I OW 182/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ostrołęce a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Toruniu w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 18 września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce wniosło rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Toruniu poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce wskazało, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie skierowania Z. W. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy została wydana przez Starostę Toruńskiego. Dnia 18 lipca 2014 r. Z. W. wniósł od powyższej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wskazując, że aktualnie mieszka w Ostrołęce. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce organem odwoławczym właściwym w sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu zgodnie z zakresem miejscowej właściwości instancyjnej ustalonej na podstawie organu orzekającego w pierwszej instancji. W odpowiedzi na ww. wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu wskazało, że art. 114 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, podobnie jak obowiązujący do dnia 19 stycznia 2013 r. przepis art. 140 ust. 2 tejże ustawy, nie określa właściwości miejscowej starosty właściwego do rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że w obu tych sprawach stosuje się zasady ogólne przewidziane w k.p.a. Tym samym organami odwoławczymi od decyzji starostów wydanych w ww. sprawach są organy wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 k.p.a. – tj. samorządowe kolegia odwoławcze, których właściwość miejscową określa się według miejsca zamieszkania strony postępowania (art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a.). W konsekwencji, skoro Z. W. zamieszkuje w Ostrołęce to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce powinno być uznane za właściwy w powyższej sprawie organ odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kodeks postępowania administracyjnego, w art. 19 k.p.a. wyróżnia dwa rodzaje właściwości ustawowej: właściwość rzeczową i właściwość miejscową. W oparciu o rozwiązania prawne regulujące tok instancji oraz nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego wyróżnia się właściwość instancyjną. Obowiązek przestrzegania obiektywnego porządku prawnego uzasadnia wprowadzenie do konstrukcji procesowego prawa administracyjnego, nieznanych procedurom sądowym, środków nadzoru, których istota sprowadza się do przyznania organom wyższego stopnia uprawnienia do podjęcia z urzędu weryfikacji decyzji administracyjnej. Według art. 17 pkt. 1 k.p.a. "Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są: w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej". Oparcie kontroli i nadzoru na relacji pomiędzy organami orzekającymi w pierwszej i drugiej instancji przesądza o tym, że zakres miejscowej właściwości instancyjnej ustala się na podstawie organu orzekającego w pierwszej instancji, a nie w oparciu o miejsce zamieszkania strony postępowania administracyjnego. Zatem należy przyjąć, że instancyjną właściwość miejscową samorządowych kolegiów odwoławczych ustala się na podstawie siedziby organu jednostki terytorialnej, która wydała decyzję w postępowaniu administracyjnym - w rozpoznawanej sprawie Starosta Toruński podjął decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi zaś powiat toruński jest objęty właściwością miejscową Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu (§ 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2003 r. w sprawie właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Z tych względów, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu jako właściwe do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Toruńskiego.