I SA/Sz 816/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi I. B.-B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 rok uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 18 kwietnia 2014 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. z 10 maja 2012r. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) zwana dalej "O.p.", art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. z 17 maja 2010 r. Dz.U. Nr 95, poz. 613 ze zm.) zwana dalej "u.p.o.l.", art. 2 i 17 ust.l ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.D z.U. z 200lr., Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I.B-B.od decyzji Wójta Gminy numer [...] z dnia 21 stycznia 2013r., w sprawie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 26 marca 2013r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013 utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Z akt sprawy wynika, że I.B-B. we wniosku z dnia 21 listopada 2013r. o wznowienie postępowania podatkowego wskazała, iż jej zdaniem ustalając wysokość podatku od nieruchomości nie uwzględniono zmniejszonych stawek podatkowych ze względu na zły stan techniczny opodatkowanej nieruchomości oraz ze względu na wykreślenie adresów w D. przy ulicy [...] z ewidencji działalności gospodarczej. Podkreśliła, że Wójt Gminy jest w posiadaniu opinii dotyczącej aktualnego stanu technicznego byłego ośrodka wczasowego "K" oraz protokołu pokontrolnego sporządzonego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ podatkowy I instancji wskazał, iż jego zdaniem w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej nr [...]. Organ uzasadnił swoje stanowisko stwierdzając, iż nie dopatruje się okoliczności uzasadniających uchylenie decyzji w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013. Organ odniósł się do podstaw wniosku o wznowienie postępowania podkreślając, iż podstawy te nie mogą powodować zmiany wymiaru podatku od nieruchomości. Decyzję organ skierował do współwłaścicieli nieruchomościI I.B.-B., P.H.,B.H.. I.B-B. reprezentowana przez adwokata odwołała się od decyzji organu podatkowego I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną interpretację treści tego przepisu, w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość ze względów technicznych nie mogła oraz w dalszym ciągu nie może być wykorzystywana do prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej, 2. naruszenie przepisu art. 187 § 1 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, poprzez zaniechanie oględzin przedmiotowej nieruchomości, 3. naruszenie przepisu art. 180 i 187 § 1 w związku z art. 122 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że ciężar dowodu na okoliczność, iż przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych obciąża podatnika - skarżącą. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik podatniczki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przekazując odwołanie organ podatkowy I instancji w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o utrzymanie jej w mocy. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie skarżącej za niezasadne, stwierdziło, że będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja organu pierwszej instancji wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa i stanem faktycznym sprawy. Kolegium wskazało, iż analizując akta sprawy nie doszukało się naruszenia wskazanych przepisów prawa ani uchybień proceduralnych popełnionych przez organ I instancji. Kolegium skierowało decyzję do pełnomocnika I.B-B., ustanowionej przez nią do działania w jej własnym imieniu. W skardze do Sądu zarzucając decyzji naruszenie przepisów o postępowania administracyjnym i ustawy ordynacja podatkowa, I.B-B. wniosła o uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy wskazała na: 1. naruszenie przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną interpretację treści tego przepisu, w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość ze względów technicznych oraz z uwagi na pozbawienie skarżącej jej posiadania, nie mogła oraz w dalszym ciągu nie może być wykorzystywana do prowadzenia jakiekolwiek działalności gospodarczej albowiem wskutek niemożności uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli obiekt popadł w ruinę, 2. naruszenie przepisu art. 187 § 1 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, 3. naruszenie przepisu art. 180 i art. 187 § 1 w związku z art. 122 O.p., a to poprzez błędne przyjęcie, że ciężar dowodu na okoliczność, iż przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej "ze względów technicznych" obciąża podatnika, tj. skarżącą, a organ, który poprzestał na powieleniu zapisów swojej dokumentacji , której aktualność była kwestionowana przez skarżącą, do czego organ się nie odniósł, 4. naruszenie prawa procesowego, a to art. 200 § 1 O.p. poprzez nie wyznaczenie stronie przez Dyrektora Izby Skarbowej siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, czym uniemożliwiono skarżącej czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i de facto uniemożliwiono skuteczna ochronę jej praw, w tym własności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Po dokonanej kontroli legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo, choć z innych niż wskazane w skardze przyczyny. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.o.l. - opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. grunty (pkt 1) i budynki lub ich części (pkt 2), przy czym, w myśl art. 4 ust. 1, podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l.: "Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa(2) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.". W myśl ust. 3 tego artykułu, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie natomiast z ust. 4 art. 3 u.p.o.l.: "Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, [...].". Wyjaśnić należy, że współwłasność stanowi postać prawa własności, w której prawo to należy do kilku osób. Kodeks cywilny w art. 195 i następnych reguluje swoiste cechy współwłasności przede wszystkim w porównaniu z własnością przysługującą jednej osobie. Cechy te jednak dotyczą w zasadzie stosunków wzajemnych między współwłaścicielami, nie zaś treści prawa. Zgodnie z art. 140 K.c. polega ono na korzystaniu z rzeczy lub prawa z wyłączeniem innych osób, którym to prawo nie przysługuje, oraz na pobieraniu pożytków i dochodów, jakie rzecz lub prawo przynosi. Przepisy podatkowe nie definiują odmiennie tych pojęć, uzasadnione więc jest wykładanie tych instytucji zgodnie z treścią nadaną im w przepisach kodeksu cywilnego. Na gruncie prawa podatkowego zatem współwłaściciel rzeczy powinien być traktowany w taki sam sposób jak właściciel, w związku z czym przepisy dotyczące właścicieli należy zastosować wobec współwłaścicieli, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Tym samym, gdy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. stwierdza, że podatnikami podatku od nieruchomości są (m.in.) osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, oznacza to, że podatnikami tego podatku są wszyscy współwłaściciele, a wobec dyspozycji ust. 4 tego artykułu, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Niewątpliwie więc w takiej sytuacji decyzja podatkowa w podatku od nieruchomości po wznowieniu postepowania powinna zostać wydana na wszystkich współwłaścicieli, do nich kierowana, im doręczana. W rozpoznawanej sprawie tak właśnie postąpił organ podatkowy I instancji, kierując decyzję do I. B.– B., P.H.,B.H. . Zauważyć też należy, że również inne dokumenty (wypisy z ewidencji, decyzja z dnia 26.03.2013 r.) zawarte w aktach sprawy wskazują na współwłasność ww. osób spornej nieruchomości. Z akt sprawy wynika również, że odwołanie od decyzji tego organu odmawiającej uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2013 r. złożyła I.B.-B.działająca w imieniu własnym. Zgodnie z art. 133 ust. 1 O.p., stroną postępowania podatkowego jest m.in. podatnik. Skoro stosownie do art. 3 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek podatkowy a w konsekwencji obowiązek uiszczenia podatku ciąży na współwłaścicielach nieruchomości, to należy też przyjąć, że każdy ze współwłaścicieli jest stroną postępowania w sprawie podatku od nieruchomości (art. 133 § 1 O.p.). Przedmiotowe postępowanie podatkowe – w tym także odwoławcze - w sprawie tego podatku powinno więc toczyć się z udziałem trzech współwłaścicieli. Skoro więc w rozpoznawanej sprawie postępowanie odwoławcze toczyło się z udziałem tylko jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, stanowi to obrazę art. 133 § 1 O.p. w związku z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. a nadto skoro organ odwoławczy - mimo zawartych w aktach sprawy informacji co do osoby współwłaścicieli - nie dokonał stosownych ustaleń w tym zakresie, naruszył też ogólne zasady postępowania, w tym nakazujące organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 122 O.p.), zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 O.p.). Uchybienia te stanowią więc naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy. Ponadto, w związku z tym należy też stwierdzić, że pominięcie strony postępowania w postępowaniu odwoławczym stanowi także przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego określoną w art. 247 § 1 pkt 4 O.p., gdyż "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". W takiej sytuacji zaskarżona decyzja obarczona taką wadą podlega uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Mając powyższe uchybienie na uwadze, odnoszenie się do zarzutów skargi co do wskazanych naruszeń poprzez niezastosowanie obniżonej stawki podatku od nieruchomości jest na obecnym etapie postępowania przedwczesne. Zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego należało zatem uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Orzeczenie nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania sądowego wobec braku wniosku strony skarżącej. W ponownym rozpoznaniu sprawy podatkowej organ odwoławczy uwzględni podaną wyżej ocenę prawną sprawy oraz uwzględni w postępowaniu odwoławczym wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako strony tego postępowania.