II SA/Łd 916/14
WyrokWSA w Łodzi2014-11-19
Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Renata Kubot-Szustowska, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy infrastruktura techniczna (kanał deszczowy, gazociąg, linia energetyczna) oraz komercyjny parking na wywłaszczonej nieruchomości oznaczają, że nieruchomość ta nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, jakim było budownictwo mieszkaniowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo istnienie infrastruktury technicznej oraz komercyjnego parkingu na wywłaszczonej nieruchomości nie stoi na przeszkodzie jej zwrotowi na rzecz poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców, jeśli cel wywłaszczenia (budownictwo mieszkaniowe) został zrealizowany na części nieruchomości, a pozostała część stała się zbędna. Infrastruktura techniczna służąca obsłudze osiedla nie niweczy celu wywłaszczenia, a możliwość zagospodarowania nieruchomości na cele komercyjne (parking) potwierdza jej zbędność dla pierwotnego celu.Stan faktyczny
Gmina Łódź złożyła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. Gmina zarzuciła, że na części zwracanej nieruchomości znajduje się infrastruktura techniczna (kanał deszczowy, gazociąg, linia energetyczna) oraz komercyjny parking, co świadczy o tym, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Organy administracji uznały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na części nieruchomości, a pozostała część, mimo obecności infrastruktury i parkingu, stała się zbędna.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. p.o. asyst. sędz. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 roku sprawy ze skargi Miasta Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa własności nieruchomości oddala skargę. LS
Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...],, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...], nr [...], na mocy której orzeczono o:
1. zwrocie prawa własności części nieruchomości gruntowej położonej w Ł., przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...],jako działka nr [...], o pow. 0,1200 ha oraz przy ul. B w Ł., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...],jako działka nr [...],o pow. 0,1330 ha – objętej księgą wieczystą KW Nr [...],prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. - [...], Wydziale Ksiąg Wieczystych,
2. zwrocie prawa własności części nieruchomości gruntowej położonej w Ł. przy ul. C nr 5, oznaczonej na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr [...], z dnia 20 marca 2012r. jako działka nr [...],o pow. 0,0909 ha, objętej księgą [...],prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla Ł.–Ś. w Ł. - [...], Wydziale Ksiąg Wieczystych,
3. umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości gruntowej położonej w Ł. przy ul. B oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...],o pow. 0,1675 ha i położonej w Ł. przy ul. C nr 5, oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...], jako działka nr [...],o pow. 0,1925 ha, objętej księgą wieczystą [...],prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla Ł.- Ś. w Ł. - [...], Wydziale Ksiąg Wieczystych,
4. umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości gruntowej położonej w Ł. przy ul. D nr [...],, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...],o pow. 0,0325 ha objęta księgą wieczystą [...],prowadzoną w Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł. - [...],Wydziale Ksiąg Wieczystych,
5. zwrocie prawa własności opisanej w punkcie 1 i 2 nieruchomości gruntowej następuje na rzecz nw. w niżej określonych udziałach:
– C.K. w udziale 1/3 części
– H.C.-W. w udziale 2/3 części
za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości łącznie 33.138 zł (słownie: trzydzieści trzy tysiące sto trzydzieści osiem złotych) na rzecz Gminy Miejskiej Ł.,
6. zobowiązaniu:
– C.K. do zapłaty kwoty 11.046 zł (słownie: jedenaście tysięcy
czterdzieści sześć złotych),
– H.C.-W. do zapłaty kwoty 22.092 zł (słownie:
dwadzieścia dwa tysiące dziewięćdziesiąt dwa złote),
na rzecz Gminy Miejskiej Ł. jednorazowo w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...], wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek H. C.-W., W.K. i C. K. z dnia 2 września 2008 roku. Z uwagi na śmierć wnioskodawcy postępowanie zostało zawieszone do czasu ustalenia spadkobierców. Są nimi pozostałe uczestniczki postępowania. Uczestniczki są także następczyniami prawnymi właścicieli nieruchomości przy ul. D nr 42 i ul. D nr 42/9, K. i F. małżonków K.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że decyzją Kierownika Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. Wspólnego dla wszystkich dzielnic m. Ł. z dnia [...],. nr [...],o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. D nr 42/39 o pow. 13.741 m2 z całości 4 ha 12 a 24 m2, oznaczonej na planie geodezyjnym zaewidencjonowanym za numerem [...],w dniu 21 grudnia 1984 r. jako działki nr [...],[...],[...],[...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], stanowiącej własność F.i K. małż. K. Część nieruchomości zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu ogólno-realizacyjnego z dnia [...], nr [...],była niezbędna pod spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe. Nie uwzględniono wniosku właścicieli odnośnie wywłaszczenia całej nieruchomości ponieważ grunty znajdujące się poza granicami lokalizacji mogły nadal pozostawać w użytkowaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej bez zmiany charakteru ich użytkowania.
