II GZ 112/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 grudnia 2014 r.; sygn. akt I SA/Wa 2963/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2014 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 15 grudnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2963/14 odmówił D. N. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2014 r., w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 22 września 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skarga D. N. na ww. rozstrzygnięcie Prezesa ARiMR, datowana na dzień 17 września 2014 r. Skarżący wraz ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia argumentując, że w dniu 17 września 2014 r., poza nawałem robót związanych ze żniwami w prowadzonym gospodarstwie rolnym, zachorowało mu dziecko (zatrucie pokarmowe), z którym musiał udać się do lekarza. Potwierdzeniem powyższego miało być załączone do wniosku zaświadczenie lekarskie z 22 września 2014 r., z którego wynika, że w dniach od 25 sierpnia do 28 września 2014 r. córka skarżącego była hospitalizowana z powodu zapalenia płuc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia skargi wskazał, że o braku winy strony w uchybieniu terminu można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. takie, których skarżący przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku nie mógł usunąć. Wyjaśnił, że termin do wniesienia skargi na decyzję Prezesa ARiMR upływał w dniu 17 września 2014 r. Zdaniem Sądu I instancji na podstawie gołosłownych twierdzeń o nagłej chorobie dziecka nie można uznać, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, tym bardziej że okoliczności prezentowane we wniosku są niespójne i wzajemnie się wykluczają. Stwierdził, że z jednej strony skarżący podnosi, że w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi tj. 17 września 2014 r. jego dziecko nagle uległo zatruciu pokarmowemu, co w konsekwencji wymusiło konieczność udania się z dzieckiem do lekarza, z drugiej zaś strony, z przedłożonego do akt zaświadczenia lekarskiego wynika, że w tym dniu dziecko przebywało w szpitalu z powodu zapalenia płuc. Powyższe wyklucza - zdaniem WSA - konieczność udania się z chorym dzieckiem do lekarza, ponieważ w tym czasie przebywało ono już pod opieką lekarską. Ponadto Sąd stwierdził, że gdyby przyjąć, że skarżący rzeczywiście musiał sprawować opiekę nad dzieckiem, to nie wykazał, iż w wysłaniu przygotowanej wcześniej skargi nie mogła wyręczyć go inna osoba. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. N. wniósł o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu środka prawnego wskazał, że zaświadczenie lekarskie dołączone do wniosku o przywrócenie terminu w istocie zawiera omyłkę pisarską, bowiem dziecko poddane było hospitalizacji w dniach od 25 do 28 sierpnia 2014 r., co miała potwierdzić dołączona do zażalenia kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego (k. 31 i nast. akt sądowych). Argumentował, że niemożliwym jest wystawienie zaświadczenia o odbytej hospitalizacji w czasie, gdy nie uległa ona jeszcze zakończeniu. Do zażalenia skarżący dołączył także zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 17 września 2014 r. (k. 30 akt sądowych) potwierdzające, że w tym dniu skarżący zgłosił się z córką do lekarza z powodu dolegliwości bólowych brzucha i objawami zatrucia pokarmowego. Jak wynika z treści zaświadczenia, celem jego wydania było potwierdzenie konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, która koliduje z możliwością załatwiania spraw urzędowych. Skarżący podniósł dalej, że w podanym czasie z chorobą dziecka zbiegły się jednocześnie obowiązki związane z pracami polowymi w prowadzonym gospodarstwie rolnym o areale ponad 100 ha (dzierżawa). Pismem z 26 stycznia 2015 r. D. N. przedłożył do akt sprawy zaświadczenie lekarskie z 23 stycznia 2015 r., stanowiące sprostowanie zaświadczenia z 17 września 2014 r. (k. 43 akt sądowych). Na odwrocie tego dokumentu znajdowało się oświadczenie lekarza, że wystawiając poprzednie zaświadczenie omyłkowo jako datę wystawienia wpisał dzień zajścia zdarzenia, czyli datę 17 września 2014 r., zamiast 29 grudnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 ppsa, tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). W myśl powołanego art. 86 § ppsa warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez WSA w W. , że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący istnienia w sprawie przeszkody uniemożliwiającej dotrzymanie terminu do wniesienia skargi. Z pism złożonych w toku postępowania wynika, że opiekę nad dzieckiem skarżący D. N. sprawuje wspólnie z małżonką, co oznacza, że mogą liczyć w tym zakresie na wzajemną pomoc. O ile bowiem zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego konieczność opieki nad chorym dzieckiem uniemożliwiła skarżącemu osobiste złożenie skargi, o tyle nie sposób uznać, że nie było możliwym wyręczenie się osobą trzecią przy dokonaniu czynności nadania przesyłki w placówce pocztowej. Ponadto bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu pozostają podniesione w uzasadnieniu środka prawnego konieczne konsultacje lekarskie, zaplanowane na czas po dacie 17 września 2014 r. Miarodajne w opinii sądu jest dochowanie należytej staranności w okresie ustawowo przewidzianym na wniesienie środka zaskarżenia, dlatego w tym kontekście pod uwagę mogą być wzięte jedynie te okoliczności, które uniemożliwiły złożenie skargi do dnia 17 września 2014 r., włącznie. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Decyzja Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2014 r. została skarżącemu doręczona 18 sierpnia 2015 r. i od tego dnia zaczął biec 30-dniowy termin do wniesienia skargi. Biorąc pod uwagę czterodniowy pobyt chorej córki w szpitalu w okresie od 25 do 28 sierpnia 2014 r., przyjmując wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie, należy stwierdzić, że w pozostałym czasie, tj. do 17 września 2014 r., skarżący miał pełną, nieograniczoną możliwość osobistego działania i złożenia skargi. Prace polowe, którymi tłumaczy się skarżący także nie mają charakteru losowego, zatem nie mogą stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że WSA w W. odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa ARiMR zasadnie przyjął, że z przedstawionych przez skarżącego informacji nie wynika, aby zaistniały okoliczności uniemożliwiające dokonanie w terminie czynności procesowej polegającej na wniesieniu skargi osobiście lub przy pomocy innej osoby. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez Sąd I instancji okolicznościach faktycznych NSA nie doszukał się argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 ppsa. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.