I SA/Wa 2566/14

WyrokWSA w Warszawie2014-12-03

Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Emilia Lewandowska, Iwona Maciejuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja komunalizacyjna z 1991 r. w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego, który istniał przed wejściem w życie dekretu z 1945 r. (choć zniszczony w czasie wojny), może zostać uznana za ważną, jeśli budynek ten nie został zniszczony w stopniu uniemożliwiającym odbudowę?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organ nadzorczy nierzetelnie i niekompletnie ocenił materiał dowodowy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy budynek mieszkalny istniał w dniu wejścia w życie dekretu z 1945 r. i czy nadawał się do odbudowy, co decydowało o jego statusie własnościowym w procesie komunalizacji.
Stan faktyczny
Skarżący W. G. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1991 r. w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego. Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że budynek wybudowano po wejściu w życie dekretu z 1945 r. i nie stanowił on własności osób fizycznych w dniu komunalizacji. Skarżący zarzucił organom błędną wykładnię przepisów dekretu z 1945 r. i k.p.a. oraz nierzetelne zebranie i ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2013 r.; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącego W. G. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Iwona Maciejuk Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącego W. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2014 r, nr [...], Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r, nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działkę nr [...] z obrębu [...]. Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...], stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów, w jednostce ewidencji [...] obrębie ewidencyjnym [...], działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] zabudowanej [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. W. G. wystąpił do Ministra Administracji i Cyfryzacji o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...], w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działkę nr [...] z obrębu [...]. Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. we wnioskowanej części. W ustawowym terminie W. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] września 2013 r. Minister Administracji i Cyfryzacji w wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z dnia [...] czerwca 204 r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję i wskazał, że ponowna analiza akt nie wykazała nowych, istotnych dla sprawy okoliczności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) stanowiącym materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące m.in. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przedmiotową decyzją objęto działkę nr [...]. Jak wynika z zebranej dokumentacji, w wyniku kolejnych podziałów geodezyjnych z działki nr [...] powstała działka nr [...]. Nieruchomość [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...], aktualnie oznaczona w ewidencji gruntów m.in. jako działka nr [...] obręb [...], objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 dekretu wszelkie grunty (nieruchomości gruntowe) położone na obszarze W. przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy[..]. Następnie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14. poz. 130) stały się własnością Skarbu Państwa. Zaznaczyć przy tym należy, że przejście własności gruntu nie obejmowało własności budynków położonych na gruncie, albowiem zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 5 cyt. dekretu, budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy [...] pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli. Dla zachowania tego prawa konieczne było złożenie przez dotychczasowych właścicieli gruntów lub ich następców - w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę - wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (zmienionej potem na własność czasową, a następnie na wieczyste użytkowanie). Prawo własności budynków byłych właścicieli gruntów wygasło (przechodziło na własność gminy, a następnie na Skarb Państwa) dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji o odmowie przyznania im prawa własności czasowej, a obecnie prawa wieczystego użytkowania, albo w razie niezłożenia we wskazanym wyżej terminie wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w dniu [...] października 1947 r. dotychczasowy właściciel hipoteczny złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej numerem hipotecznym [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] z dnia [...] maja 2001 r. [...], w dziale II wykazu wpisem jawnym z dnia [...] listopada 1931 r. ujawniony jest S. G. ze spadku po W. G. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1949 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił nieletniemu W. G. w osobie opiekuna głównego J. B. przyznania prawa własności czasowej do ww. nieruchomości a równocześnie stwierdził, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Następnie Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 1951 r., ponownie odmówiło dawnemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], stwierdził nieważność orzeczenia PRN z dnia [...] maja 1951 r. w części gruntu o pow. [...] m2 wchodzącego w skład działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 1949 r. w części gruntu o pow. [...] m2, wchodzącego w skład działki nr [...] stanowiącego własność Skarbu Państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2002 r., nr [...], stwierdziło nieważność ww. orzeczenia Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 1949 r. jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Kolejno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. stwierdziło nieważność ww. decyzji PRN z dnia [...] maja 1951 r. w części dotyczącej działki nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu wniosku J. B. (opiekuna nieletniego W. G.) z dnia [...] października 1947 r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] orzekł o ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o pow. [...] nr oznaczonego jako działka nr [...] obręb [...] położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz W. G. Minister wskazał, że na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy dokonano rozdziału własności budynku od gruntu, na którym budynek jest posadowiony. Zatem kluczową kwestią w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy budynek mieszkalny znajdujący się na przedmiotowym gruncie został wybudowany przed, czy po 1945 r. Powyższa data ma natomiast istotny wpływ dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ponieważ budynki niezniszczone, a więc w stanie nienaruszonym lub jedynie uszkodzone w mniejszym lub większym stopniu, nie mogły przejść na własność gminy z uwagi na brzmienie art. 5 dekretu. Natomiast budynki zniszczone, o których mowa w art. 6 ust. 2 ww. dekretu z 1945 r., zostały zrównane z "innymi przedmiotami" (np. rzeczami ruchomymi) i przechodziły na własność gminy po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do ich zabrania. Rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., na podstawie zebranej dokumentacji sprawy, organ nadzoru uznał, że przedmiotowy budynek położony w [...] przy ul. [...] wybudowano po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Stanowił on zatem własność Gminy [...], a następnie po likwidacji gmin stał się własnością Skarbu Państwa. W dniu komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r., sporna nieruchomość nie stanowiła własności osób fizycznych. O powyższym świadczy m.in. pismo Urzędu Gminy [...] z dnia [...] października 1997 r., z którego wynika, że w aktach własnościowych znajduje się opis zabudowań znajdujących się na przedmiotowym gruncie w latach 1945-1952, sporządzony na podstawie dokumentów archiwalnych. Z opisu wynika, że budynki znajdujące się na gruncie zostały zburzone w czasie działań wojennych, gruzy zostały usunięte i na tym terenie [...] na podstawie warunków określonych przez Wydział Inspekcji Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w [...] wybudowało [...]. Ponadto w zebranej dokumentacji znajduje się pismo Zakładu [...] z dnia [...]grudnia 1990 r., z którego wynika, że w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., tj. w dniu 21 listopada 1945 r. "na gruncie tym znajdują się budynki [...] w stanie: [...] wszystkie budynki wyburzone, stoi trochę murów wewnętrznych posesji, przy granicy z nieruchomością [...] oraz od strony ul. [...]. W tych ostatnich jest urządzony [...]. Od ul. [...] stoją [...].". W piśmie Zakładu [...] z dnia [...] grudnia 1990 r. przywołano również zaświadczenie Z.M w [...] Wydział Inspekcji Budowlanej z dnia [...] stycznia 1948 r., zgodnie z którym "Wydz. Insp. Budowl.- [...] po dokonaniu oględzin na miejscu zaświadcza, że budynki na posesji nr [...] przy ul. [...], zostały zniszczone wskutek działań wojennych i resztki murów zostały rozebrane do terenu". W kwestii przedstawionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu dotyczącego niewłaściwego zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego oraz błędnej oceny, iż budynek przy ul. [...] w dniu wejścia w życie dekretu [...] nie istniał, Minister podkreślił, że organ oparł swoje stanowisko na zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Wydając decyzję z dnia [...] września 2013 r. organ orzekł na podstawie ustaleń właściwych w powyższej sprawie organów. W konsekwencji Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r., uznając ja za prawidłową. Skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. G. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 5 w zw. z art. 6 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż budynek mieszkalny położony przy ul. [...] został wybudowany po wejściu w życiu cyt. dekretu, mimo, iż jak wynika z dostępnej dokumentacji źródłowej budynek ten, aczkolwiek zniszczony na skutek działań wojennych, istniał w dniu wejścia w życie cyt. dekretu a tym samym spełniał przesłanki wskazanego art. 5 dekretu; - naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nie stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., która w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego obarczona została wadą prawią, która to wada powoduje konieczność wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego; - art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 19 z późn. zm.) poprzez ustalenie, iż budynek przedmiotowej nieruchomości stał