I OSK 911/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędzia del. WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 893/14 w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 30 grudnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Ke 893/14), oddalił skargę D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. (nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Starosta K., decyzją z dnia [...] maja 2014 r. (nr [...]), skierował D. B., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AB, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. W decyzji zawarto pouczenie, że stronie przysługuje prawo wniesienia od niej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odwołania, za pośrednictwem organu wydającego decyzję, w terminie 14 dni, od daty jej doręczenia. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi D. B. w dniu 20 maja 2014 r., a ponadto także samemu zainteresowanemu w dniu 24 maja 2014 r. D. B. wniósł osobiście odwołanie od powyższej decyzji w dniu 6 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowy termin dla dopełnienia tej czynności upłynął z dniem 3 czerwca 2014 r. W sytuacji bowiem, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, termin do złożenia odwołania liczy się od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi (a nie stronie). W związku z tym, jeżeli organ doręczył decyzję zarówno pełnomocnikowi, jak i samej stronie, datą doręczenia jest data doręczenia pisma pełnomocnikowi. Na wyżej przedstawione postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2014 r. D. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której zarzucił organowi naruszenie art. 112 k.p.a. i twierdził, że Kolegium błędnie przyjęło, iż uchybił terminowi przewidzianemu dla wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Oddalając skargę - na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielczach stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, organ odwoławczy prawidłowo stwierdził wystąpienie w niniejszym przypadku przesłanek uzasadniających pogląd, że złożone przez skarżącego odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Sąd podzielił przy tym stanowisko, iż w sytuacji ustanowienia przez stronę - w toku postępowania administracyjnego – pełnomocnika, stosownie do art. 40 § 2 k.p.a., pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Wskazany przepis nie dopuszcza zaś żadnych wyjątków a zatem - zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń - organy administracyjne są zobowiązane doręczać wszystkie pisma procesowe, w tym orzeczenia (decyzje i postanowienia), pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak sama strona, a pominięcie pełnomocnika w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony, to jest wywołuje te same skutki prawne. Strona postępowania administracyjnego, ustanawiając pełnomocnika, chroni się zatem przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pominął pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to tym samym niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa. Sąd Wojewódzki stwierdził też, iż powyższy przepis nie zakazuje doręczeń pism samej stronie, która ustanowiła pełnomocnika, lecz jedynie nakazuje doręczanie pism jej pełnomocnikowi. Powyższe oznacza zatem, że w sytuacji, gdy pismo zostało doręczone pełnomocnikowi oraz samej stronie, to strona została w ten sposób jedynie poinformowana o jego treści. Natomiast skutki prawne, związane z doręczeniem pisma, rozpoczynają się z dopiero z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi strony. Ostatecznie więc Sad uznał, że skoro wydana przez organ I instancji decyzja z dnia [...] maja 2014 r. została doręczona ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi w dniu 20 maja 2014 r. to czternastodniowy termin do wniesienia odwołania - zgodnie z zawartym w tym orzeczeniu pouczeniem - upłynął z dniem 3 czerwca 2014 r. Wniesienie zatem osobiście przez D. B. odwołania w dniu 6 czerwca 2014 r. należało uznać za złożone z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 112 k.p.a., Sąd uznał go za niezasadny, wskazując, iż warunkiem zastosowania tego przepisu, jak również skuteczności zarzutu jego naruszenia, jest istnienie w porządku prawnym możliwości zaskarżenia przez stronę w ustawowym terminie danego rozstrzygnięcia. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy naruszenie takie nie nastąpiło. Strona reprezentowana była w postępowaniu administracyjnym przez zawodowego pełnomocnika, któremu doręczono decyzję organu I instancji. Doręczenie tej decyzji również D. B. nie stworzyło jednak możliwości skutecznego złożenia przez stronę odwołania, po upływie terminu do jego wniesienia, wynikającego z faktu doręczenia decyzji pełnomocnikowi. