I SA/Sz 1113/12

WyrokWSA w Szczecinie2013-04-25

Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Alicja Polańska, Ewa Wojtysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działce rolnej, objawiające się występowaniem samosiejek drzew i wieloletnich traw, stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia rolnictwa, a także czy kontrola przeprowadzona przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa była zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania płatności bezpośrednich, ponieważ skarżący nie utrzymał działki rolnej w dobrej kulturze rolnej, co potwierdziły wyniki kontroli terenowej i dokumentacja fotograficzna. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, objawiające się występowaniem samosiejek drzew i wieloletnich traw, jest niezgodne z wymogami utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, a tym samym stanowi podstawę do wyłączenia gruntów z systemu pomocy i nałożenia sankcji finansowych. Kontrola została przeprowadzona zgodnie z prawem, a skarżący miał możliwość zgłoszenia zastrzeżeń, czego nie uczynił.
Stan faktyczny
Skarżący G. B. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011. W wyniku kontroli na miejscu stwierdzono nieprawidłowości dotyczące kilku działek, w tym zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działce B/B1, co skutkowało odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji. Skarżący odwołał się, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących dopuszczalnej ilości drzew na gruncie i analizy materiału dowodowego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany "Dyrektorem Agencji"), jako organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu polickiego i Miasta (dalej zwanego "Kierownikiem Biura") z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania G. B. płatności na rok 2011 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy wskazał, że w dniu[...] . wpłynął do Kierownika Biura wniosek G. B. o przyznanie płatności bezpośredniej do gruntów rolnych na 2011 r. dotyczący działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Następnie w dniu [...] r. powyższy wniosek został zmodyfikowany poprzez wycofanie z powierzchni działki oznaczonej nr [...] powierzchni [...] ha oraz została złożona korekta wniosku. Dalej w uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, że w dniach od [...] r. [...] r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w gospodarstwie wnioskodawcy, w trakcie której stwierdzono, nieprawidłowości co do działek o identyfikatorach A, B/B1, C/C1, D, D1, E, E1, F/F1 i zastosowano następujące kody nieprawidłowości: - DR7 - Stwierdzona uprawa/uprawy należy w całości do innej grupy niż deklarowana (D1, E1); - DR14- Normy DKR nie są przestrzegane (B/B1); - DR18 - Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (B/B1); - DR13 "-" - Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej (D); - DR25 - Brak możliwości identyfikacji granic działki rolnej, ponieważ jest ona położona na znacznie większym obszarze od zadeklarowanej powierzchni (A, B/B1, E, E1); - DR26 - Działka rolna nie została skontrolowana ze względu na brak dokumentacji (F/F1). Organ II instancji wskazał także, że kontrola zakończyła się sporządzeniem raportu, do którego załączono szkice z pomiaru poszczególnych działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii terenu oraz dokumentację fotograficzną. W dniu 18 maja 2012 r. Kierownik Biura w konsekwencji poczynionych ustaleń w zakresie nieprawidłowości na działkach rolnych B/B1, D1, E1 dokonanych w trakcie kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej co do działki F, wydał decyzję, w której odmówił wnioskodawcy przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) oraz nałożył sankcję w wysokości [...] zł. W odwołaniu od decyzji organu I instancji G.B. wniósł o jej uchylenie w części odmawiającej płatności, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych norm z dnia 11 marca 2010r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 39, poz. 211 ze zm., dalej zwane "rozporządzeniem w sprawie minimalnych norm"), dotyczącego dopuszczenia występowania drzew i krzewów na gruncie rolnym, a także stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie zawiera analizy zgromadzonego materiału dowodowego uwzględniającego ilość drzew na gruncie. Dyrektor Agencji, w wyniku rozpatrzenia odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta narusza prawo w sposób skutkujący jej uchyleniem. W uzasadnieniu decyzji, wskazując na wstępie na obowiązek każdego producenta rolnego starającego się o pomoc w ramach Wspólnej Polityki Rolnej przestrzegania zasad i warunków przyznawania pomocy, w tym w zakresie wypełniania wniosku zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie, oraz informowania o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmierne przyznanie płatności, w celu uniknięcia nałożenia sankcji finansowych, stwierdził, że kontrola w dniach [...] r., której wyniki legły u podstaw wydania decyzji, odbyła się zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1237/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316/65 z dn. 02-12-2009r., dalej zwane "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009"). W ocenie organu, zarówno pomiar działek zgłoszonych do płatności, zastosowana metoda kontroli jak i kwalifikacje inspektorów terenowych były zgodne z przepisami ww. rozporządzenia (art. 34 i 33, art. 35 ust. 1 a), a wynik kontroli, znajdujący odzwierciedlenie w raporcie z kontroli został poddany weryfikacji formalnej i został zatwierdzony przez pracowników ARiMR, jako nie zawierający błędów. Według Dyrektora Agencji, stwierdzenia poczynione przez inspektorów terenowych potwierdza załączona do protokołu dokumentacja fotograficzna obrazująca rodzaj uprawianych roślin i stan działek zadeklarowanych przez wnioskodawcę. Dalej organ odwoławczy wskazał, że ustalenia poczynione przez inspektorów terenowych oraz dokumentacja fotograficzna co do sposobu zagospodarowania działki o identyfikatorze B/B1 co do stwierdzonej uprawy (wieloletnie samosiejki drzew) nie budzą żadnych wątpliwości, co potwierdza zasadność zastosowania kodu nieprawidłowości DR18 oznaczającego, że "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". Zdaniem Dyrektora Agencji, wśród znajdującej się na ww. działce roślinności w żadnym wypadku nie stwierdzono użytkowania, z tytułu uprawy którego wnioskodawcy przysługiwałaby płatność JPO/UPO, a jedynie silnie porastające rośliny, wskazujące na nieużytkowanie terenu przez kilkuletni okres, bez przeprowadzonych zabiegów agrotechnicznych mających na celu utrzymanie gruntów zgodnie z normami, określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie minimalnych norm. Odnosząc się do argumentów dotyczących prowadzenia działalności rolniczej pomimo znajdujących się na działce drzew, które – w ocenie strony - nie utrudniają jej prowadzenia zgodnie z normami, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r w sprawie minimalnych norm, organ odwoławczy stwierdził, że twierdzenia te nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym w postaci dokumentacji fotograficznej. Organ wskazał także, że stwierdzone w trakcie kontroli, poparte materiałem fotograficznym, nieprawidłowości dla działek o identyfikatorach D1, E1, o kodzie DR7 oznaczającym, że stwierdzona uprawa w postaci traw wieloletnich również należy w całości do innej grupy niż deklarowana, spowodowało zakwalifikowanie gruntu tylko do płatności JPO. Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut dotyczący, nieprzeprowadzenia oceny dopuszczalnej ilości drzew na zadeklarowanych gruntach, wobec stwierdzonej i nie budzącej wątpliwości okoliczności, że grunty na działce [...] znajdujące się pomiędzy zadrzewieniami nie były użytkowane rolniczo, co wpłynęło na zastosowanie kodu wykluczającego działkę z płatności. Zdaniem organu, analiza zdjęć prowadzi do wniosku, że występująca na działce samosiejka drzew w przypadku należytego użytkowania gruntu, czyli prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nie powinna doprowadzić do stanu stwierdzonego w trakcie kontroli na miejscu. Dyrektor Agencji zauważył także, że wnioskodawca, nie skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Dz.U. Nr 35, poz. 217, ze zm., dalej zwana "ustawą o płatnościach", do zgłoszenia zastrzeżeń co do jakości wyników kontroli, a na okoliczność związaną z możliwością wystąpienia na działkach drzew nieprzekraczających [...] sztuk na hektar wskazał dopiero na etapie odwołania. Dalej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. organ odwoławczy wyliczył, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w trakcie kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej wniosku, w związku z ustaloną różnicą pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną, iż ustalony stopień nieprawidłowości w grupie upraw JPO wyniósł 23,60 %, a w konsekwencji uznał za zasadną odmowę przez organ I instancji przyznania płatności JPO. Dyrektor Agencji potwierdził również prawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania płatności UPO i nałożenia na wnioskodawcę sankcji w wysokości [...] zł, wobec tego, iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną i wyliczony stopień nieprawidłowości w grupie UPO wyniósł [...] %. Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie organu I instancji jak i wydana w przedmiotowej sprawie decyzja nie naruszają przepisów postępowania administracyjnego, w tym dowodowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, G. B., wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zarzucił naruszenie : a) przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustaleniu powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2011; b) przepisu art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowanie o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2011; c) przepisu art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm., dalej zwany "K.p.