I OZ 85/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1608/14 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia oddalić zażalenie. E.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 20 listopada 2014 r. skarżący ponowił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podał, iż brak wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji może spowodować wyrządzenie skarżącemu znacznej szkody oraz spowodować trudne do odwrócenia skutki. Przede wszystkim wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować wydanie kolejnych, dalej idących decyzji, np. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy lub skierowaniu go na sprawdzenie kwalifikacji. Ewentualne wydanie takich decyzji spowodowałoby natomiast niezwykle trudne do odwrócenia skutki prawne, a tym samym wyrządziłoby skarżącemu znaczną szkodę. Podstawa rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie oraz w ewentualnych wskazanych sprawach jest bowiem analogiczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1608/14 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia podał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Podkreślił, że nałożony na skarżącego obowiązek, tj. poddanie się badaniom psychologicznym, ma na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami, w związku z zaistnieniem przypadku nasuwającego zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. Wykonanie tego obowiązku nie skutkuje bezpośrednio utratą uprawnień do prowadzenia pojazdów (nie jest to decyzja pozbawiająca tych uprawnień), a jedynie powoduje konieczność poddania się określonemu badaniu. Dokonanie tej czynności nie jest jednak przymusowe, co oznacza, że skarżący może nie zgłosić się na przedmiotowe badanie. Konsekwencją tego zaniechania ze strony skarżącego będzie jedynie czasowe uniemożliwienie mu uczestnictwa w ruchu drogowym w roli kierującego pojazdem. Ewentualna decyzja w przedmiocie pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami stanowić będzie natomiast odrębny akt administracyjny, od którego będą przysługiwać skarżącemu środki zaskarżenia na zasadach ogólnych. Powyższe postanowienie z dnia 2 grudnia 2014 r. stało się przedmiotem zażalenia E.B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie. W uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumentację zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] do czasu zakończenia niniejszego postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została właśnie do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, że wykonanie każdej decyzji pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jej uchylenie powoduje, że wykonanie aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest jednak przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed wydania decyzji, co nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienia wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie stanowią powołane we wniosku i zażaleniu okoliczności. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] sama w sobie nie oznacza bowiem pozbawienia skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami. Wykonanie tej decyzji, czyli sam fakt poddania się badaniom psychologicznym, nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Badania takie mają bowiem na celu jedynie ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Ewentualną konsekwencją poddania się badaniom w sytuacji stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem jest decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wydawana przez starostę na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600, ze zm.), jednak – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – sprawa w tym przedmiocie podlega załatwieniu w odrębnym postępowaniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.