V SA/Wa 2470/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2012 r., nr ... w przedmiocie rekompensaty z tytułu utraty miejsca pracy na statku rybackim oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia ... czerwca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) z dnia ... marca 2012 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia ... kwietnia 2010 r. oraz orzeczenia o zwrocie przyznanej rekompensaty. Decyzja została wydana następującym stanie faktycznym: Decyzją Dyrektora Oddziału ARiMR nr ... z dnia ... kwietnia 2010 r. R. R.została przyznana rekompensata, w kwocie ... zł, na realizację operacji w ramach środka 1.5 "Uzyskanie dofinansowania z tytułu utraty miejsca pracy na statku rybackim ... w wyniku jego trwałego wycofania z rybołówstwa i niewykonywanie zawodu rybaka przez okres 12-tu miesięcy". Rekompensata ta została wypłacona beneficjentowi w dniu 27 maja 2010 r. Decyzją z dnia ... marca 2012 r. Dyrektor Oddziału ARiMR uchylił decyzję ostateczną przyznającą R. R. ww. rekompensatę i orzekł o obowiązku jej zwrotu, ze względu na powrót przez stronę do wykonywania zawodu rybaka na statku rybackim (...) przed upływem 12 miesięcy od daty wypłacenia rekompensaty. W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, iż w okresie zamustrowania na statku ... nie wykonywał zawodu rybaka. Jako armator i współwłaściciel jednostki wyłącznie wykonywał na stojącym w porcie statku czynności konserwatorskie i zabezpieczające. Decyzją z dnia ... czerwca 2012 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, iż jednostka połowowa ... pomimo niewykonywania w okresie od marca 2010 r. do listopada 2010 r. połowów spełniała kryteria czynnego statku rybackiego. Zgodnie ze specjalnym pozwoleniem połowowym nr 9551, wydanym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 7 stycznia 2010 r., statek ten jest wyposażony w narzędzia połowowe, o których mowa w § 6 pkt 3 – 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 marca 2008 r. w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich oraz szczegółowych warunków wykonywania rybołówstwa morskiego (Dz. U. Nr 43, poz. 260, dalej jako rozporządzenie MRiRW z dnia 4 marca 2008 r.). Za rybaka natomiast uznaje się osobę pracującą na czynnym statku rybackim, czyli takim, który jest w rejestrze statków rybackich, jest wyposażony w narzędzia połowowe, dysponuje licencją połowową i specjalnym pozwoleniem połowowym. Zdaniem organu kryteria te zostały spełnione. R. R. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podkreślając, że w okresie od maja 2010 r. do października 2010 r., kiedy to był zamustrowany na statku ... jednostka ta nie posiadała urządzeń połowowych zdemontowanych na czas prowadzonego remontu. W tym czasie także specjalne pozwolenie połowowe było zdane do Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego w Darłowie. Nie były zatem spełnione warunki pozwalające na uznanie jednostki za "czynny statek rybacki". Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. syg. akt V SA/Wa 1829/12 uchylił zaskarżoną decyzję, uznając za niewyjaśnione dostatecznie przez organ, czy w okresie od marca 2010 do listopada 2010 r. statek ...spełniał kryteria "czynnego statku rybackiego". Prezes ARiMR zaskarżył wyrok WSA skargą kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn.akt II GSK 245/13 uchylił zaskarżony wyrok WSA, stwierdzając, że jednostka połowowa ..., na której skarżący był zamustrowany w okresie objętym zakazem wykonywania zawodu rybaka (zgodnie z § 24 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 marca 2008 r.) spełniała kryteria czynnego statku rybackiego, ponieważ stosownie do posiadanej licencji połowowej była uprawniona do posiadania na swoim pokładzie narzędzi połowowych oraz nie była wykreślona z rejestru statków rybackich. NSA zgodził się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że dopóki statek figuruje w rejestrze statków rybackich, co jest w niniejszej sprawie niesporne, to czasowe wymontowanie z niego narzędzi połowowych związane z przeprowadzonym remontem nie powoduje uznania statku za pozbawionego tych urządzeń. NSA wskazał również że, Sąd pierwszej instancji błędnie utożsamia pracę na czynnym statku rybackim, z wykonywaniem przez ten statek w danym okresie działalności połowowej. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz.U. Nr 62, poz.574 ze zm.) – wykonywanie rybołówstwa morskiego przez armatora, odbywa się przy użyciu statku rybackiego wpisanego do rejestru statków rybackich, posiadającego licencję połowową, oraz specjalne zezwolenie połowowe, z kolei art. 12 pkt 5 i art. 16 pkt 9 tej ustawy stanowią, że w czasie wykonywania rybołówstwa morskiego zarówno licencja połowowa, jak i specjalne zezwolenie połowowe powinno się znajdować na pokładzie statku rybackiego, na który zostały wydane. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o rybołówstwie Minister właściwy do spraw rybołówstwa może zawiesić licencję połowową na określony czas, bądź też w wymienionych okolicznościach ją cofnąć. W przypadku cofnięcia licencji cofa się też specjalne zezwolenie połowowe (art. 20 ust. 1 ustawy). Od okoliczności tych, należy odróżnić czasowe zdeponowanie specjalnego zezwolenia połowowego. Nie można, bowiem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że czasowe zdeponowanie specjalnego zezwolenia połowowego powoduje, że statek rybacki traci przymiot czynnego statku rybackiego, w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 i nr 2371/2002, a jedynie, że uniemożliwia to wykonywanie działalności połowowej. NSA zauważył, że skarżący chcąc skorzystać z kolejnego rodzaju pomocy – w ramach środka 1.2., z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej, musiał przedstawić zaświadczenie wydane przez właściwego okręgowego inspektora rybołówstwa morskiego, o złożeniu specjalnego zezwolenia połowowego lub nieprowadzeniu działalności połowowej. Zdeponowanie specjalnego zezwolenia połowowego stanowiło zatem warunek przyznania tamtej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, v: art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył rozstrzygnięcia czy R.R. w okresie od 3 maja 2010 r. do 31 października 2010 r. wykonywał zawód rybaka na statku rybackim, od czego był zobowiązany powstrzymać się przez okres 12 miesięcy od wypłaty rekompensaty ze środka 1.5, tj. od 27 maja 2010 r. Decyzją Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2010 r. R. R. została przyznana rekompensata, w kwocie ... zł, na realizację operacji w ramach środka 1.5 "Uzyskanie dofinansowania z tytułu utraty miejsca pracy na statku rybackim ... w wyniku jego trwałego wycofania z rybołówstwa i niewykonywanie zawodu rybaka przez okres 12-tu miesięcy". W decyzji zapisano między innymi, że beneficjent zobowiązany jest do "nie wykonywania zawodu rybaka na statku rybackim przed upływem 12 miesięcy od dnia wypłaty rekompensaty za utratę miejsca pracy na statku rybackim" oraz, że beneficjent będzie zobowiązany do zwrotu rekompensaty w przypadku niewypełnienia zobowiązań, o których mowa w punkcie 1 decyzji. Rekompensata ta została wypłacona beneficjentowi w dniu 27 maja 2010 r. Decyzją z dnia ... marca 2012r. Dyrektor Oddziału ARiMR uchylił ww. decyzję przyznającą rekompensatę oraz orzekł o zwrocie przyznanej rekompensaty. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... czerwca 2012r. Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej zostały uregulowane, w zakresie przepisów prawa krajowego w ustawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U.Nr 72, poz.619 ze zm., dalej: ustawa) oraz w wydanym na podstawie art.19 ustawy, rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz.U. Nr 101, poz.840 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW). Art. 1 ustawy odwołuje się do rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1, dalej: rozporządzenie nr 1198/2006 oraz do rozporządzenia Komisji (WE) nr 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 120 z 10.05.2007, str. 1, dalej: rozporządzenie nr 498/2007). W myśl §24 rozporządzenia MRiRW osoba, który powróciła do wykonywania zawodu rybaka na statku rybackim przed upływem 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy za utratę miejsca pracy na statku rybackim, jest obowiązana do zwrotu środków finansowych wypłaconych w ramach tej pomocy (1). Środki finansowe wypłacone w ramach pomocy, o której mowa w ust. 1, zwraca się w wysokości 1/12 za każdy miesiąc, od dnia powrotu do wykonywania zawodu rybaka do dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Miesiąc, w którym nastąpił powrót do wykonywania zawodu rybaka, jest pierwszym miesiącem, za który są zwracane środki finansowe wypłacone w ramach pomocy (2). Definicja osoby wykonującej zawód rybaka, a więc pojęcia "rybak" określona została w art. 3 lit. b) rozporządzenia Rady WE nr 1198/2006. Zgodnie z treścią tego przepisu przez pojęcie "rybak" rozumie się osobę, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowskie – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Definicja statku rybackiego jest zawarta w art. 3 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa, który stanowi, że za statek rybacki należy uznać ,,jakikolwiek statek wyposażony w narzędzia połowowe do handlowej eksploatacji żywych zasobów wodnych". Do definicji tej odsyła również przepis art. 3 lit. d rozporządzenia (WE) nr 1198/2006, zgodnie z którym statek rybacki oznacza jakikolwiek statek w rozumieniu art. 3 lit c. rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 r. przesądził, że jednostka połowowa ..., na której skarżący był zamustrowany w okresie objętym zakazem wykonywania zawodu rybaka, spełniała kryteria czynnego statku rybackiego, ponieważ stosownie do posiadanej licencji połowowej była uprawniona do posiadania na swoim pokładzie narzędzi połowowych oraz nie była wykreślona z rejestru statków rybackich, a dopóki statek figuruje w rejestrze statków rybackich, co jest w niniejszej sprawie niesporne, to czasowe wymontowanie z niego narzędzi połowowych związane z przeprowadzonym remontem nie powoduje uznania statku za pozbawionego tych urządzeń. NSA ustalił również, że brak jest podstaw do utożsamia pracy na czynnym statku rybackim, z wykonywaniem przez ten statek w danym okresie działalności połowowej. Stwierdził ponadto, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że statek ... był pozbawiony licencji połowowej w spornym okresie lub że została ona czasowo zdeponowana albo przekazana do Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego w Darłowie, a niesporny fakt zdeponowania specjalnego zezwolenia połowowego w Inspektoracie Rybołówstwa Morskiego nie pozbawia statku charakteru "czynnego". Jak wynika ze stanu faktycznego ustalonego przez organy orzekające oraz z akt sprawy R.R. był zamustrowany na statku rybackim ..., którego był armatorem, w okresie od dnia 3 maja 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. jako kierownik maszyny. Okoliczność ta wynika między innymi ze znajdującego się w aktach sprawy "Wyciągu pływania" podpisanego przez skarżącego i przedstawiciela Urzędu Morskiego w Słupsku. Ponadto, w złożonym przez skarżącego do ARiMR dnia 1 grudnia 2010 r. wniosku o dofinansowanie z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej wnioskodawca wpisał się jako jeden z pięciu członków załogi statku ... Z punktu IV.1.1. wniosku wynika, że wszyscy członkowie załogi to rybacy. W decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia ... marca 2011 r. o przyznaniu R.R. pomocy finansowej na realizację operacji "Pomoc publiczna z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej" stwierdzono, że w skład przyznanej pomocy finansowej wchodzi między innymi ... zł za armatora R. R., który przepracował na jednostce ... 120 dni. Powyższe ustalenia nakazują przyjąć, że skarżący dnia 3 maja 2010 r. powrócił do wykonywania zawodu rybaka na pokładzie czynnego statku rybackiego .., a zatem zaistniały podstawy do zwrotu rekompensaty przyznanej w ramach działania 1.5. W tym zakresie zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, jednak w stopniu który nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Decyzja Dyrektora Oddziału ARIMR z dnia ... marca 2012 r. jest nieprawidłowa w części uchylającej decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia ... kwietnia 2010 r. i odpowiednio decyzja Prezesa ARiMR z dnia ...czerwca 2012 r. jest nieprawidłowa w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w tym zakresie. Przywołany, obok innych przepisów, jako podstawa prawna decyzji art.163 k.p.a. nie ma zastosowania w tej sprawie. Stanowi on, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach niż określone w rozdziale 13 k.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne. Wskazany przez organ §24 rozporządzenia MRiRW określa warunki zwrotu pomocy, nie jest natomiast przepisem stanowiącym podstawę do uchylenia decyzji przyznającej rekompensatę finansową. Sąd nie uchylił zaskarżonej decyzji w ww. nieprawidłowej części, ponieważ w rozpoznanej sprawie, wobec orzekania o obowiązku zwrotu całej kwoty rekompensaty, uchylenie decyzji przyznającej rekompensatę pozostaje bez wpływu na wynik postępowania. Nieprawidłowa jest również wskazana przez organy orzekające podstawa prawna decyzji. Podstawą wydania decyzji orzekającej o zwrocie pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem jest art. 27 ust.1 i 3 ustawy w związku z odpowiednimi przepisami ustawy o finansach publicznych. Przepis art. 27 ustawy stanowi w ust.1, że pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem podlega zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, a w ust.3, że do pomocy pobranej nienależnie lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) dotyczące zwrotu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych, które nie podlegają zwrotowi. Niewskazanie prawidłowej podstawy prawnej decyzji nie miało, w ocenie Sądu , istotnego wpływu na wynik postępowania i dlatego nie mogło być przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Bowiem w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, Sąd udzielając organom orzekającym wskazań co do dalszego postępowania, wskazałby, że należy ponownie orzec o obowiązku zwrotu przyznanej rekompensaty, tak jak w części drugiej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia ... marca 2012 r. Z wyżej przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.