III SA/Gl 624/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w L. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ruchu zakładu górniczego (umorzenia postępowania odwoławczego) oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. o numerze [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po rozpatrzeniu odwołania "A" sp. z o.o. w L. od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. z [...] r. nr [...] , zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego [...] na lata 2014 – 2016, należącego do "B" w L. , umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego przymiot strony przysługuje jedynie przedsiębiorcy występującemu o jego zatwierdzenie, dlatego postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem spółki "A" należało umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W skardze na tę decyzję spółka "A" zarzuciła Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego naruszenie art. 127 § 1 w związku z art. 28 k.p.a. oraz z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity w Dz.U. z 2014 r. poz. 613). Zdaniem odwołującej się spółki organ błędnie przyjął, że art. 41 ust. 1 i 2 Prawa geologicznego i górniczego określa status strony w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego, prowadzonego na podstawie art. 108 ust. 11 tej ustawy. Definicji strony tego postępowania należy upatrywać w art. 28 k.p.a., a zatem jest nią każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Swego interesu prawnego spółka upatruje w przepisach prawa budowlanego, art. 5 ust. 1 pkt 1, pkt 1 lit. a, b i c, pkt 3, 6 i 9, a więc w przepisach nakazujących projektowanie i budowanie obiektów budowlanych z uwzględnieniem wymogów dotyczących: bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa użytkowania, utrzymania właściwego stanu technicznego, ochrony ludności. Spółka wskazała jednocześnie na wyrok Sądu Okręgowego w L. , zasądzający na jej rzecz od "B" odszkodowanie za nakłady poczynione na zabezpieczenie budowli, wskazując w tym zakresie, że w jej przypadku nie występuje jedynie hipotetyczne zagrożenie słusznych interesów, a już wystąpiła konkretna szkoda związana z prowadzeniem ruchu zakładu górniczego. Odnosząc się do wyroków sądów administracyjnych, powołanych przez organ odwoławczy dla wsparcia swego rozstrzygnięcia, spółka "A" stwierdziła, że wydano je na bazie przepisów nie obowiązującej już ustawy Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r. Przepisy obecnie obowiązującej ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze nie pozwalają na zastosowanie tych orzeczeń w niniejszej sprawie. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o oddalenie skargi Uczestnik postępowania – "B" z siedzibą w L. również wniósł o oddalenie skargi, podzielając stanowisko organu o tym, że skarżąca spółka nie jest stroną postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego. Uczestnik wskazał, że tak w poprzedniej ustawie Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r., jak i w obecnie obowiązującej z 2011 r. kwestię strony postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego regulował i reguluje art. 28 k.p.a. Powołał następnie orzeczenia sądów administracyjnych, w których zaprezentowane zostało stanowisko, zgodnie z którym stroną takiego postępowania jest wyłącznie przedsiębiorca występujący o zatwierdzenie takiego planu. Dalej stwierdził, że spółka "A" nie ma interesu prawnego w tego rodzaju postępowaniu, ponieważ działalność wydobywcza "B" nie ogranicza korzystania z nieruchomości należącej do spółki, a w przypadku rzeczywistego wystąpienia szkody spowodowanej ruchem zakładu górniczego może dochodzić naprawienia szkody na zasadach określonych w Prawie geologicznym i górniczym lub w kodeksie cywilnym. Przepisy prawa budowlanego dotyczą obowiązków inwestora przed wybudowaniem budynków, co miało już miejsce, a to, czy Spółka będzie przebudowywać lub modernizować swą galerię jest zdarzeniem przyszłym i nie uzasadnia przyznania jej statusu strony w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jej podstawę prawną stanowi art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a przesłanką umorzenia postępowania jest uznanie, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione przez podmiot, który nie jest stroną postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego. Co do zasadności umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w przypadku uznania, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę nie ma sporu, pogląd ten znajduje oparcie w uchwale 7 sędziów NSA z 5 lipca 1999 r. wydanej pod sygn. OPS 16/98 z tezą Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Kwestią sporną jest, czy strona skarżąca może być uznana za stronę postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego [...] na lata 2014 – 2016, należącego do "B" w L. W tej kwestii Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego. Definicję strony postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego zawiera art. 28 k.p.a. i stosując zawartą w tym przepisie normę organ odwoławczy wydał swą decyzję. Twierdzenie, jakoby organ stosował art. 41 ust. 1 i 2 prawa geologicznego i górniczego wynika z niezrozumienia uzasadnienia decyzji, przepis ten został jedynie powołany w ramach wykładni systemowej, zresztą prawidłowo, o czym jeszcze poniżej. Art. 28 k.p.a. definiuje stronę jako podmiot, który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, ale też jako podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Ów interes prawny lub obowiązek musi wynikać z przepisu prawa, który przyznaje danemu podmiotowi możliwość wystąpienia z żądaniem skierowanym do organ administracyjnego załatwienia jego sprawy w drodze wydania decyzji administracyjnej, a organ administracyjny musi mieć podstawę prawną do jej wydania. W tym sensie stroną postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego może być tylko przedsiębiorca, który wystąpił z takim wnioskiem w ramach udzielonej mu koncesji na wydobywanie kopalin. Możliwość wystąpienia z żądaniem (roszczeniem) wobec podmiotu innego, niż organ administracyjny nie otwiera sprawy administracyjnej, a więc takiej, która musi być załatwiona w drodze wydania decyzji i nie uzasadnia uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego. Oczywiście istnieje wiele przepisów ustawy szczególnych, które określają, kto jest stroną w danym postępowaniu, a jednym z nich jest przepis art. 41 ust. 1 i 2 prawa geologicznego i górniczego, ale przepis ten dotyczy postępowań prowadzonych na podstawie Działu III tej ustawy dotyczącego koncesji i nie ma zastosowania w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu, w którym stronę definiuje art. 28 k.p.a. Tak zresztą, w odniesieniu do tego postępowania, było również w poprzednio obowiązującej ustawie Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r., a zatem jednolite orzecznictwo w tym zakresie powołane przez organ odwoławczy i uczestnika jak najbardziej znajduje odniesienie do niniejszej sprawy. Przywołanie art. 41 ust. 1 i 2 przez organ nastąpiło w ramach wykładni systemowej, zdaniem Sądu trafnie przeprowadzonej, w myśl której skoro skarżąca spółka nie miała przymiotu strony na etapie postępowania koncesyjnego, w którym rozstrzygała się podstawowa kwestia wydobywania kopaliny i ochrony podmiotów, których interes prawny może być przez to naruszony, ze wskazaniem tych podmiotów, to tym bardziej nie ma go na dalszym etapie postępowania, które polega na realizacji udzielonej koncesji. Błędnie skarżąca spółka twierdzi, że status strony w postępowaniu koncesyjnym można wywodzić równocześnie z art. 41 ust. 1 prawa geologicznego i górniczego oraz z art. 28 k.p.a. Art. 41 ust. 1 i 2 tej ustawy ma charakter lex specjalis w stosunku do normy ogólnej z art. 28 k.p.a., w przeciwnym razie stanowienie art. 41 ust. 1 i 2 nie miałoby racji bytu. Użyty w tym art. zwrot Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej... odnosi się do ustawy, w której przepis jest zamieszczony i nie otwiera drogi do stosowania art. 28 k.p.a. Nie ma to zasadniczego znaczenia dla wyniku sprawy, ale tego rodzaju argumenty zostały powołane przez skarżącą spółkę dla wykazania, że nastąpiła zmiana stanu prawnego, która dezaktualizuje dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Otóż w zakresie postępowania o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego zmiany takiej nie ma i orzecznictwo to pozostaje aktualne. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę spółki "A" zgodnie z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.