Z kolei na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. Wspólnego dla wszystkich dzielnic m. Ł. z dnia 17 [...],znak [...], o wywłaszczeniu części nieruchomości i ustaleniu odszkodowania została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości rolnej o pow. 1,5628 ha z całości 2,7244 ha, położonej w Ł. przy ul. D nr 42, oznaczonej na planie geodezyjnym z dnia 24 grudnia 1984r. zaewidencjonowanym z numerem [...],jako działka nr [...],, stanowiącej własność F. i K. K., objętej księgą wieczystą KW [...].
Dalej organ II instancji wskazał, że z ww. decyzji przedmiotowa nieruchomość zgodnie z decyzją nr [...],o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia [...], wydaną przez Wiceprezydenta Miasta Ł. przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe realizowane w ramach osiedla J. Jak ustalił organ I instancji aktualnie działka nr [...],o pow. 0,0325 ha jest częścią dawnej działki nr [...], o pow. 0,2112 ha, aktualna działka nr [...],o pow. 0,1200 ha jest częścią dawnej działki nr [...],o pow. 0,2183 ha, aktualna działka nr [...],o pow. 0,1330 ha jest częścią dawnej działki nr [...],o pow. 0,7661 ha, aktualna działka nr [...],o pow. 0,1675 ha oraz aktualna działka nr [...],o pow. 0,2834 ha są częścią działki dawnej nr [...],o pow. 1,5628 ha wykazanych na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr [...], z dnia 21 grudnia 1984r., co potwierdzają adnotacje na wypisach z rejestru gruntów ww. nieruchomości znajdujących się w aktach sprawy. Aktualnie działka nr [...],oraz działka nr [...],objęte są księgą wieczystą KW Nr [...],, działka nr [...],i działka nr [...],objęte są księgą wieczystą KW Nr [...], działka nr [...],objęta jest księgą wieczystą KW Nr [...],. Zgodnie z odpisami ww. ksiąg wieczystych w działach II tych ksiąg jako właściciel wpisana jest Gmina Miejska Ł.
Wojewoda [...], wskazał następnie, że część nabytej nieruchomości znajdowała się w granicach lokalizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego A. Działki objęte wnioskiem o zwrot przeznaczone były pod budownictwo mieszkaniowe.
Dalej wyjaśniono, że na podstawie mapy sytuacyjnej do celów prawnych z projektem podziału nr [...],z dnia 20 marca 2012r. działka nr [...],o pow. 0,2834 ha w obrębie [...],ha została podzielona na działkę nr [...],o pow. 0,1925 ha i działkę nr [...],o pow. 0,0909 ha. Oględziny przeprowadzone w dnia 15 czerwca 2012r. i 23 października 2013r. wykazały, że działka nr [...],porośnięta jest samosiejkami drzew i krzewów, nie ma na niej naniesień budowlanych ani uzbrojenia. Ponadto ustalono, że dz. nr [...],graniczy z działką nr [...],stanowiącą własność wnioskodawców. Porośnięta jest chwastami oraz samosiejkami drzew i krzewów, nie ma na niej naniesień budowlanych, teren jest niezagospodarowany i zaniedbany. Zgodnie z odbitką z mapy zasadniczej przez środek działki nr [...],przebiega wodociąg.
W ocenie organu odwoławczego Starosta P. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej słusznie wskazał, że pomimo upływu 10 lat od dnia wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, na działkach nr [...],i [...],cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, stąd spełnione zostały przesłanki do ich zwrotu. Przedmiotem sporu jest natomiast kwestia zwrotu nieruchomości oznaczonej numerem [...].
Wojewoda [...], wskazał, że wspomniane oględziny wykazały, że na działce nr [...],urządzony jest parking samochodowy strzeżony ogrodzony siatką na słupkach metalowych. Parking zajmuje większą część działki nr [...],. Przez działkę nr [...],przebiega kanalizacja deszczowa, gazociąg i napowietrzna linia energetyczna wysokiego napięcia - na działce stoi 1 słup energetyczny wysokiego napięcia. Zgodnie zaś z odbitką z mapy zasadniczej przy granicy z działką nr [...],biegnie kabel energetyczny. Pozostała część działki nr [...],poza ogrodzeniem parkingu jest niezagospodarowana, porośnięta chwastami oraz samosiejkami drzew i krzewów.
