I OSK 1651/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 874/14 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 874/14, po rozpatrzeniu skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] , w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Prezydent Miasta B. we wrześniu 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie skierowania M. C. posiadającego uprawnienia do kierowania, na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podstawę prawną tego działania stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151, ze zm.) w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 133). Okolicznością, która legła u podstaw takiego działania organu, był wpływ w dniu [...] września 2013 r. informacji od specjalisty medycyny rodzinnej Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Białymstoku, z treści której wynikało, że ze względu na ogólny stan zdrowia i zauważalne zaburzenia postrzegania przez pacjenta, nie powinien on prowadzić pojazdów. W tej sytuacji Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. skierował M. C. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, M. C. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że jego stan zdrowia pozwala na kierowanie pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień. Podkreślił, że faktycznie nie ustalono, z jakiego powodu i w jakich okolicznościach lekarz medycyny rodzinnej wystawił przedmiotowe zaświadczenie. Skarżący zaakcentował, że nie godzi się z tym, aby wystawienie zaświadczenia przez lekarza "byle jakiej specjalności" o rozpoznaniu zaburzeń postrzegania upoważniało organ do skierowania kierowcy na badania zdrowotne. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji, działając w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierującymi pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151, ze zm.), skierował M. C. na przedmiotowe badania lekarskie, w związku z otrzymaniem od lekarza (specjalisty medycyny rodzinnej) informacji o zastrzeżeniach co do jego stanu zdrowia. Z informacji tej wynikało, że z uwagi na fakt złego samopoczucia skarżącego w trakcie oczekiwania na wizytę lekarską, wezwano karetkę pogotowia i odwieziono go do szpitala. Przywołując treść art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. organ II instancji podkreślił, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "przypadki nasuwające zastrzeżenia co do stanu zdrowia" kierowcy, pozostawiając tę okoliczność ocenie organu decyzyjnego, który po powzięciu informacji o zastrzeżeniu co do stanu zdrowia kierowcy, zobligowany jest do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania kierowcy na badania lekarskie. Celem tego przepisu jest stworzenie gwarancji bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez wyłączenie z uczestnictwa w tym ruchu osób, które ze względu na swój stan zdrowia nie dają gwarancji niestwarzania w nim zagrożenia. Ponadto organ II instancji podniósł, że ustawodawca nie wymaga, aby informacja w przedmiocie zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy pochodziła od konkretnego specjalisty lub lekarza leczącego osobę kierowaną, a tym samym zarzut skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. C. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: - art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierującymi pojazdami poprzez przyjęcie na podstawie jednego dowodu w postaci zaświadczenia lekarza medycyny rodzinnej, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia oraz całkowite pominięcie treści przedstawionych przez niego zaświadczeń o stanie zdrowia wydanych przez lekarzy prowadzących leczenie jego schorzeń, - § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez przyjęcie, że wiarygodną informacją o zastrzeżeniach co do jego stanu zdrowia było zaświadczenie lekarza specjalisty medycyny rodzinnej, - art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie powodu, dlaczego przedstawionym przez niego dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. skarżący wskazał, że zmienia zarzut w ten sposób, że zarzuca błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na tym, że organ bezzasadnie przyjął, że istnieją przesłanki do skierowania skarżącego na badania, podczas gdy z zaświadczeń lekarskich złożonych przez skarżącego wynika, że jest on zdrowy, a organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w celu weryfikacji dowodów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że materiał dowodowy nie potwierdza jednoznacznie rzeczywistego istnienia uzasadnionych zastrzeżeń, bowiem informacja pochodząca od lekarza, który był obecny w chwili złego samopoczucia skarżącego w trakcie oczekiwania na wizytę lekarską, co następnie skutkowało wezwaniem karetki pogotowia i odwiezieniem go do szpitala, jest właśnie takim uzasadnionym zastrzeżeniem co do stanu zdrowia. Informacja ta bowiem pochodzi od lekarza, a nie od osoby przypadkowej. Natomiast organy administracji nie zostały powołane i nie posiadają wymaganych uprawnień, aby dokonywać oceny stanu zdrowia i weryfikować treści zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez skarżącego. Temu mają właśnie służyć badania lekarskie prowadzone przez uprawnionych lekarzy w trybie obowiązujących przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 874/14 uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd I instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierowaniu pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz.151, ze zm.). Sąd przywołał treść