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, D. B. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach naruszenie art. 112 k.p.a. i błędne przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor podnosił iż - zgodnie z art. 32 k.p.a. - strona może działać przez pełnomocnika. Samo zaś jego ustanowienie w niczym nie ograniczało zakresu jej praw czy możliwości działania. Strona mogła sama m. in. kierować pisma czy środki odwoławcze pomimo, że ustanowiła pełnomocnika. Sam natomiast fakt ustanowienia nawet profesjonalnego pełnomocnika nie zwalniał organu administracji publicznej od przestrzegania zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro więc skarżący otrzymał decyzję od organu administracji, mógł wnieść samodzielnie od niej odwołanie, o czym poinformował pełnomocnika i zastosował się do pouczenia zawartego w decyzji. Zgodnie zaś z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania nie mogło szkodzić stronie, która do niego się zastosowała. W piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r. skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutu kasacyjnego, przytoczonego w skardze kasacyjnej. Został on oparty na naruszeniu przepisu proceduralnego, w postaci art. 112 k.p.a. i nie tylko okazał się nieuprawniony, ale także nie został w pełni prawidłowo sformułowany. Brak było bowiem podstaw, aby zarzucać Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego bez powiązania tego rodzaju naruszenia z odpowiednimi przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając jednak na uwadze treść uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1) skład orzekający przyjął, iż zarzut naruszenia art. 112 k.p.a. miał polegać w tym przypadku na niewzięciu pod uwagę przez Sąd I instancji, iż zawarte w doręczonej bezpośrednio skarżącemu decyzji organu I instancji pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania, spowodowało, iż zastosowanie się przez skarżącego do treści tego pouczenia nie mogło skutkować uznaniem, iż złożone przez niego osobiście odwołanie było spóźnione. Należy zatem wskazać, iż zgodnie z art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Sytuacja taka jednak w rozpatrywanym przypadku nie zachodziła. Istotne jest bowiem to, że decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony, który był profesjonalnym pełnomocnikiem a zatem prawa procesowe strony były w rozpatrywanej sprawie w pełni zagwarantowane. Okoliczność, że powyższa decyzja została także przesłana bezpośrednio stronie, to jest D. B., nie miało więc żadnego, negatywnego wpływu na jego prawa. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W świetle powyższej regulacji, organ I instancji był w tym przypadku zobowiązany doręczyć wydaną przez siebie decyzję pełnomocnikowi skarżącego. Tylko z tą czynnością wiązały się bowiem wskazane w Kodeksie postępowania administracyjnego określone skutki prawne, do których zalicza się rozpoczęcie, określonego w art. 129 § 2 k.p.a., biegu terminu do wniesienia odwołania. Przesłanie decyzji samej stronie w tym przypadku takich skutków nie rodziło, gdyż nie mogło zostać uznane za doręczenie - w rozumieniu zawartych w Rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego - przepisów. Czynność doręczenia wspomnianej decyzji także samej stronie miała zatem w tym wypadku jedynie charakter informacyjny. Pouczenie zaś, zawarte w decyzji, dotyczyło zaś czynności, mających - z punktu widzenia toczącego się postępowania - znaczenie prawne. Odnosiło się więc ono wyłącznie do okoliczności doręczenia decyzji pełnomocnikowi, nie zaś samej stronie. Z tych powodów nie można uznać, iż zastosowanie się przez skarżącego do treści powyższego pouczenia poprzez odniesienie jego treści do daty osobistego otrzymania przez niego decyzji, mogło rodzić opisane w art. 112 k.p.a. skutki prawne. Podkreślenia zaś w tym miejscu dodatkowo wymaga, że treść pouczenia, zawartego w decyzji organu I instancji, która została doręczona pełnomocnikowi strony (co do terminu i sposobu wniesienia odwołania) była prawidłowa. W związku z tym zaistniała w analizowanym przypadku sytuacja nie mogła w żaden sposób negatywnie rzutować na uprawnienia procesowe skarżącego. Miał on oczywiście prawo do samodzielnego złożenia odwołania, lecz w terminie liczonym od dnia, w którym decyzja zaskarżana została mu skutecznie – pod względem prawnym –doręczona, to jest od dnia doręczenia decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.