, jak i interes społeczny oraz kierując się zasadą, że zastosowanie ulgi w spłacie zaległości może nastąpić wyłącznie w | |nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych, z reguły niezależnych od sposobu postępowania, na które strona nie miała wpływu, organ I | |instancji uznał, że w tej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania ulgi w formie umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych| |z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. | |Skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniósł, że przebywa w zakładzie karnym. W konsekwencji jest| |zależny od administracji tej jednostki, na której spoczywa obowiązek zatrudnienia go jako dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności. | |Rozpoznając odwołanie organ II instancji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i dokonaniu analizy znajdującego | |zastosowanie w sprawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wskazał na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w przedmiocie umorzenia należności z | |tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie, organ odwoławczy podkreślił, że| |umorzenie może nastąpić tylko w sytuacjach szczególnych, a uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, | |ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. | |Oceniając rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy uznał, że nie nosi ono cech dowolności. W ocenie organu | |odwoławczego, organ pierwszej instancji dokonał bowiem ustaleń faktycznych, prawidłowo zastosował przepisy prawa i uzasadnił treść swojego | |rozstrzygnięcia. Dokonał wnikliwej analizy sytuacji osobistej i materialnej strony, uwzględnił brak jakichkolwiek wydatków oraz jej | |potencjalne możliwości zarobkowe. Organ odwoławczy wskazał, że podziela słuszność tych ustaleń. Zdaniem organu II instancji w rozpatrywanej| |sprawie, brak było podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z | |odsetkami. Nie zachodziły bowiem w sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego jakieś szczególne okoliczności. Jak wywodził dalej organ | |odwoławczy, zasadniczą przeszkodą w spłacie zadłużenia był fakt odbywania kary pozbawienia wolności oraz brak zatrudnienia w zakładzie | |karnym. Zdaniem tego organu, mimo, że sytuacja skarżącego jest trudna, to nie można jej nadać cech wyjątkowości na tle innych tego typu | |przypadków. Organ odwoławczy podał, że w odwołaniu skarżący nie podał żadnych okoliczności - poza przebywaniem w zakładzie karnym, które | |nosiłyby znamiona wydarzeń nadzwyczajnych. Organ ten wskazał, że za trzy lata skarżący wyjdzie na wolność i będzie mógł zacząć spłacać | |zadłużenie. Organ podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji, który - powołując się na orzecznictwo sądowe - stwierdził, że nie| |budzi wątpliwości, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań zobowiązanego do alimentacji. W | |przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu | |wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprzednio spełnianych na koszt podatnika. | |Końcowo organ II instancji powołując się na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.05.2003 r. sygn. akt III Sa 2752/01 | |(LEX nr 14500) podkreślił, że przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i | |interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z | |powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą | |mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do | |organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. | |Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium /Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. | |Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy orzekające w | |sprawie pominęły argumentację zawartą w jego wniosku o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. | |Zdaniem skarżącego, wysokość zobowiązania wynika z faktu, że administracja zakładu karnego mimo wolnych miejsc i próśb skarżącego oraz | |nakazu zawartego w art. 122 § 2 k.k.w., nie zaoferowała mu żadnej pracy odpłatnej. Skarżący podał, że zgodził się na podwyższenie alimentów| |bowiem był przekonany, że będzie zatrudniony w zakładzie karnym. | |W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu | |zaskarżonej decyzji. Dodatkowo w odniesieniu do zarzutów skargi wskazało, że nie ma związku przyczynowego pomiędzy niewywiązaniem się przez| |skarżącego z jego obowiązku alimentacyjnego względem córki, (które w rezultacie zastępczo wykonała Gmina W., wypłacając świadczenia z | |funduszu alimentacyjnego) a brakiem możliwości pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności przez skarżącego. Organ odwoławczy | |podkreślił, że przedmiotem decyzji organów administracji obu instancji była ocena, czy z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną skarżącego | |należy mu przyznać ulgę w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ odwoławczy | |wskazał, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja, która jest efektem zawinionych działań zobowiązanego do alimentacji. Naganne | |działanie dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, nie może być bowiem premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń | |z funduszu alimentacyjnego uprzednio spełnianych na koszt podatnika. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: | |Skarga jest zasadna. | |Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. | |Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz | |rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami | |odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli | |ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość | |zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz trafność | |wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności| |z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest | |słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności | |umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało| |wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów | |postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. | |W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia, zdaniem Sądu, występują. Rozpatrując skargę, Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje | |zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. | |Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych jest przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym: organ właściwy | |wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego | |łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z| |przepisu tego wynika, jak to trafnie podkreśliły w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzjach organy obu instancji, że decyzja, której | |podstawą jest w/w przepis prawa, podejmowana jest przez organy administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego, o czym świadczy| |użyte w owym przepisie przez ustawodawcę słowo "może". Materialnoprawną przesłanką zaś jej podjęcia jest sytuacja dochodowa i rodzinna | |osoby ubiegającej się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzje wydane w granicach tzw. | |uznania administracyjnego nie są wyłączone spod obowiązku ich uzasadniania na zasadach ogólnych określonych w k.p.a. Sądowa kontrola | |decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym | |rozstrzygnięcie sprawy (przyznać prawo, czy go odmówić) i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego | |wyboru. Decyzje uznaniowe wymagają więc również wnikliwego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ administracji publicznej, działając w | |granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma | |obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy (art. 7 oraz 77 k.p.a.), a przed wydaniem decyzji, rozpatrzyć stan | |faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa mogących mieć zastosowanie w sprawie. | |Nadto zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, na którą powoływały się organy orzekające w sprawie, w | |przypadku właśnie decyzji uznaniowych wymaga szczególnie starannego wyważenia obu tych interesów i w razie uznania prymatu interesu | |społecznego wykazania w sposób niebudzący wątpliwości słuszności takiego rozstrzygnięcia. Brak takich działań rodzi uzasadniony zarzut | |dowolności rozstrzygnięcia sprawy a takie postępowanie organu narusza dodatkowo zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do | |władzy publicznej. | |Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów | |postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.| |- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach| |można mówić, gdy organ nie uzasadnił wnikliwie swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, bądź | |pominął istotne dla sprawy dowody. Zdaniem Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie miały miejsce. | |Rozpatrując wniosek będącego dłużnikiem alimentacyjnym skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń organ administracji| |rozpatrujący sprawę winien, w związku z brzmieniem art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., należycie wyjaśnić i ustalić sytuację dochodową i rodzinną | |wnioskodawcy, a następnie ocenić, czy sytuacja ta uzasadnia zgłoszony wniosek. Zajęte zaś w sprawie stanowisko organu winno znaleźć pełne | |odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. | |Tymczasem oceniając zasadność zgłoszonego przez skarżącego wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń | |alimentacyjnych organ pierwszej instancji nie ustalił i nie rozważył w sposób należyty sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Jak | |wynika z akt sprawy, jedynymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, na których prawdopodobnie opierały się organy orzekające, a które pozwalały| |na poczynienie ustaleń co do sytuacji skarżącego, były oświadczenia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 25 listopada 2014 r., przedłożona | |przez skarżącego kopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz przedłożone wraz z wnioskiem wszczynającym niniejsze postępowanie | |zaświadczenia o braku zatrudnienia osadzonego w jednostce penitencjarnej z uwagi na brak wolnych miejsc pracy. Dokonana przez organ | |pierwszej instancji i zaakceptowana następnie przez organ odwoławczy ocena sytuacji dochodowej i rodzinnej, jako przesłanki odmowy | |umorzenia należności obciążającej skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego, sprowadzona została w zasadzie do faktu przebywania skarżącego | |w zakładzie karnym. W istocie rację ma organ w tym względzie, że sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności jest efektem zabronionych | |działań i nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego, jednakże takie uogólnienie mimo uznania jego | |prawidłowości, nie może być uznane za w pełni przekonywujące odmowę umorzenia należności, skoro nie zbadano w pełnym zakresie sytuacji | |materialnej skarżącego w chwili podejmowania decyzji. Tym bardziej, że taka sytuacja materialna i życiowa skarżącego, tj. długoletnie | |odbywanie kary pozbawienia wolności (zgodnie z zaświadczeniem z dnia 25 stycznia 2010 r. koniec kary przypada na dzień 9 sierpnia 2017 r.) | |w zakładzie karnym określonego