się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z moc prawa mieniem właściwej gminy, mimo, iż w tej dacie budynek stanowił własność osoby fizycznej - następcy prawnego przeddekretowego właściciela nieruchomości - naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia w uzasadnieniu; - obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji z dnia [...] września 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż nie sposób zgodzić się z oceną Ministra wyrażoną w kwestionowanym rozstrzygnięciu, iż budynek posadowiony na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania wybudowano po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co z kolei oznacza, iż w dniu komunalizacji tj. w dniu 27 maja 1990 r., sporna nieruchomość nie stanowiła własności osób fizycznych, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż organ administracyjny nie zadał sobie minimum trudu celem zgromadzenia właściwej dokumentacji, obejmującej przede wszystkim materiały archiwalne, zdjęcia, mapy terenu i in. Materiał dowodowy w tej sprawie w skład którego wchodzą pisma urzędowe sporządzone w czasach teraźniejszych nie wiadomo na jakiej podstawie, nie może bowiem stanowić wiarygodnego źródła dowodów w niniejszej sprawie. To zadaniem organu było zebranie i rozpatrzenie materiału zgodnie z obowiązującymi normami prawa materialnego, którego granice w tym przypadku wyznaczają przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Fakt, że budynek mieszkalny posadowiony na przedmiotowym gruncie ze względu na zniszczenia wojenne nie został przez Prezydenta [...] zakwalifikowany jako budynek spełniający przesłanki przepisu art. 5 dekretu [...] nie powinien mieć w niniejszej sprawie większego znaczenia, gdyż jest to bowiem subiektywna ocena organu administracyjnego. Skarżący wskazał, że stosownie do treści art. 5 dekretu budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy [...], pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nic stanowią inaczej. Pozostałe przedmioty znajdujące się na przejmowanym gruncie stosownie do treści art. 6 ust. 1 winny być zabrane w odpowiednim terminie, przy czym przepis ten nie ma zastosowania do budynków (ust. 2 art. 6), z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Z powyższego wynika, że budynki zniszczone zostały zrównane z "innymi przedmiotami" (np. rzeczami ruchomymi) i przechodziły na własność gminy po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do ich zabrania. Budynki niezniszczone, a więc w stanic nienaruszonym lub jedynie uszkodzone w mniejszym lub większym stopniu, nie mogły przejść na własność gminy z uwagi na brzmienie art. 5 dekretu — tak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1999 r. I CKN 108/99 LEX nr 142595. Mając na względzie sposób skonstruowania przepisów dekretu oraz tak daleko idące skutki w zakresie stosowania owych przepisów, organ winien posiłkować się przy wydawaniu rozstrzygnięcia aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, a niekiedy sądów powszechnych, tak aby interpretacja przepisów dekretu była prawidłowa. Zdaniem skarżącego budynek mieszkalny znajdujący się na nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] oznaczonej nr hip. [...] spełniał wymogi przepisu art. 5 dekretu, a zatem w świetle przepisów dekretu w związku ze złożeniem w terminie wniosku o przyznanie prawa własności o czasowej do gruntu, stosownie do treści art. 8 dekretu nie przeszedł na własność Skarbu Państwa. Wobec czego skoro w dniu [...] sierpnia 1991 r. budynek znajdujący się na skomunalizowanej nieruchomości gruntowej, nie stanowił własności Skarbu Państwa, to tym samym nie podlegał on działaniu ustawy z dnia 10 maja 1990 roku — Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 19 z późn. zm.). W związku z czym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1991 roku w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Na poparcie przedstawionego stanowiska strona powołała orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącego organ administracyjny działający w trybie nadzorczym, zobowiązany był do przeprowadzenia dokładnej i wnikliwej analizy celem ustalenia prawidłowości przeprowadzonego postępowania komunalizacyjnego zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej – czego nie uczynił. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z 1991 r. w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działkę nr [...]. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym formę nadzoru, prowadzonym na podstawie art. 156-158 kpa. Podlega ono takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, z tym że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy zawiera ona wady, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1991 r. w części dotyczącej niesprzedanej części budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]była konsekwencją ustalenia przez organ, iż budynek nie spełniał warunków wskazanych w art. 5 dekretu [...]. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tego dekretu, budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy [...] pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególnie nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 6 ust. 1 tego dekretu gmina ta może wyznaczyć właścicielowi przedmiotów, znajdujących się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, stosowny termin dla zabrania tych przedmiotów, a w razie jego bezskutecznego upływu własność tych przedmiotów przechodzi na gminę. Jednocześnie przepisu ust. 1 art. 6 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Powyższe oznacza, że jeżeli budynek nie nadawał się do odbudowy, to jego własność przechodziła na własność miasta wraz z gruntem. Natomiast prawo własności budowli niezniszczonej w takim stopniu pozostawała przy dawnym właścicielu i w tym zakresie dekret przełamywał zasadę superficies solo credit – rozdzielał bowiem własność budynku od własności gruntu pod nim położonego. Decydujące w niniejszej sprawie znaczenie ma zatem określenie, czy sporny budynek nadawał się do odbudowy, tj. w istocie, czy istniał na dzień wejścia w życie dekretu [...] czyli w dniu 21 listopada 1945 r. Przepisy dekretu [...] nie wyjaśniają, co należy rozumieć pod pojęciami "budynek" oraz "budynek zniszczony" używanymi w tym akcie. Próbę wykładni terminu "budynek" oraz "budynek zniszczony" na użytek dekretu [...] podjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Z wywodów Sądu Najwyższego wynika, iż wykładni terminu "budynek" należy przede wszystkim poszukiwać w treści art. 6 ust. 1 i 2 dekretu. Przepisy te pojęcie budynku niezniszczonego wiążą z orzeczeniem władzy budowlanej stwierdzającym, iż budynek nadaje się do naprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1999 r., I CKN 108/99). W dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 281) w art. 1 ust. 3 ustawodawca zdefiniował, że budynkiem zniszczonym jest budynek, znajdujący się wskutek działań wojennych albo niszczycielskiej działalności okupanta w takim stanie, że według orzeczenia władzy budowlanej powinien ulec rozbiórce. Natomiast ust. 4 tego artykułu wskazywał iż budynkiem uszkodzonym w rozumieniu niniejszego dekretu jest budynek, który wskutek przyczyn o których mowa w ustępie poprzedzającym, znajduje się w stanie niezdatnym w całości lub w części do użytkowania. Może jednak być według orzeczenia władzy budowlanej doprowadzony do stanu użyteczności. Wobec powyższego w ocenie sądu ustalenia Ministra Administracji i Cyfryzacji o tym, że budynek przy ul. [...] w dniu wejścia w życie dekretu [...] nie istniał budzą poważne wątpliwości. Wniosek taki nie wynika bowiem jednoznacznie z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy. Organ na poparcie zajętego w sprawie stanowiska przywołał m.in. pismo Urzędu Gminy [...] z dnia [...] października 1997 r. dotyczącym opisu zabudowań znajdujących się na gruncie w latach 1945 – 195, z którego wynika, że znajdujące się na gruncie budynki zostały w wyniku działań wojennych zburzone a na terenie wybudowano [...]. Ponadto organ powołał się na treść pisma Zakładu [...] z dnia [...] grudnia 1990 r., jednakże pismo to ocenił jedynie wybiórczo. Oprócz wskazanego przez organ bowiem wyburzenia budynków zauważyć należy, iż w części ocalałych murów urządzony był [...] – a więc na gruncie nie zostały wyłącznie same gruzy. Na placu resztek murów pozostałą [...]. Ponadto z innych dokumentów w sprawie wynika, iż opiekun małoletniego wtedy skarżącego uzyskał wstępną zgodę na odbudowę budynku. Przy czym o fakcie istnienia budynku może świadczyć wezwanie strony z dnia [...] grudnia 1947 r. do rozbiórki budynku. Zatem wobec wybiórczego zbadania i oceny przez organ nadzorczy materiału dowodowego sprawy nie można uznać, że stwierdzenia organu o nieistnieniu budynku w dacie [...] listopada 1945 r. nie budzą wątpliwości. Przy czym organ nie może bezkrytycznie powoływać się na pismo Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., iż budynek istniejący na gruncie [...] nie spełnia warunków art. 5 dekretu [...], bowiem to organ rozpoznający sprawę samodzielnie powinien przede wszystkim zbadać "źródłowy" materiał dowodowy i wyciągnąć stosowne wnioski, a nie polegać na opisie materiałów źródłowych przekazanym przez inne organy. Od tego bowiem czy budynek spełniał przesłanki z art. 5 dekretu [...] zależała w dalszej perspektywie możliwość prawna jego komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Wobec nieprzeprowadzenia przez organ postępowania nadzorczego w sposób wyczerpujący oraz wybiórczego potraktowania i oceny materiału dowodowego powstały zdaniem Sądu poważne wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w sprawie przez organ. W ocenie sądu, Minister Administracji i Cyfryzacji w sposób nierzetelny i niekompletny przeprowadził ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w toczącym się postępowaniu, skutkiem czego sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Sąd nie ma również wątpliwości, iż organ nadzoru nie dokonał oceny na podstawie całokształtu materiał dowodowego, jak tego wymaga przepis art. 80 k.p.a. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż z treści tego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, a całym materiałem "źródłowym" organ nie dysponował i nie rozważył wszystkich okoliczności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Administracji i Cyfryzacji winien uwzględnić powyższe rozważania Sądu i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Biorąc natomiast pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przedstawi swoje stanowisko, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło