II FSK 1241/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Kr 11/14 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Kr 11/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę E. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 58 § 1 pkt 6 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W motywach postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że w przypadku wniesienia skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie należało najpierw wyczerpać środki zaskarżenia przysługujące w tym postępowaniu, to jest złożyć ponaglenie, o którym mowa w art. 141§ 1 pkt 2 ustawy 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 74 ze zm. dalej; O.p.). Przepis ten określa, że na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. stronie służy ponaglenie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, aby wniosła ponaglenie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie a jedynie udowodniła, iż skarżyła bezczynność Kolegium. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 141 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a., przez wadliwe uznanie wcześniejszego ponaglenia organu za warunek dopuszczalności skargi na bezczynność oraz naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi skarżącej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego gdyż nie zostały one opłacone ani w całości ani w części. Pełnomocnik wywodził, że obowiązek wykorzystania środka prawnego w postaci ponaglenia nie dotyczy bezczynności ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz samorządowego kolegium odwoławczego, bowiem nie ma ich przypadku organu wyższego stopnia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zwrócić należy uwagę, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zawarte w art. 52 § 2 p.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy. Zwrot "taki jak", użyty w art. 52 § 2 p.p.s.a., po którym następuje wyliczenie środków zaskarżenia, powinien być uznany za synonim określenia "w szczególności". Przyjęcie, że zawarte w art. 52 § 2 p.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy, prowadzi do wniosku, że w wypadku skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., środkami takimi będą zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. oraz ponaglenie przewidziane w art. 141 § 1 O. p. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie była obarczona ustawowym obowiązkiem wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego (art. 141 § 1 pkt 1 O.p.). Rację ma bowiem pełnomocnik skarżącej, że obowiązek wykorzystania środka prawnego w postaci ponaglenia nie dotyczy bezczynności ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz samorządowego kolegium odwoławczego. W wypadku bowiem tych organów nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować zażalenie (art. 37 k.p.a.) lub ponaglenie (art. 141 § 1 pkt 1 O.p.). Ponaglenie jest bowiem specyficznym środkiem prawnym służącym ochronie praw strony w postępowaniu podatkowym. Jednym z istotnych elementów zastosowania tego środka jest poinformowanie organu wyższego stopnia o uchybieniach w pracy organu niższego stopnia. W każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do rozpoznania sprawy organ wyższego stopnia obowiązany jest wyznaczyć dodatkowy termin jej załatwienia oraz zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjęcia środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Tego rodzaju środki nadzorcze nie mogłyby zostać podjęte z oczywistych względów w przypadku braku organu wyższego stopnia nad organem, który dopuścił się uchybień w terminowym załatwianiu spraw. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę naruszył przepisy postępowania - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. art. 52 § 1 oraz art. 141 § 1 pkt 1 O.p., w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 250 – 261 p.p.s.a.