typu nosi niewątpliwie cechy trwałości i w istotny sposób może ograniczyć możliwości zarobkowe skarżącego. | |Zatem także powyższe okoliczności jako istotne i istniejące w chwili podejmowania decyzji powinny być prawidłowo ustalone i wzięte po | |uwagę przy ocenie omawianej przesłanki ustawowej. | |Za nieprzekonywującą i niespójną należy również uznać argumentację organów odnoszącą się do podnoszonej na etapie zarówno postępowania | |administracyjnego, jak i sądowego, samej okoliczności braku odpłatnego zatrudnienia skarżącego osadzonego w zakładzie karnym. Organ I | |instancji z jednej strony, w pierwszej części podjętego rozstrzygnięcia, systematyzując ustalenia dokonane w sprawie wskazuje, że | |skarżący nie jest zatrudniony z uwagi na brak wolnych miejsc (okoliczność ta wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń zakładu| |karnego), by następnie wskazać, że skarżący może podjąć pracę w odpowiednich warunkach (z uwagi na orzeczony lekki stopień | |niepełnosprawności), a fakt, że nie jest zatrudniony odpłatnie, nie oznacza w ocenie tego organu, że sytuacja ta się nie zmieni do końca | |odbywania kary. Zatem bez dokonania właściwej analizy powyższych okoliczności, choćby z punktu widzenia wskazanego wyżej okresu odbywania | |kary, czy też poprzez ustalenie typu zakładu karnego, w którym skarżący jest osadzony, organ swoją ocenę sprowadza do niczym nie | |popartych domniemywań co do potencjalnych możliwości zarobkowych skarżącego, które nie znajdują jednak żadnego poparcia w przyjętych na | |dzień wydania decyzji ustaleniach organu. Nie wyjaśniono zatem w istocie możliwości zatrudnienia skarżącego w zakładzie karnym i nie | |rozważono wpływu tej okoliczności na możliwość zastosowania wobec skarżącego wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia należności. | |Zauważyć ponadto należy, że oceniając sytuację rodzinną i dochodową skarżącego, organ pierwszej instancji nie rozważył także faktu | |posiadania przez skarżącego orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, w kontekście zawężenia tym orzeczeniem | |zakresu możliwych do zaoferowania skarżącemu prac. | |Powyższe uchybienia dają zdaniem Sądu podstawę do przyjęcia, że organ pierwszej instancji, wbrew wymogom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz| |107 §3 k.p.a. nie wyjaśnił istotnych w sprawie okoliczności, to jest istnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. | |Skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji, w którym zakwestionował trafność rozstrzygnięcia sprawy przez organ | |pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy | |rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu | |pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie. Tymczasem organ odwoławczy, rozpoznając ponownie | |sprawę w wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania, sprowadził je właściwie do oceny orzeczenia poprzedzającego. Nadal nie ustalił w | |sposób należyty istnienia w sprawie przesłanki z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. do umorzenia należności skarżącego z tytułu wypłaconych zaliczek| |alimentacyjnych. Podobnie jak organ pierwszej instancji, organ ten nie wyjaśnił zgodnie z wymogiem art. 7 i art. 77 § 1 art. 80 oraz art. | |107 § 3 k.p.a., sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Organ odwoławczy, wyrażając stanowisko i argumentację tożsamą z przedstawioną w| |decyzji organu pierwszej instancji, także nie wykazał kluczowego w tej sprawie związku przyczynowego, bądź jego braku, pomiędzy | |niewywiązywaniem się przez skarżącego (osadzonego na dzień wydania zaskarżonej decyzji w zakładzie karnym) z obowiązku alimentacyjnego | |względem córki, a jego możliwościami zarobkowymi na terenie jednostki penitencjarnej. | |Końcowo należy wskazać, że w realiach niniejszej sprawy, tj. przy braku ustalenia i rozważenia całokształtu okoliczności sprawy | |obrazujących sytuację dłużnika alimentacyjnego, nie sposób uznać za stanowiące spełnienie omówionego na wstępie obowiązku organów | |równoważenia słusznego interesu strony z interesem społecznym stanowiska organów, w sytuacji, gdy organ uznaje, że odbywanie przez | |dłużnika alimentacyjnego kary pozbawienia wolności, bez względu na okoliczności faktyczne sprawy, jako zawinione działania dłużnika, | |sprzeczne z normami prawa karnego, daje wystarczającą podstawę do odmowy umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu | |alimentacyjnego. | |Powyższe wskazuje zdaniem Sądu, że przy ocenie wniosku decydujące znaczenie nadano względom społecznym, istotnie marginalizując słuszny | |interes skarżącego, który występuje bez względu na fakt jego osadzenia w zakładzie karnym. | |Wyżej powołane uchybienia decyzji zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji powodowały konieczność ich uchylenia, co orzeczono na | |podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. | |Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (pkt II sentencji), ponieważ nie posiada ona, z uwagi na swój odmowny charakter | |przymiotu wykonalności (art. 152 p.p.s.a.). | |Rozpoznając ponownie sprawę organy winny, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, wyjaśnić zgodnie z obowiązkiem | |wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. istnienie w sprawie przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. do umorzenia należności skarżącego | |jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, zebrane w sprawie dowody ocenić zgodnie z wymogiem art. 80 | |k.p.a., a stanowisko swoje w tym przedmiocie wyrażone w wydanych decyzjach uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło