IV SA/Wr 366/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-11-19
Skład orzekający: Henryk Ożóg, Tadeusz Kuczyński, Jolanta Sikorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, prawidłowo ocenił sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, uwzględniając fakt jego osadzenia w zakładzie karnym i brak zatrudnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniły one w sposób należyty sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, ograniczając się do stwierdzenia faktu jego osadzenia w zakładzie karnym. Brak szczegółowej analizy możliwości zarobkowych, wpływu stopnia niepełnosprawności oraz trwałości sytuacji życiowej skarżącego, a także nieodniesienie się do braku zatrudnienia mimo wolnych miejsc w zakładzie karnym, stanowiło o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego, w tym obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawidłowego uzasadnienia decyzji.Stan faktyczny
Skarżący, J. B., osadzony w zakładzie karnym, złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jego córce. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że pobyt w zakładzie karnym i brak zatrudnienia nie stanowią wystarczających przesłanek do udzielenia ulgi, a sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że organy pominęły jego sytuację, w tym brak możliwości zatrudnienia w zakładzie karnym mimo starań i wolnych miejsc.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
| Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej organ odwoławczy, II instancji) |
|powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów |
|(Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) dalej u.p.o.u.a., po rozpatrzeniu odwołania J. B. (dalej skarżący, strona) od decyzji wydanej przez |
|działającego z upoważnienia Prezydenta W., Starszego Administratora ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Dziale Świadczeń |
|Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (dalej organ I instancji) z dnia [...] (...), którą organ ten odmówił umorzenia pozostałej do spłaty|
|kwoty w wysokości 3562,66 zł z należności określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego |
|osobie uprawnionej – K. B. (dalej córce), w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. oraz ustawowych odsetek, które biegną |
|do dnia całkowitej spłaty zadłużenia; w punkcie 2 - odmówił umorzenia należności określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń |
|wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – K. B., w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r., w łącznej |
|kwocie 3600,00 zł oraz ustawowych odsetek, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia; w punkcie 3 - odmówił umorzenia należności |
|określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – K. B., w okresie |
|świadczeniowym 2010/2011, w łącznej kwocie 5980,64 zł oraz ustawowych odsetek, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia; w punkcie|
|4 - odmówił umorzenia należności określonych decyzją z dnia [...] (...) z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie |
|uprawnionej – K. B., w okresie świadczeniowym 2011/2012, w łącznej kwocie 6000,00 zł oraz ustawowych odsetek, które biegną do dnia |
|całkowitej spłaty zadłużenia - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. |
|W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że kolejnymi |
|decyzjami: z dnia [...] (...), z dnia [...] (...), z dnia [...] (...) oraz z dnia [...] (...) organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego do zwrotu |
|organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej – K. B. wraz z |
|ustawowymi odsetkami, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. |
|Wnioskiem z dnia 4 listopada 2013 r. skarżący wystąpił o "umorzenie należności z tytułu wypłacanego świadczenia alimentacyjnego" wskazując,|
|że przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie pracuje pomimo starań o podjęcie odpłatnego zatrudnienia. Następnie organ powołując się na |
|ustalenia dokonane w toku postępowania podał, że skarżący jest osadzony w zakładzie karnym a przewidywany termin zakończenia odbywania kary|
|przez skarżącego przypada na dzień 9 sierpnia 2017 r. Wskazał, że skarżący aktualnie nie pracuje odpłatnie z uwagi na brak wolnych miejsc |
|pracy, nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości ani ruchomości, nie otrzymuje pomocy od osób trzecich, nie może liczyć na |
|przysporzenie majątku. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem "praca lekka". Organ wskazał, |
|że skarżący nie jest jednak osobą całkowicie lub częściowo niezdolną do pracy, może zatem podjąć pracę w odpowiednich warunkach. |
