II FZ 108/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2131/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości pdatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2131/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił M. O. (zwanemu dalej "skarżącym") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, w oparciu o dokumenty i oświadczenia strony znajdujące się w aktach niniejszej sprawy oraz w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 2091/14 i I SA/Wr 2021/14 i mając na uwadze ciążący na skarżącym obowiązek uiszczenia łącznej kwoty wpisów sądowych w wysokości 700 zł, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że podkreślany przez skarżącego fakt zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w sytuacji, gdy jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, osiąga z działalności gospodarczej znaczny przychód – w 2013 r. ponad 130.000 zł, a do sierpnia 2014 r. 100.000 zł, nie oznacza braku możliwości ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Wynika to z tego, że dla oceny zdolności ponoszenia kosztów sądowych istotne znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowo-finansowa wnioskodawcy, lecz wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, co chociażby potwierdza urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Analizując wydatki wynikające z oświadczenia skarżącego oraz z przedłożonych dowodów opłat Sąd stwierdził, że owe wydatki znacznie przewyższają dochód rodziny wskazany w formularzu wniosku, tj. 3.500 zł brutto. I tak, z formularza wniosku wynika, że wynoszą one łącznie 4.230 zł (w tym spłata kredytów w kwocie 550 zł). Z kolei dowody opłat wskazują, że same raty kredytowe wynoszą 3.000 zł, w tym spłata kredytu na robot kuchenny termomiks. Skarżący do wydatków gospodarstwa domowego zaliczył opłaty za telefony. Tymczasem telefony są zarejestrowane są na firmę, co oznacza, że owe wydatki stanowią koszt uzyskania przychodów w działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności, zdaniem WSA, świadczą o tym, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowo-finansowa budzi wątpliwości, co z kolei oznacza, że skarżący nie może w skuteczny sposób domagać się ponoszenia ciążących na nim kosztów sądowych przez Skarb Państwa, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł. Spłata zobowiązań cywilnoprawnych wynikających z udzielonych kredytów na zakup dóbr, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, np. termomiks, nie może być traktowana jako mająca pierwszeństwo przed daniną publiczną, do której zaliczane są niewątpliwie koszty sądowe. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez uznanie, że ma on możliwości opłaty wpisów sądowych, podczas gdy ma zawieszoną działalność gospodarczą, a małżonka spłaca kredyty, które bezpośrednio ja obciążają. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Stwierdził, że łączna kwota wpisów sądowych wynosi 700 zł, a przedmiotem wszystkich postępowań jest zwolnienie z obowiązku zapłaty w kwocie 2.000 zł, a więc wpis w kwocie 700 zł jest zbyt wysoki. Skarżący podniósł, że gdyby miał środki finansowe, to nie występowałby o umorzenie podatku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia skorzystania przez niego ze zwolnienia od kosztów sądowych. Brak bowiem podstaw do stwierdzenia, że wskazane przez niego okoliczności świadczą o tak ciężkiej sytuacji majątkowej, która nie pozwalałaby na pokrycie ciężarów związanych z prowadzonym postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela sformułowanych zarzutów strony zawartych w zażaleniu, a dotyczących błędu w ustaleniach faktycznych. Skarżący podał, że zawiesił działalność gospodarczą, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie ma też oszczędności pieniężnych, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i małoletnim synem. Posiada mieszkanie o powierzchni 33 m2. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z działalności gospodarczej w kwocie brutto 3.500 zł. Na wydatki strony składa się czynsz 300 zł, gaz 200 zł, energia elektryczna 220 zł, telefony z Internetem 400 zł, telewizja kablowa 60 zł, raty kredytowe około 550 zł miesięcznie, zaś wyżywienie dla 3-osobowej rodziny 2.500 zł. Podał także dane dotyczące działalności prowadzonej przez jego żonę w 2013 r. oraz w maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. Przedłożone zostały (do spraw I SA/Wr 2091/14 i I SA/Wr 2021/14) też wydruki historii rachunków bankowych z działalności gospodarczej w euro i PLN oraz wspólnego rachunku małżonków, a także dowody bieżących opłat rodziny wnioskodawcy, w tym wydruki przelewów tytułem rat kredytowych. Należy uznać, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny ww. danych wskazując, iż wydatki miesięczne rodziny znacznie przekraczają jej dochód wskazany w oświadczeniu. W niniejszej sprawie koszty postępowania na obecnym etapie wynoszą 500 zł, którą to kwotę należy zestawić chociażby z kwotami rat spłacanych przez stronę, w tym ze spłatą kredytu na robot kuchenny w kwocie ponad 400 zł. Skarżący nie może traktować priorytetowo swoich zobowiązań cywilnych kosztem zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Należy uznać, że strona nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu nie przedstawiła popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia ze strony budżetu Państwa. Do zażalenia nie dołączyła żadnych załączników (poza odpisem zażalenia). Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. [pic]