II FZ 23/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 934/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 13 czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 934/14, mocą którego oddalono wniosek I. Sp. z o.o. w G. (dalej: spółka, skarżąca) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego wniosku wskazała, że w wyniku działań organów podatkowych zostały zablokowane wszystkie jej konta bankowe, co uniemożliwia pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Z kolei wszystkie ruchomości zostały zajęte przez komorników. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy, majątek lub środki finansowe spółki stanowi kwota 6 000.000 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 781.918 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy - 110.628,86 zł. Ponadto strona posiada - w świetle złożonego oświadczenia - jeden rachunek bankowy, którego saldo, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, wyniosło 0 zł. Pismem z dnia 7 października 2014 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wymienionych dokumentów źródłowych wraz z pouczeniem, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym siedmiodniowym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi z dnia 20 października 2014 r. strona podniosła, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty" oraz że "jest to fikcja, która ma uzasadniać odmowę zwolnienia, aby ochronić naruszający prawo organ administracji". Ponadto oświadczyła, że nie będzie brała udziału "w tworzeniu tej fikcji" i dlatego nie wysyła żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wniosek nie jest zasadny. Sąd przywołał treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) i wyjaśnił, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich uiszczania, mający zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie skarżącej prawa do sądu. Z tego powodu strona musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez osobę prawną ma charakter uznaniowy. Sąd podkreślił, że skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skutkiem tego nie przedłożyła dokumentów, od których zależy rozstrzygnięcie jej wniosku. Co więcej, Spółka wyraźnie odmówiła wykonania tego wezwania, wyrażając przy tym przekonanie, że żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o jej możliwościach płatniczych. Do sprzeciwu strona także nie załączyła stosownych dokumentów. Sąd wskazał, że spółka nie tylko w niniejszym postępowaniu nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów źródłowych, ale również w innych postępowaniach toczących się przed tym Sądem, w których w konsekwencji odmówiono jej przyznania prawa pomocy. Strona miała zatem świadomość, z uwagi na wcześniejsze orzeczenia, że jej bierna postawa może skutkować niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem. Niewątpliwie samo oświadczenie strony, że znajduje się w trudnej sytuacji, nie może stanowić podstawy do oceny jej możliwości finansowych i jest niewystarczające do przyznania prawa pomocy. Ponadto z przedłożonej do akt informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółka, pomimo wskazywanych przez nią trudności, nie znajduje się w stanie likwidacji. Nie można także tracić z pola widzenia złożonego w formularzu PPPr oświadczenia o wysokości kapitału zakładowego oraz wartości środków trwałych. Wynika z niego, że majątek spółki wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych, nie uzasadniając zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak stanowi art. 194 § 3 P.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, a także zwięzłe uzasadnienie zażalenia (podkr. NSA). Choć uzasadnienie tego środka odwoławczego ma być zwięzłe, czyli zwarte, to jednak musi zawierać argumenty dotyczące zaskarżonego postanowienia, świadczące o jego wadliwości. W zażaleniu z dnia 23 grudnia 2014 r. skarżąca nie przedstawiła żadnych zarzutów dowodzących, że skarżone postanowienie jest niezgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w kwestionowanym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący opisał instytucję prawa pomocy dotyczącego osób prawnych w zakresie częściowym. Pomimo dysponowania szczątkowymi informacjami na temat sytuacji finansowej i majątkowej spółki Sąd podjął próbę oceny jej możliwości płatniczych, a jego wnioski w tym zakresie należy uznać za prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że warunkiem przyznania prawa pomocy, stanowiącego wyjątek od zasady ponoszenia przez strony postępowania sądowoadministracyjnego kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), jest rzetelne wykazanie przez wnioskodawcę jego rzeczywistej sytuacji materialnej za pomocą odpowiednich dowodów źródłowych. Obowiązek udowodnienia przez wnioskodawcę, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, wynika wprost z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., który posługuje się zwrotem "gdy wykaże". Dodać należy, że skoro skarżąca uważa że dokumenty, których oczekiwał referendarz (i których oczekiwano od niej także w innych sprawach), są niewłaściwe, mogła we własnym zakresie i z własnej woli dołączyć do wniosku te dokumenty, które ‒ w jej przekonaniu ‒ potwierdzają jej rzeczywiste możliwości płatnicze. Skarżąca nie może przecież oczekiwać, że zostanie zwolniona od kosztów sądowych tylko na podstawie jej gołosłownego twierdzenia, że znajduje się w trudnej sytuacji. Dokumenty, których przedstawienia oczekiwał referendarz sądowy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwoliłyby na ustalenie realnej sytuacji spółki, a nie jej wyobrażeń o tym stanie. Zważywszy na fakt, że spółka dysponuje kapitałem zakładowym, majątkiem lub środkami finansowymi w kwocie 6.000.000 zł, w sytuacji braku dokumentów źródłowych, nie sposób uznać, że nie jest ona w stanowi uiścić wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie jako bezzasadne oddalił.