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym zebraniu i ocenie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że nie zgadza się z oceną organów, że nie użytkował terenu rolniczego przez kilka lat, gdyż corocznie dokonywał zabiegów rolniczych, prowadząc ekologiczną działalność i zbierając z zakwestionowanej działki siano o bogatym zestawie ziół. Wskazał, że organ mógł odnieść błędne wrażenie, że działki nie są użytkowane rolniczo ze względu okres wegetacji roślin i z uwagi na fakt, że kontrola została przeprowadzona po roku od czasu ostatniego zabiegu, a przed wykonaniem zabiegów w roku kolejnym, ale – jak zaznaczył - przed upływem terminu na te zabiegi, określonym przepisami prawa. Powyższe wskazuje również na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, poprzez oparcie się organów ARiMR na wadliwie ustalonym stanie faktycznym nieodpowiadającym rzeczywistemu. Skarżący argumentuje także, że jego zdaniem wskazanie liczby [...] szt. drzew na hektar ma w tym przypadku istotne znaczenie, ponieważ liczba występującego drzewostanu nie wyklucza zawnioskowanych o płatność działek z prawa do dopłat za rok 2011. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając w tak zakreślonej kognicji zarówno decyzję Dyrektora Agencji, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji, stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się bowiem ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani innych naruszeń przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowe decyzje odmawiają przyznania skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2011 rok, tj. jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) oraz nakładają sankcję w wysokości [...] zł, z powodu różnic pomiędzy powierzchnią gruntów zadeklarowaną przez skarżącego we wniosku o płatności, a powierzchnią stwierdzoną w trakcie przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach [...] r., a także kontroli administracyjnej. Przedmiotowe kontrole stwierdziły szereg nieprawidłowości, przy czym skarżący zakwestionował tak w odwołaniu jak i w skardze wykluczenie działki o identyfikatorze B/B1 wynikające z oznaczenia jej kodem nieprawidłowości DR18 oznaczającym nieprowadzenie działalności rolniczej. Zasady przyznawania rolnikom płatności obszarowych zostały określone w ustawie o płatnościach. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: - posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; - wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; - przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; - został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W sprawie nie był kwestionowany fakt nadania skarżącemu numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, jak również fakt posiadania działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej, niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku do rozporządzenia nr 1121/2009. Przedmiotem sporu jest natomiast kwestia oceny prawidłowości poczynionych przez organy administracji ustaleń odnośnie utrzymywania gruntów rolnych (działki o identyfikatorze B/B1) zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, a tym samym zasadności wyłączenia gruntów z systemu pomocy jednolitej płatności obszarowej w 2011 r. Grunty rolne, na które rolnik ubiega się o przyznanie płatności, muszą być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska, taka zasada została przewidziana w prawie unijnym (art. 6 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, Dz.U.UE.L.2009.30.16) i każde Państwo Członkowskie, w tym Polska muszą jej przestrzegać tworząc odpowiednie regulacje krajowe. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III do rozporządzenia ww. Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych. Minimalne wymagania utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Stosownie do § 1ust. 1 pkt 4 tegoż rozporządzenia, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2 i 3 (takie jak w niniejszej sprawie) okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli nie są - co do zasady- porośnięte drzewami i krzewami. W ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że w postępowaniu z wniosku skarżącego o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej , mający istotne znaczenie dla sprawy fakt utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, może być wykazywany protokołem z czynności kontrolnych. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w treści art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32 (nie mających w niniejszej sprawie zastosowania). Z raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni wynika, że zostały stwierdzone nieprawidłowości m.in. na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem B/B1, polegające na zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej i nieprzestrzeganiu norm dobrej kultury rolnej (kody DR18 i DR14). Inspektorzy terenowi stwierdzili występowanie na działce samosiejek drzew oraz silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu przez okres kilkuletni, bez przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych, mających na celu utrzymanie gruntów zgodne z normami określonymi ww. rozporządzeniu z dnia 11 marca 2010 r. Powyższe zostało udokumentowane na fotografiach o nr:[...], stanowiących załącznik do raportu. Na zdjęciach tych wyraźnie i bez wątpliwości widać, że działka jest porośnięta samosiejkami drzew oraz wieloletnią trawą. Występowanie samosiejek drzew niewątpliwie wskazuje na brak utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej w szczególności zgodnie z minimalnymi normami. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, LEX nr 746020, bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty oraz samosiejki drzew. NSA podkreślił, że stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności były faktyczne w dobrym stanie agrotechnicznym. Należy też podkreślić, że w ramach systemu wsparcia bezpośredniego udzielona jest pomoc do gruntów już pozostających w dobrej kulturze rolnej, nie służy ta pomoc do doprowadzenia gruntu zaniedbanego do takiego stanu. Wbrew twierdzeniom skargi, w ocenie Sądu brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem i wiarygodności przeprowadzonej kontroli na miejscu i sporządzonego z tejże kontroli raportu oraz jego wpływu na ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Kontrola została przeprowadzona przez wyspecjalizowanych inspektorów terenowych, jest jasna i rzetelna. Zapisy raportu z czynności kontrolnych znajdują potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej, z której jednoznacznie wynika, że działka B/B1 nie była należycie utrzymana. Powyższej oceny nie zmienia fakt, iż kontrola została przeprowadzona w dniu [...] r., tj. w okresie kilku miesięcy po zakończeniu okresu wegetacji traw oraz przed upływem terminu na dokonanie zabiegów agrotechnicznych w roku 2012r. Twierdzenia skarżącego co do tego, że faktycznie prowadził na działce działalność rolniczą pomimo występowania silnie porastającej ją roślinności nie zaliczanej do gruntów JPO/UPO nie zostały poparte żadnymi konkretnymi dowodami. W ocenie Sądu, analiza fotografii i wysokości stwierdzonych samosiejek drzew i trawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zaniedbania w należytym utrzymaniu działek musiały trwać co najmniej przez cały rok 2011, a tym samym twierdzenia skarżącego, że wykorzystywał działkę rolniczo i wykonywał zabiegi agrotechniczne na spornej działce, nie mogły być uznane za wiarygodne. W ocenie Sądu, na postawie sporządzonego raportu z czynności kontrolnych oraz dokumentacji fotograficznej, organy obu instancji były uprawnione do przyjęcia, że skarżący nie utrzymywał działki oznaczonej jako B/B1 zgodnie z normami przewidzianymi dla łąk i pastwisk. Wskazać należy, na co zwrócił uwagę także organ odwoławczy, że skarżący, mimo stosownego pouczenia, nie złożył zastrzeżeń do wyników przeprowadzonej kontroli, a zatem przyjąć należy, iż zgodził się z ustaleniami zawartymi w raporcie z kontroli na miejscu. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, dotyczących naruszenia poszczególnych przepisów K.p.a. oraz ustawy o płatnościach poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy obu instancji, należało uznać je za niezasadne. Podkreślić należy, iż zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy m.in. w postaci wsparcia bezpośredniego (JPO i UPO) zostały w istotny sposób zmodyfikowane stosunku do reguł przewidzianych w K.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast w myśl postanowień art. 3 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu – co należy podkreślić - spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe wskazuje zatem, iż sytuacja procesowa strony w zakresie dowodzenia została w sposób istotny zmodyfikowana, w stosunku do reguł przyjętych w K.p.a., według których obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywał na organie. Strona w postępowaniu w sprawie przyznania płatności została zobligowana do współdziałania z organem pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Skarżący podnosi, iż zachował minimalne wymagania utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, gdyż corocznie dokonywał zabiegów rolniczych, prowadząc działkę ekologicznie, bez używania środków chemicznych, zbierał