art. 75 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 oraz art. 99 ust. 2 tej ustawy oraz treść § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Przypomniał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu we wrześniu 2013 r. w związku z uzyskaniem informacji od specjalisty medycyny rodzinnej Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, z treści której wynikało, że ze względu na ogólny stan zdrowia i zauważalne zaburzenia postrzegania przez skarżącego, nie powinien on prowadzić pojazdów. W ocenie Sądu spełniona została w niniejszej sprawie przesłanka z art. 99 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Powyższe uzasadniało bowiem konieczność poddania skarżącego badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, co też organ I instancji uczynił, korzystając z przysługującego mu uprawnienia. Tym samym, zdaniem Sądu, decyzja organu I instancji zasadnie została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze w sprawie powzięcia wątpliwości co do stanu zdrowia osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, Sąd podkreślił, że przepisach prawa nie został sformułowany żaden katalog podmiotów, uprawnionych do zgłaszania takich wątpliwości i każde zgłoszenie powinno być analizowane przez uprawione organy, tym bardziej zgłoszenie dokonane przez lekarza, posiadającego wiedzę medyczną. Nie jest również wymagane, aby dokonał go lekarz prowadzący czy rodzinny osoby kierowanej na badania. Natomiast organy administracji nie zostały powołane i nie posiadają wymaganych uprawnień, aby dokonywać oceny stanu zdrowia i weryfikować treść zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez skarżącego, a zatem postępowanie dowodowe w tym zakresie nie mogło być przeprowadzone. Temu mają właśnie służyć badania lekarskie prowadzone przez uprawnionych lekarzy w trybie obowiązujących przepisów prawa, będące przedmiotem niniejszego postępowania. Na poparcie zasadności tego stanowiska Sąd I instancji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 156/11. Sąd podkreślił, że skierowanie na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma charakter prewencyjny - zabezpieczający. Dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy już z tych uprawnień korzystają. Zadanie to należy do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. W istocie obejmują one sytuacje, gdy jest prawdopodobne, że kierowca - ze względu na stan zdrowia lub kwalifikacje - nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Dodatkowo Sąd podkreślił, że samo skierowanie na takie badania nie oznacza jeszcze, iż zostaną skarżącemu cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi. Jeśli bowiem okaże się, jak twierdzi skarżący, że jest w pełni zdrowy, a jego stan zdrowia pozwala na kierowanie pojazdami, to zapewne organy administracji publicznej nie pozbawią go takich uprawnień. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 874/14 wniósł M. C. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, czyli § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 133) poprzez błędne przyjęcie, że powzięta przez Prezydenta Miasta informacja o istnieniu zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, mogących spowodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, jest wiarygodna, w sytuacji, gdy nie istniały okoliczności potwierdzające taką tezę. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W krótkim uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów. W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną jedynie na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym przyjętym przez Sąd I instancji, który nie został przez skarżącego zakwestionowany. W skardze kasacyjnej zawarto zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 133). Zarzut ten jest nieuzasadniony. Przepis § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach o stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z przepisu tego wynika, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest uzyskanie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Organ samodzielnie nie ustala, czy informacje te stanowią przesłankę do orzekania o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Nie jest on uprawniony do wglądu w dokumentację medyczną. Okoliczności związane ze stanem zdrowia będą natomiast przedmiotem wyjaśnień podczas stosownych badań lekarskich. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest weryfikacja powziętych przez organ informacji. Pamiętać przy tym należy, że potrzebę ochrony bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego należy w sytuacji zaistnienia uzasadnionych wątpliwości przedłożyć nad interes jednostki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niekwestionowanych okolicznościach rozpatrywanej sprawy, powzięte przez organ od lekarza specjalisty medycyny rodzinnej Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej informacje stanowiły wiarygodną i wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia o skierowaniu na badania lekarskiego. Stan zdrowia kierującego pojazdem nie jest bowiem bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Podkreślenia wymaga, że dla bezpieczeństwa ruchu niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy już z tych uprawnień korzystają. Dlatego też Sąd I instancji zasadnie zaaprobował stanowisko organów, że zastrzeżenia lekarskie co do stanu zdrowia skarżącego posiadają przymiot wiarygodnej informacji, uzasadniającej wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.