II OZ 445/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1516/14 o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie omowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił - z powodu nieuiszczenia wpisu - skargę J. G. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu [...] stycznia 2015 r. W dniu [...] grudnia 2014 r. J. G. złożył do akt sprawy pismo, w którym wyjaśnił, że nie mógł podjąć przesyłki zawierającej wezwanie o wpis od skargi, ponieważ w czasie jej doręczania przebywał w szpitalu w [...]. Tego samego dnia skarżący odebrał zawartość przesyłki awizowanej i nieodebranej, tj. zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi. Jednocześnie pouczono skarżącego, że doręczenie to nie wywołuje rozpoczęcia biegu terminów procesowych. Sąd miał wątpliwości, czy pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2014 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, czy też skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, w związku z czym zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2015 r. zwrócono się do skarżącego o wyjaśnienie tej kwestii, informując go jednocześnie, że brak odpowiedzi w terminie 7 dni od otrzymania wezwania będzie skutkować przyjęciem, że pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu. Następnie zarządzeniem z dnia 20 lutego 2015 r. sąd wezwał skarżącego: * o wyjaśnienie którego dnia dowiedział się, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie zostało mu przesłane w czasie gdy przebywał w szpitalu, * o wniesienie wpisu od skargi w kwocie 100 zł - zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 21 października 2014 r., które odebrał w dniu [...] grudnia 2014 r. w sekretariacie Wydziału II. W wezwaniu pouczono skarżącego, że powyższe braki należy uzupełnić w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Skarżący odebrał wezwanie w dniu [...] marca 2015 r. i dwa dni później przesłał do akt sprawy wyjaśnienie, że o tym, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie zostało mu przesłane w czasie gdy przebywał w szpitalu dowiedział się w dniu [...] grudnia 2014 r. podczas wizyty w sekretariacie Wydziału II WSA w Krakowie. Potwierdził również, że jego pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący nie uiścił jednak wpisu od skargi. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1516/14 sąd pozostawił pismo bez rozpoznania. Od tego zarządzenia skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi. Wskazał, że nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi, o czym sąd powinien był wiedzieć, gdy został już dwukrotnie zwolniony przez ten sąd od wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1. p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Nadto wniosek o przywrócenie terminu jest pismem procesowym w rozumieniu art. 45 § 1 p.p.s.a., z którym ustawa wiąże dodatkowe wymagania formalne. Niedopełnienie zaś powyższych wymogów przez wnoszących o przywrócenie terminu jest brakiem formalnym, podlegającym usunięciu w ramach postępowania naprawczego przewidzianego w art. 49 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego (przesyłkę awizowano powtórnie i za termin doręczenia przyjęto [...] listopada 2014 r., termin upływał więc [...] listopada 2014 r.) i pociągało to za sobą negatywne dla niego konsekwencje procesowe. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Skarżący nie spełnił jednak ostatniej przesłanki przywrócenia terminu – nie dokonał czynności, co do której nastąpiło uchybienie terminu, pomimo wezwania sądu. Sąd zasadnie zatem pozostawił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi bez rozpoznania. Nie może zostać uwzględniona argumentacja skarżącego zawarta w zażaleniu, że nie był on w stanie uiścić wpisu od skargi i sąd powinien był być tego świadom. Przede wszystkim sąd nie może zastępować strony w formułowaniu żądań procesowych i samodzielnie decydować za skarżącego o zwróceniu się przez niego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Po drugie, zwolnienie od konieczności ponoszenia kosztów sądowych rozpoznawane jest dla każdej sprawy osobno. Nie jest bowiem regułą, że zwolnienie w jednej sprawie pociąga za sobą automatycznie zwolnienie w innych sprawach, w których występuje ta sama strona. Skarżący powinien był być tego świadom, gdyż, jak sam twierdzi, korzystał już z prawa pomocy dwukrotnie – w dwóch osobnych sprawach. Po trzecie zaś, jeżeli skarżący nie był w stanie uiścić wpisu od skargi, powinien był zwrócić się w odpowiednim czasie do sądu o przyznanie mu prawa pomocy, czego nie uczynił. Należy przy tym zaznaczyć, że zarządzenia sądu wzywające do uzupełnienia braków formalnych powinny być wykonywane ściśle. Skarżący zaś wykonał tylko część tego wezwania – nie uiścił bowiem wpisu od skargi. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.