siano o bogatym zestawie ziół na spornej działce, jednakże na poparcie swoich twierdzeń nie wykazał w toku postępowania żadnych dowodów, które obaliłyby wnioski wynikające z kontroli przeprowadzonej na miejscu w dniach 3 i 4 kwietnia 2012 r. Te zaś niewątpliwie przeczą twierdzeniom skarżącego i dowodzą, że nie zachowywał on norm wymaganych dla tego typu gruntów. W sytuacji bowiem stosowania zalecanych zabiegów agrotechnicznych nie powinien zaistnieć stan stwierdzony na zakwestionowanej działce. Tymczasem skarżący nie podważał wyników kontroli. Zdaniem Sądu, jak to słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, argumentacja skarżącego dotycząca tego, że występowanie drzew w ilości 50 sztuk na hektar nie wyklucza wnioskowania o płatność, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji, gdy z wiarygodnych ustaleń faktycznych, mających odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy – które to ustalenia Sąd przyjął - wynika, że na spornej działce nie prowadzono żadnej działalności rolniczej, a działka nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Należy podkreślić, że na gruncie wyżej przytoczonych przepisów należy przyjąć, że posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je przede wszystkim rolniczo użytkować, zachowując zasady ich utrzymania w należytym stanie. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2011r., który osobiście podpisał i zadeklarował konkretny obszar rolny, wskazując numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności, to – w myśl tego co wyżej wskazano - zobowiązany był do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej, czego – co wykazało postępowanie – nie uczynił. Zauważyć należy, iż każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad. Producent musi też wiedzieć, że grunty, które nie spełniają wymogów określonych w prawie unijnym i krajowym podlegają wyłączeniu, a w razie przekroczenia dopuszczalnej różnicy w stosunku do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, iż grozi mu sankcja finansowa, chyba, że wykaże, iż zachodzą nadzwyczajne okoliczności uwalniające od sankcji. Beneficjent pomocy ma także obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie w szczególności gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych czy wielkości upraw. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, skarżący na formularzu wniosku podpisał stosowne oświadczenie, że zasady te zna (sekcja XI Oświadczenia i zobowiązania). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy miały zatem podstawy do przyjęcia, że skarżący nie spełnił wszystkich wymaganych prawem warunków, umożliwiających przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r., a wszelkie zarzuty skarżącego dotyczące nieprawidłowego ustalenia powierzchni kwalifikującej do przyznania płatności i naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach są całkowicie bezzasadne. Nie budzi wątpliwości Sądu, że występujące na działce B/B1 samosiejki drzew oraz wieloletnie trawy nie stanowią uprawy objętej systemem JPO, a świadczą o zaniedbaniach w pielęgnacji gruntu co jest niezgodne z zasadami przyznania płatności. Reasumując, wobec tego, że skarżący zadeklarował we wniosku o JPO działki o łącznej powierzchni [...] ha , a powierzchnia stwierdzona po kontroli wynosiła [...] ha, czyli różnica procentowa pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosiła 23.60 % (czyli poniżej 50 %), organy administracji prawidłowo odmówiły płatności JPO, stosując art. 58 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. W ocenie Sądu, organ zasadnie również odmówił przyznania płatności UPO i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, w związku z ustaloną różnicą pomiędzy powierzchnią deklarowaną ([...] ha) a stwierdzoną ([...]ha) i wyliczoną różnicą procentową wynoszącą [...] % (czyli powyżej 50 %) stosownie do art. 58 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, przy czym ustalenia faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia w tym zakresie nie były kwestionowane przez skarżącego. Zdaniem Sądu organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym jak i procesowym. W toku postępowania organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron ( art. 6, art. 7 K.p.a.). W ocenie Sądu organy zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, oraz dokonały jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a.). Organy zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów a przede wszystkim do ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu (art. 10 K.p.a.). W wydanych decyzjach wyjaśniły stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy, a także wskazały na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia (art.11 K.p.a.). Wobec powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło