I OZ 91/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1010/14 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 20 października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości gruntowej. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wskazano, że z uwagi na brak wiedzy skarżącego o prawie wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi, postanowieniem z 8 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę jako złożoną z uchybieniem terminu. Od tego orzeczenia R. M. wniósł skargę kasacyjną i wprawdzie po jej rozpoznaniu Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, ale w uzasadnieniu postanowienia z 28 sierpnia 2014 r. wskazał, że "W niniejszej sprawie kwestia terminu, w którym skarżący powinien wnieść wniosek o przywrócenie terminu, została ostatecznie wyjaśniona dopiero w niniejszym postanowieniu. Tym samym strona na złożenie stosownego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi będzie miała 7 dni od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia." Oraz "skutki niedoręczenia decyzji stronie postępowania przez organ nie mogą być przerzucane na tę stronę". Pełnomocnik zaznaczył, że postanowienie z 28 sierpnia 2014 r. pełnomocnik odebrał w dniu 8 września 2014 r., zatem zachowany został termin 7 dni do złożenia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Postanowieniem z 4 grudnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Łd 1010/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do wniesienia skargi. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, między innymi, że przedstawione przez skarżącego okoliczności uprawdopodabniają brak jego winy w uchybieniu terminu i uzasadniają przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu postanowienia z 28 sierpnia 2014 r. oraz fakt, że skarżący dochował należytej staranności w zakresie od niego wymaganym. Zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu a jednocześnie dopełnił czynności, której uchybił. Zażalenie na postanowienie z 4 grudnia 2014 r. wniosła M. S. Podkreśliła, ze Sąd pierwszej instancji przed wydaniem zaskarżonego postanowienia zobowiązany był do ustalenia, czy R. M. jest stroną toczącego się postępowania. Wskazała i uzasadniła, że R. M. nie powinien posiadać przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestia przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest odrębna od kwestii, czy strona wnosząca skargę na akt wydany w postępowaniu administracyjnym była stroną tego postępowania. To, czy dana osoba posiadała status strony w postępowaniu administracyjnym podlega bowiem ocenie dopiero podczas rozpoznawania samej skargi, a nie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 86 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną wskazaną w swoim postanowieniu z 28 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I OSK 1963/14). Strona postępowania administracyjnego, której nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. O terminie tym może dowiedzieć się na podstawie akt sprawy (np. z lektury zwrotnych potwierdzeń odbioru listów z decyzjami). Zatem skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji – jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania – nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej, o ile nie złoży wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, należy odrzucić, gdyż bieg terminu zakończył się wraz z ostatnim dniem do wniesienia skargi dla stron, którym decyzja została doręczona. Skarga nie podlega jednak odrzuceniu, jeśli skarżący złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazać powinien w takim wniosku, że przyczyną – niezawinioną przez niego – uchybienia terminowi było niedoręczenie mu decyzji przez organ, podczas gdy jako strona postępowania miał obowiązek ją otrzymać. W przypadku prawdziwości takiego twierdzenia i dopełnienia pozostałych wymagań formalnych, Sąd jest obowiązany przywrócić termin do wniesienia skargi, stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. Skutki niedoręczenia decyzji stronie postępowania przez organ nie mogą być przerzucane na tę stronę. Nie sposób także obarczać winą stronę, że nie zmieściła się w terminie, o którego biegu nie miała wiedzy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.