II FSK 654/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P.-J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 937/14 odrzucające skargę A. P.-J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 1 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt ISA/Rz 937/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA") odrzucił skargę A. P.-J. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 1 września 2014 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Podstawą prawną wydanego orzeczenia była art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu WSA wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 4 listopada 2014 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został jej doręczony w dniu 6 listopada 2014 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 13 listopada 2014 r. Skarżąca nie uiściła wpisu sądowego. Na powyższe orzeczenia Skarżąca działając za pośrednictwem pełnomocnika – adwokata – wniosła skargę kasacyjną, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy , tj.: a) art. 49 § 1 w zw. z art. 87 § 4 i w zw. z art. 6 p.p.s.a., poprzez brak wezwania Skarżącej do uzupełnienia czynności przez złożenie pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Skarżąca od dnia 5 listopada 2014 r. do dnia 14 listopada 2014 r. była chora na zapalenie oskrzeli i płuc, zatem nie miała możliwości dokonania czynności w terminie. Ponadto podniesiono, że Skarżąca działał bez profesjonalnego pełnomocnika i nie miała świadomości, że istnieje w prawie taka instytucja jak przywrócenie terminu do dokonania czynności. W związku z tym wskazano, że WSA był zobowiązany do pouczenia skarżącej o potrzebie wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Zdaniem Skarżącej obowiązek taki wynika wprost z przepisu art. 6 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do treści art. 58 §1 pkt 3 p.p.s.a Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skutkiem braku wykonania zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, jak również braków fiskalnych skargi, jest zatem jej odrzucenie. Jak wynika z akt sprawy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 4 listopada 2014 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został jej doręczony w dniu 6 listopada 2014 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 13 listopada 2014 r. Skarżąca nie uiściła wpisu sądowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca podnosi, że nie miała możliwość uzupełnienia braków formalnych w terminie, gdyż przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu zapalenia płuc i oskrzeli (dowody w postaci ksero historii choroby i zwolnień lekarskich zostały dołączone do skargi kasacyjnej). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że o ile okoliczność choroby Skarżącej może stanowić pewną barierę w spełnieniu wymogu, do którego została zobowiązana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 listopad 2011 r., o tyle okoliczność ta nie mogła zostać zbadana w wyniku niniejszego postępowania. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że w sytuacji, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie (tak jak w niniejszej sprawie – choroba skarżącej) stosuje się instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. Istotą tej instytucji, jest bowiem właśnie twierdzenie, że termin ten nie został zachowany bez winy strony. Natomiast środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej służy do zanegowania wystąpienia uchybienia terminowi. Innymi słowy, strona decydująca się na wniesienie skargi kasacyjnej, powinna oprzeć ją na twierdzeniu, że termin nie został w ogóle uchybiony oraz wskazać powody, dla których taką tezę wysuwa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należ stwierdzić, że Skarżąca wniesioną skargę kasacyjną błędnie oparła na wskazaniu okoliczności braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności, gdyż, jak wskazano wyżej służy ku temu instytucja przywrócenia terminu. Na uwzględnienie nie mogło również zasługiwać stanowisko Skarżącej, że WSA zobowiązany był do pouczenia Skarżącej o potrzebie wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi oraz, że obowiązek taki wynikał z art. 6 p.p.s.a. Należy w tym miejscu podnieść, że przywrócenie terminu jest szczególną instytucją prawa procesowego, która może nastąpić tylko na wyraźny wniosek strony, w którym wskazała ona przesłanki uzasadniające brak swej winy w uchybieniu terminu. Stosownie bowiem do brzmienia art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest obowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, o czym stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że Sąd (bez względu na status, wiek, stan zdrowia, nieporadność, czy inną trudną sytuację strony) nie jest uprawniony do udzielania takich wskazówek i pouczeń na etapie procesowym, na jakim znajdowała się rozpoznawana sprawa. Przepisy bowiem nie wymagają od Sądu, aby pouczał stronę o działaniach, które należy podjąć w razie zaniedbań w celu zniwelowania ich skutków. Dlatego też WSA nie pouczył Skarżącej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.