|Jednocześnie organ stwierdził, że istniejący na obecnym etapie postępowania fakt braku odpłatnego zatrudnienia nie oznacza, że sytuacja ta |
|się nie zmieni do końca odbywania przez niego kary. Organ podkreślił, że pobyt w zakładzie karnym jest sytuacją przejściową w życiu |
|dłużnika alimentacyjnego i jest konsekwencją świadomego konfliktu z prawem. Nie może stanowić przesłanki do umorzenia kwot wypłaconych z |
|funduszu alimentacyjnego. Organ wskazał, że przebywając w zakładzie karnym skarżący ma zapewnione utrzymanie, nie ponosi wydatków |
|związanych z utrzymaniem siebie i swojej rodziny. Organ podkreślił, że obowiązkiem organów władzy publicznej nie jest wyręczanie członków |
|rodziny z ich cywilnoprawnych obowiązków względem krewnych. Organ dostrzegł, że wyrok zasadzający alimenty, jak i wyrok podwyższający ich |
|wysokość, zapadł w czasie, kiedy skarżący odbywał karę pozbawienia wolności. Zatem skarżący, mając świadomość braku zatrudnienia w |
|zakładzie karnym, zgodził się na podwyższenie alimentów. Jak bowiem wskazał skarżący w piśmie z dnia 25.11.2013 r., nie sprzeciwiał się |
|podwyższeniu alimentów na córkę, bowiem był przekonany, że administracja zakładu karnego zapewni mu odpłatną pracę. Z kolei Sąd, jak |
|zauważył organ wydając orzeczenie o podwyższeniu alimentów, wziął pod uwagę aktualną sytuację dłużnika alimentacyjnego i stwierdził, że ma |
|on możliwość płacenia alimentów na rzecz córki w zwiększonej kwocie. |
| |
|Końcowo organ stwierdził, że w obecnej sytuacji zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zadłużenia skarżącego byłoby przedwczesne i sprzeczne|
|z interesem społecznym - prowadziłoby bowiem do obciążenia obowiązkami dłużnika całego społeczeństwa. Mając na względzie zarówno słuszny |
|interes jednostki, jak i interes społeczny oraz kierując się zasadą, że zastosowanie ulgi w spłacie zaległości może nastąpić wyłącznie w |
|nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych, z reguły niezależnych od sposobu postępowania, na które strona nie miała wpływu, organ I |
|instancji uznał, że w tej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania ulgi w formie umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych|
|z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. |
|Skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniósł, że przebywa w zakładzie karnym. W konsekwencji jest|
|zależny od administracji tej jednostki, na której spoczywa obowiązek zatrudnienia go jako dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności. |
|Rozpoznając odwołanie organ II instancji, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i dokonaniu analizy znajdującego |
|zastosowanie w sprawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wskazał na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w przedmiocie umorzenia należności z |
|tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie, organ odwoławczy podkreślił, że|
|umorzenie może nastąpić tylko w sytuacjach szczególnych, a uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, |
|ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. |
|Oceniając rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy uznał, że nie nosi ono cech dowolności. W ocenie organu |
|odwoławczego, organ pierwszej instancji dokonał bowiem ustaleń faktycznych, prawidłowo zastosował przepisy prawa i uzasadnił treść swojego |
|rozstrzygnięcia. Dokonał wnikliwej analizy sytuacji osobistej i materialnej strony, uwzględnił brak jakichkolwiek wydatków oraz jej |
|potencjalne możliwości zarobkowe. Organ odwoławczy wskazał, że podziela słuszność tych ustaleń. Zdaniem organu II instancji w rozpatrywanej|
|sprawie, brak było podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z |
|odsetkami. Nie zachodziły bowiem w sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego jakieś szczególne okoliczności. Jak wywodził dalej organ |
|odwoławczy, zasadniczą przeszkodą w spłacie zadłużenia był fakt odbywania kary pozbawienia wolności oraz brak zatrudnienia w zakładzie |
|karnym. Zdaniem tego organu, mimo, że sytuacja skarżącego jest trudna, to nie można jej nadać cech wyjątkowości na tle innych tego typu |
|przypadków. Organ odwoławczy podał, że w odwołaniu skarżący nie podał żadnych okoliczności - poza przebywaniem w zakładzie karnym, które |
|nosiłyby znamiona wydarzeń nadzwyczajnych. Organ ten wskazał, że za trzy lata skarżący wyjdzie na wolność i będzie mógł zacząć spłacać |
|zadłużenie. Organ podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji, który - powołując się na orzecznictwo sądowe - stwierdził, że nie|
|budzi wątpliwości, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań zobowiązanego do alimentacji. W |
|przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu |
|wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprzednio spełnianych na koszt podatnika. |
|Końcowo organ II instancji powołując się na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.05.2003 r. sygn. akt III Sa 2752/01 |
|(LEX nr 14500) podkreślił, że przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i |
|interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z |
|powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą |
|mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do |
|organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. |
|Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium /Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. |
|Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy orzekające w |
|sprawie pominęły argumentację zawartą w jego wniosku o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. |
|Zdaniem skarżącego, wysokość zobowiązania wynika z faktu, że administracja zakładu karnego mimo wolnych miejsc i próśb skarżącego oraz |
|nakazu zawartego w art. 122 § 2 k.k.w., nie zaoferowała mu żadnej pracy odpłatnej. Skarżący podał, że zgodził się na podwyższenie alimentów|
|bowiem był przekonany, że będzie zatrudniony w zakładzie karnym. |
|W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu |
|zaskarżonej decyzji. Dodatkowo w odniesieniu do zarzutów skargi wskazało, że nie ma związku przyczynowego pomiędzy niewywiązaniem się przez|
|skarżącego z jego obowiązku alimentacyjnego względem córki, (które w rezultacie zastępczo wykonała Gmina W., wypłacając świadczenia z |
|funduszu alimentacyjnego) a brakiem możliwości pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności przez skarżącego. Organ odwoławczy |
|podkreślił, że przedmiotem decyzji organów administracji obu instancji była ocena, czy z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną skarżącego |
|należy mu przyznać ulgę w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ odwoławczy |
|wskazał, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja, która jest efektem zawinionych działań zobowiązanego do alimentacji. Naganne |
|działanie dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, nie może być bowiem premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń |
|z funduszu alimentacyjnego uprzednio spełnianych na koszt podatnika. |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: |
|Skarga jest zasadna. |
|Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. |
|Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz |
|rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami |
|odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli |
|ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość |
|zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz trafność |
|wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności|
|z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest |
|słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności |
|umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało|
|wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów |
|postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. |
|W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia, zdaniem Sądu, występują. Rozpatrując skargę, Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje |
|zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. |
|Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych jest przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym: organ właściwy |
|wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego |
|łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z|
|przepisu tego wynika, jak to trafnie podkreśliły w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzjach organy obu instancji, że decyzja, której |
|podstawą jest w/w przepis prawa, podejmowana jest przez organy administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego, o czym świadczy|
|użyte w owym przepisie przez ustawodawcę słowo "może". Materialnoprawną przesłanką zaś jej podjęcia jest sytuacja dochodowa i rodzinna |
|osoby ubiegającej się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzje wydane w granicach tzw. |
|uznania administracyjnego nie są wyłączone spod obowiązku ich uzasadniania na zasadach ogólnych określonych w k.p.a. Sądowa kontrola |
|decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym |
|rozstrzygnięcie sprawy (przyznać prawo, czy go odmówić) i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego |
|wyboru. Decyzje uznaniowe wymagają więc również wnikliwego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ administracji publicznej, działając w |
|granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma |
|obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy (art. 7 oraz 77 k.p.a.), a przed wydaniem decyzji, rozpatrzyć stan |
|faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa mogących mieć zastosowanie w sprawie. |
|Nadto zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, na którą powoływały się organy orzekające w sprawie, w |
|przypadku właśnie decyzji uznaniowych wymaga szczególnie starannego wyważenia obu tych interesów i w razie uznania prymatu interesu |
|społecznego wykazania w sposób niebudzący wątpliwości słuszności takiego rozstrzygnięcia. Brak takich działań rodzi uzasadniony zarzut |
|dowolności rozstrzygnięcia sprawy a takie postępowanie organu narusza dodatkowo zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do |
|władzy publicznej. |
|Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów |
|postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.|
|- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach|
|można mówić, gdy organ nie uzasadnił wnikliwie swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, bądź |
|pominął istotne dla sprawy dowody. Zdaniem Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie miały miejsce. |
|Rozpatrując wniosek będącego dłużnikiem alimentacyjnym skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń organ administracji|
|rozpatrujący sprawę winien, w związku z brzmieniem art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., należycie wyjaśnić i ustalić sytuację dochodową i rodzinną |
|wnioskodawcy, a następnie ocenić, czy sytuacja ta uzasadnia zgłoszony wniosek. Zajęte zaś w sprawie stanowisko organu winno znaleźć pełne |
|odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. |
|Tymczasem oceniając zasadność zgłoszonego przez skarżącego wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń |
|alimentacyjnych organ pierwszej instancji nie ustalił i nie rozważył w sposób należyty sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Jak |
|wynika z akt sprawy, jedynymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, na których prawdopodobnie opierały się organy orzekające, a które pozwalały|
|na poczynienie ustaleń co do sytuacji skarżącego, były oświadczenia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 25 listopada 2014 r., przedłożona |
|przez skarżącego kopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz przedłożone wraz z wnioskiem wszczynającym niniejsze postępowanie |
|zaświadczenia o braku zatrudnienia osadzonego w jednostce penitencjarnej z uwagi na brak wolnych miejsc pracy. Dokonana przez organ |
|pierwszej instancji i zaakceptowana następnie przez organ odwoławczy ocena sytuacji dochodowej i rodzinnej, jako przesłanki odmowy |
|umorzenia należności obciążającej skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego, sprowadzona została w zasadzie do faktu przebywania skarżącego |
|w zakładzie karnym. W istocie rację ma organ w tym względzie, że sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności jest efektem zabronionych |
|działań i nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego, jednakże takie uogólnienie mimo uznania jego |
|prawidłowości, nie może być uznane za w pełni przekonywujące odmowę umorzenia należności, skoro nie zbadano w pełnym zakresie sytuacji |
|materialnej skarżącego w chwili podejmowania decyzji. Tym bardziej, że taka sytuacja materialna i życiowa skarżącego, tj. długoletnie |
|odbywanie kary pozbawienia wolności (zgodnie z zaświadczeniem z dnia 25 stycznia 2010 r. koniec kary przypada na dzień 9 sierpnia 2017 r.) |
|w zakładzie karnym określonego typu nosi niewątpliwie cechy trwałości i w istotny sposób może ograniczyć możliwości zarobkowe skarżącego. |
|Zatem także powyższe okoliczności jako istotne i istniejące w chwili podejmowania decyzji powinny być prawidłowo ustalone i wzięte po |
|uwagę przy ocenie omawianej przesłanki ustawowej. |
|Za nieprzekonywującą i niespójną należy również uznać argumentację organów odnoszącą się do podnoszonej na etapie zarówno postępowania |
|administracyjnego, jak i sądowego, samej okoliczności braku odpłatnego zatrudnienia skarżącego osadzonego w zakładzie karnym. Organ I |
|instancji z jednej strony, w pierwszej części podjętego rozstrzygnięcia, systematyzując ustalenia dokonane w sprawie wskazuje, że |
|skarżący nie jest zatrudniony z uwagi na brak wolnych miejsc (okoliczność ta wynika ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń zakładu|
|karnego), by następnie wskazać, że skarżący może podjąć pracę w odpowiednich warunkach (z uwagi na orzeczony lekki stopień |
|niepełnosprawności), a fakt, że nie jest zatrudniony odpłatnie, nie oznacza w ocenie tego organu, że sytuacja ta się nie zmieni do końca |
|odbywania kary. Zatem bez dokonania właściwej analizy powyższych okoliczności, choćby z punktu widzenia wskazanego wyżej okresu odbywania |
|kary, czy też poprzez ustalenie typu zakładu karnego, w którym skarżący jest osadzony, organ swoją ocenę sprowadza do niczym nie |
|popartych domniemywań co do potencjalnych możliwości zarobkowych skarżącego, które nie znajdują jednak żadnego poparcia w przyjętych na |
|dzień wydania decyzji ustaleniach organu. Nie wyjaśniono zatem w istocie możliwości zatrudnienia skarżącego w zakładzie karnym i nie |
|rozważono wpływu tej okoliczności na możliwość zastosowania wobec skarżącego wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia należności. |
|Zauważyć ponadto należy, że oceniając sytuację rodzinną i dochodową skarżącego, organ pierwszej instancji nie rozważył także faktu |
|posiadania przez skarżącego orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, w kontekście zawężenia tym orzeczeniem |
|zakresu możliwych do zaoferowania skarżącemu prac. |
|Powyższe uchybienia dają zdaniem Sądu podstawę do przyjęcia, że organ pierwszej instancji, wbrew wymogom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz|
|107 §3 k.p.a. nie wyjaśnił istotnych w sprawie okoliczności, to jest istnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. |
|Skarżący złożył w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji, w którym zakwestionował trafność rozstrzygnięcia sprawy przez organ |
|pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy |
|rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu |
|pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie. Tymczasem organ odwoławczy, rozpoznając ponownie |
|sprawę w wyniku wniesionego przez skarżącego odwołania, sprowadził je właściwie do oceny orzeczenia poprzedzającego. Nadal nie ustalił w |
|sposób należyty istnienia w sprawie przesłanki z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. do umorzenia należności skarżącego z tytułu wypłaconych zaliczek|
|alimentacyjnych. Podobnie jak organ pierwszej instancji, organ ten nie wyjaśnił zgodnie z wymogiem art. 7 i art. 77 § 1 art. 80 oraz art. |
|107 § 3 k.p.a., sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Organ odwoławczy, wyrażając stanowisko i argumentację tożsamą z przedstawioną w|
|decyzji organu pierwszej instancji, także nie wykazał kluczowego w tej sprawie związku przyczynowego, bądź jego braku, pomiędzy |
|niewywiązywaniem się przez skarżącego (osadzonego na dzień wydania zaskarżonej decyzji w zakładzie karnym) z obowiązku alimentacyjnego |
|względem córki, a jego możliwościami zarobkowymi na terenie jednostki penitencjarnej. |
|Końcowo należy wskazać, że w realiach niniejszej sprawy, tj. przy braku ustalenia i rozważenia całokształtu okoliczności sprawy |
|obrazujących sytuację dłużnika alimentacyjnego, nie sposób uznać za stanowiące spełnienie omówionego na wstępie obowiązku organów |
|równoważenia słusznego interesu strony z interesem społecznym stanowiska organów, w sytuacji, gdy organ uznaje, że odbywanie przez |
|dłużnika alimentacyjnego kary pozbawienia wolności, bez względu na okoliczności faktyczne sprawy, jako zawinione działania dłużnika, |
|sprzeczne z normami prawa karnego, daje wystarczającą podstawę do odmowy umorzenia zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu |
|alimentacyjnego. |
|Powyższe wskazuje zdaniem Sądu, że przy ocenie wniosku decydujące znaczenie nadano względom społecznym, istotnie marginalizując słuszny |
|interes skarżącego, który występuje bez względu na fakt jego osadzenia w zakładzie karnym. |
|Wyżej powołane uchybienia decyzji zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji powodowały konieczność ich uchylenia, co orzeczono na |
|podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. |
|Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (pkt II sentencji), ponieważ nie posiada ona, z uwagi na swój odmowny charakter |
|przymiotu wykonalności (art. 152 p.p.s.a.). |
|Rozpoznając ponownie sprawę organy winny, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, wyjaśnić zgodnie z obowiązkiem |
|wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. istnienie w sprawie przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. do umorzenia należności skarżącego |
|jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, zebrane w sprawie dowody ocenić zgodnie z wymogiem art. 80 |
|k.p.a., a stanowisko swoje w tym przedmiocie wyrażone w wydanych decyzjach uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło