II OZ 658/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. O. na pkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 340/14 oddalający wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 340/14, uwzględnił skargę K. O. Postanowieniem zawartym w punkcie trzecim opisanego wyroku zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. O. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że o kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie K. O., reprezentowana przez pełnomocnika – adw. M. K., wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie dodatkowo od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej poza dotychczas zasądzoną kwotą 200 zł - także kwoty 257 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie zażaleniowe oraz kwoty 4,20 zł tytułem zwrotu wydatków w sprawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. 2013 r., Nr 221, poz. 461) poprzez pominiecie przy określaniu wysokości kosztów postępowania sądowego kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r., na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 195 § 2 p.p.s.a., w pkt I uchylił pkt III wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 340/14 i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. O. kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w pkt II oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że nie ulega wątpliwości, że wynikająca z pkt III sentencji wyroku zasądzona od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwota 200 zł nie wyczerpuje wszystkich kosztów postępowania należnych skarżącej zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Odpowiada ona bowiem jednie kwocie uiszczonej przez skarżącą tytułem wpisu od skargi. Nie uwzględniono zatem kwoty 257 zł, stanowiącej sumę kwoty 240 zł tytułem wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z tytułu zastępstwa prawnego według § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. Dokonując ponownej analizy poniesionych przez K. O. kosztów postępowania Sąd uznał, że na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. stronie skarżącej przysługuje od organu zwrot kosztów w wysokości 457 zł. Na zasądzone koszty składają się następujące kwoty: 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, 240 zł tytułem wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z tytułu zastępstwa prawnego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa. Dodatkowo Sąd oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego (pkt II sentencji postanowienia) z uwagi na brak podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia. Zarówno w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ustawodawca nie przewidział możliwości zasądzenia zwrotu tych kosztów w sytuacji skorzystania przez Sąd pierwszej instancji z uprawnień autokontrolnych w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie wniosła K. O. wnosząc o zmianę pkt II zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. O. kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł za postępowanie zażaleniowe (wywołane wniesieniem zażalenia z dnia 19 grudnia 2014 r. na pkt III wyroku z dnia 28 listopada 2014 r. oraz kwoty 4,20 tytułem zwrotu wydatków w sprawie oraz zasądzenie kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawową zasadą jest, że "strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej" – art. 199 p.p.s.a. Takim szczególnym przepisem jest m. in. art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienie skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaś zgodnie z treścią art. 205 § 1 p.p.s.a. "do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie". Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że sąd rozstrzygając o kosztach postępowania, może zasądzić na rzecz strony nie tylko zwrot kosztów wskazanych w przepisie, lecz także zwrot innych poniesionych przez stronę kosztów, jeżeli okażą się one niezbędne do celowego dochodzenia praw. Zatem sąd wydając rozstrzygnięcie w kwestii kosztów winien rozważyć, czy czynność powodująca koszty była obiektywnie potrzebna do ochrony praw strony i czy poniesione w związku z tym koszty były obiektywnie konieczne, co dotyczy także ich wysokości. Należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, ONSA i WSA 2008/2/23). Dlatego też zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił w pkt II zaskarżonego postanowienia z dnia 26 stycznia 2015 r. zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ, jak prawidłowo wskazał, ustawodawca nie przewidział możliwości zasądzenia zwrotu tych kosztów w sytuacji skorzystania przez Sąd pierwszej instancji z uprawnień wynikających z art. 195 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie, mając na uwadze powyższe rozważania, należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Dlatego też wniosek o zasadzenie takich kosztów zawarty w zażaleniu na postanowienie z dnia 26 stycznia 2015 r. również nie zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.