II FZ 373/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1622/14 w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 4 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r., I SA/Kr 1622/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek E. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W pisemnych motywach postanowienia Sąd podał, że w dniu 30 września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła za pośrednictwem organu skarga strony skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 4 czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w toku postępowania przed organami była reprezentowana przez pełnomocnika S. L., który jako księgowy wspomagał ją w prowadzeniu spraw rachunkowych. Z uwagi na tę znajomość spraw księgowych skarżąca, powierzyła mu zastępstwo w sprawie i zapewniana była w jej toku o tym, że powinna zakończyć się bez przeszkód i pomyślnie. Pełnomocnik poinformował skarżącą o wydaniu przez organ drugiej instancji niekorzystnej decyzji w granicach upływu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi i zapewnił jednocześnie, że ma sprawę pod kontrolą, a decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie będzie przedmiotem rozpoznania Sądu Administracyjnego. Po tym czasie skarżąca miała trudności ze skontaktowaniem się z pełnomocnikiem. Jednocześnie była przez niego zapewniana, że sprawa ma dalszy bieg, a ewentualne pełnomocnictwa zostaną uzupełnione w dalszym toku postępowania. Ostatecznie w dniu 19 września 2014 r. mężowi skarżącej udało się spotkać z S. L., który nie był w stanie podać jakiegokolwiek rozsądnego wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Oświadczył jedynie na piśmie, że ponosi odpowiedzialność za brak skutecznego działania. Nie chciał przy tym wyjaśnić, co było przyczyną tego stanu rzeczy, czy były to przeszkody związane ze stanem zdrowia, kłopotami rodzinnymi, czy też inne. Do wniosku złożone zostało wskazane oświadczenie pełnomocnika skarżącej z dnia 19 września 2014 r. Zawnioskowano również o przeprowadzenie rozprawy celem odebrania wyjaśnień od skarżącej i jej pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentował dalej, że to na skarżącej, jako mocodawczyni, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego ją pełnomocnika. Błędy i zaniedbania pełnomocnika skarżącej nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się wybranego przez siebie pełnomocnika. W ocenie Sądu nie mają zatem znaczenia podnoszone przez skarżąca fakty, że ustanowiony przez nią pełnomocnik zapewniał ją o podejmowanych krokach celem zaskarżenia niekorzystnej decyzji do tut. Sądu, choć w konsekwencji tego nie uczynił. Ponadto Sąd dodał, że skarżąca miała wiedzę o terminie doręczenia decyzji pełnomocnikowi. Zdaniem Sądu nie ma również znaczenia oświadczenie pełnomocnika skarżącej o tym, że ponosi on wyłączną winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Ewentualna odpowiedzialność pełnomocnika za skutki braku należytej staranności w reprezentacji strony może być przedmiotem oceny, jednakże w toku już innych postępowań. Oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd nie dopatrzył się również konieczności kierowania sprawy na rozprawę celem odebrania wyjaśnień od skarżącej i jej pełnomocnika. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie ewentualnie zmianę tego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zarzucono naruszenie "art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) poprzez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pomimo że w sprawie nie zostały przeprowadzone wszystkie zaoferowane dowody a na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednoznacznie przypisać winy skarżącej w związku z niedochowaniem terminu". 3. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie jest bezzasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej nie dochował staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miała obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działała na własną rzecz. Powinien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy. Brak możliwości kontaktu nie jest okolicznością usprawiedliwiającą bowiem okoliczności związane z realizacją stosunku wewnętrznego pełnomocnictwa, to jest relacje między mocodawcą i pełnomocnikiem, pozostają bez wpływu na bieg terminów procesowych. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżąca miała trudności w skontaktowaniu się z pełnomocnikiem. Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze stwierdza, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze zażalenie należało uznać za niezasadne. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.