Powołując się orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy, w ślad za organem I instancji stwierdził, że skoro na przedmiotowej działce znajduje się infrastruktura techniczna, parking komercyjny, a pozostała część działki nr [...],poza ogrodzeniem parkingu jest niezagospodarowana, porośnięta chwastami oraz samosiejkami drzew i krzewów, to nie można mówić o realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości. Zdaniem organu II instancji Starosta słusznie orzekł o zwrocie dz. nr [...], natomiast w zakresie działek o nr [...],[...],oraz [...],zasadnie orzeczono o umorzeniu postępowania administracyjnego z uwagi na cofnięcie wniosku w tym zakresie.
Wojewoda [...], stwierdził również, że w jego ocenie w kwestionowanym przez Prezydenta Miasta Ł. operacie szacunkowym rzetelnie i odpowiednio dla celu wyceny opisano stany nieruchomości oraz przeznaczenie. Należycie sprecyzowano i sformułowano cel wyceny oraz jego zakres. Daty istotne dla procesu wyceny również przyjęto prawidłowe. Przedstawiono analizę rynku nieruchomości odpowiednio do celu i sposobu wyceny. Przedstawiono wybór odpowiedniej metodyki i techniki wyceny. W operacie opisano przebieg istotnych obliczeń i uzasadnienie końcowego wyniku. Załączono i podano w treści operatu dane wykorzystane w procesie szacowania. Zamieszczono stosowne klauzule i oświadczenia potwierdzające dokonanie wyceny zgodnie z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podzielił więc stanowisko Starosty P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, że opiniowany operat szacunkowy jest kompletny i może być użyty do celu dla jakiego został sporządzony.
Na ostateczną decyzję Wojewody [...], skargę do sądu administracyjnego złożyła Gmina Miasto Ł, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie dokonania przez organ administracji ustaleń, jakie jest przeznaczenie urządzeń infrastruktury technicznej, znajdującej się na działce nr [...],w obr. [...], w szczególności, niewyjaśnienie, czy infrastruktura ta związana jest z obsługą istniejącego osiedla mieszkaniowego i jako taka była jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia nieruchomości.
Ponadto zarzucono naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów zawartych w odwołaniu, wniesionym przez skarżącego od decyzji Starosty P. z dnia [...], znak [...],, a także naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że część wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Ł., przy ul. B, oznaczona obecnie jako działka nr [...],w obr. [...],stała się zbędna na cel wywłaszczenia, pomimo tego, że zrealizowano na niej - w terminach wynikających z ww. przepisu - infrastrukturę techniczną, stanowiącą integralną część osiedla mieszkaniowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że celu wywłaszczenia nieruchomości "na budowę osiedla mieszkaniowego" nie niweczy realizacja infrastruktury w postaci obiektów handlowych, usługowych, urządzeń technicznych, ciągów komunikacyjnych, parkingów i innych urządzeń, które są niezbędne dla mieszkańców obok budynków Osiedle obejmuje nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom, w związku z czym za wręcz niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się pawilony handlowe, usługowe, szkoły i boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze. Instalację osiedlową stanowią także instalacje podziemne, takie jak na przykład linia komunikacyjna, kabel elektryczny, czy instalacja gazowa i sanitarna.
Skarżąca podniosła, że w odwołaniach składanych od decyzji Starosty P., wydanych w dniu [...], oraz w dniu [...],, zwracała uwagę, że infrastruktura znajdująca się na działce nr [...],nie powstała przypadkowo, ale w wyniku realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Jak wynika z ustaleń organu I instancji, na powyższej działce znajduje się kanał deszczowy wybudowany w latach 1985 - 1986, gazociąg i napowietrzna linia energetyczna wysokiego napięcia. Gazociąg wybudowano w 1987r. w oparciu o projekt techniczny, opracowany na zlecenie Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "B." - inwestora osiedla mieszkaniowego, które zrealizowano na sąsiednich działkach, będących również przedmiotem wywłaszczenia. Data budowy urządzeń oraz fakt, że powstały one na zlecenie podmiotu, który był inwestorem osiedla jednoznacznie wskazują na to, że jest to infrastruktura techniczna niezbędna do obsługi mieszkańców osiedla, niemniej jednak, organy administracji, z naruszeniem przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. zaniechały jednoznacznego wyjaśnienia powyższej kwestii.
Zdaniem skarżącej organy administracji nie ustaliły, jakie jest przeznaczenie urządzeń, znajdujących się na działce nr [...],, w szczególności, czy urządzenia te powstały w związku z budową osiedla mieszkaniowego i czy stanowią część jego infrastruktury (czy zasilają budynki mieszkalne wchodzące w skład osiedla). Ustalenie, że urządzenia te stanowią element infrastruktury osiedla i służą jego mieszkańcom wykluczałoby uznanie, że działka nr [...], jest zbędna na cel wywłaszczenia.
W ocenie skarżącego, orzeczenie o zwrocie działki nr [...],bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na jednoznaczne ustalenie, jakie jest przeznaczenie znajdującej się na niej infrastruktury, tj. czy stanowi ona element realizacji celu wywłaszczenia, było przedwczesne. Dokonane przez organ I instancji ustalenia faktyczne wskazują na to, że infrastruktura ta została wybudowana jednocześnie z osiedlem mieszkaniowym i służy jego mieszkańcom, co prowadzi do wniosku, że działka nr [...],nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...],podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Orzekając w granicach tak zakreślonej kognicji sąd stwierdził, ze skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób zapewniający wyczerpujące ustalenie wszystkich faktów, niezbędnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, organy dokonały też wszechstronnej oceny zebranych dowodów, odniosły się do zarzutów uczestników postępowania, umożliwiono stronom aktywny udział.
Stan faktyczny ustalony przez organy nie jest zresztą przez stronę skarżącą kwestionowany. Spór dotyczy wykładni prawa.
Stosownie do treści 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, póz. 651 ze zm.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Natomiast, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).
Zawarte w art. 136 ust. 3 powołanej ustawy sformułowanie "cel określony w decyzji o wywłaszczeniu", jako kryterium oceny sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości i rozstrzygnięcia o jej zbędności ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia celu wywłaszczenia.
Jak wynika z niespornych ustaleń, nieruchomość w skład której wchodzi działka nr [...], została wywłaszczona decyzją [...], z dnia [...], pod budownictwo mieszkaniowe osiedla B. Bezspornie też na części tej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia, czego strona skarżąca nie kwestionuje.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest natomiast ustalenie przez organy, że część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczona jako działka nr [...],stała się zbędna na cele wywłaszczenia w sytuacji, gdy istnieją na niej urządzenia infrastruktury technicznej. Na działce zbudowano kanał deszczowy, podziemny gazociąg i napowietrzną linię wysokiego napięcia. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie negują związku tych urządzeń z obsługą osiedla mieszkaniowego i zrealizowania w ten sposób celu, dla którego cała nieruchomość, w tym również działka [...],została przed laty wywłaszczona. Obecnie na działce urządzony jest komercyjny parking prowadzony przez osobę prywatną, jak wynika z ustaleń, w sposób bezumowny.
Strona skarżąca wywodzi, że infrastruktura techniczna na działce nr [...], powstała w związku z realizacją osiedla mieszkaniowego i służy ona jego mieszkańcom. Nieruchomość zatem została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i w związku z tym nie ma podstaw do zwrotu działki. W przytoczonych przez skarżącą orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i wojewódzkich sądów administracyjnych podkreśla się, że budowa infrastruktury technicznej służącej mieszkańcom osiedla nie niweczy celu wywłaszczenia, jakim jest realizacja osiedla mieszkaniowego. Jest to stanowisko obecnie już powszechnie aprobowane w orzecznictwie administracyjnym i sądowoadministracyjnym.
Zrealizowanie urządzeń infrastruktury technicznej nie przesądza o niezasadności żądania zwrotu nieruchomości, jeśli po zrealizowaniu tej infrastruktury może zostać zagospodarowana czy wykorzystana bez uszczerbku dla znajdujących się na niej urządzeń. Przekazanie nieruchomości uprzednim właścicielom (ich spadkobiercom) nie oznacza wszak utraty dostępu dysponenta tych urządzeń. Świadczy o tym zresztą pośrednio dotychczasowy sposób przeznaczenia działki na komercyjny parking. Skoro nie ma przeszkód, aby na działce urządzić komercyjny parking, prowadzony przez osoby fizyczne, to tym samym nieruchomość może zostać zwrócona wnioskodawcom. Budowa urządzeń infrastruktury technicznej, związanych z obsługą inwestycji, zrealizowanej zgodnie z celem wywłaszczenia nie koliduje ze zwrotem nieruchomości (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 21 lutego 2013r. sygn.. II SA/Łd 1051/12). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2013 roku I OSK 643/12 LEX nr 1375587, budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia.
Przy tym zbędność wywłaszczenia na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu trzeba oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (wyrok NSA .z dnia 12 stycznia 2012 roku I OSK 820/11 LEX nr 1120687).
W świetle powyższych rozważań trafna jest ocena organów administracji publicznej, że ani okoliczność wybudowania na terenie działki urządzeń infrastruktury technicznej, ani obecny sposób wykorzystywania nieruchomości nie sprzeciwiają się możliwości zwrotu na rzecz spadkobierców uprzednich właścicieli. Funkcjonowanie na nim komercyjnego parkingu świadczy dobitnie, że nieruchomość po wybudowaniu urządzeń infrastruktury nieruchomość stała się zbędna dla celu wywłaszczenia i mogła bez szkody dla prawidłowej obsługi osiedla zostać zwrócona wnioskodawcom.
Z uwagi na powyższe, nie znajdując uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
IB
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło