II GSK 737/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-19
Skład orzekający: Janusz Zajda, Dariusz Dudra, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej, beneficjent jest zobowiązany do stosowania wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków obowiązujących w dacie poniesienia wydatku, nawet jeśli zostały one zmienione po dacie złożenia wniosku o dofinansowanie i podpisania umowy?Ratio decidendi
Beneficjent projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej jest zobowiązany do stosowania aktualnych wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków, nawet jeśli zostały one zmienione po dacie złożenia wniosku o dofinansowanie i podpisania umowy. Obowiązek ten wynika z postanowień umowy o dofinansowanie, która stanowi część dokumentacji konkursowej i jest akceptowana przez beneficjenta na etapie składania wniosku. Zmiana wytycznych nie stanowi pogorszenia sytuacji prawnej beneficjenta, jeśli został on o niej poinformowany z góry.Stan faktyczny
Skarżący otrzymał dofinansowanie na realizację projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Organ stwierdził, że część wydatków na wynagrodzenie personelu projektu jest niekwalifikowalna z powodu przekroczenia limitu 240 godzin pracy miesięcznie na osobę, co naruszało zmienione wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, utrzymały w mocy decyzję o zwrocie środków. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Protokolant Milena Dąbkowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2014 r.; sygn. akt V SA/Wa 1075/14 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r.; nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.S. na rzecz Ministra Rozwoju i Finansów 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1075/14, oddalił skargę A.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Skarżący A.S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą H. otrzymał na podstawie umowy zawartej w dniu 21 września 2011 r. dofinansowanie na realizację projektu pt. "[...]" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet: VIII Regionalne Kadry Gospodarki, Działanie: 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Poddziałanie: 8.1.2 Wspieranie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie. Projekt ten realizowany był w partnerstwie z W.H., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą H.
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. (Instytucja Pośrednicząca II stopnia) decyzją z dnia 2 grudnia 2013 r. określił skarżącemu przypadającą do zwrotu kwotę z tytułu nieprawidłowo wykorzystanych środków na realizację projektu w łącznej wysokości 45.600 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych.
W uzasadnieniu organ podał, że Wojewódzki Urząd Pracy w K., jako Instytucja Pośrednicząca dokonał oceny kwalifikowalności wydatków w wyniku przeprowadzenia w dniach 23 - 25 stycznia 2013 r. kontroli planowej tego projektu Beneficjenta – H., podczas której ustalono, iż projekt realizowany jest w partnerstwie z H. A.S. Podczas weryfikacji krzyżowej wydatków poniesionych przez H. w związku z zatrudnieniem personelu projektu, zespół kontrolujący ustalił, iż personel projektu realizuje także zadania w ramach innych projektów. Wojewódzki Urząd Pracy w K. na podstawie zapisów § 10 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 21 września 2011 r. stwierdził, iż łączne zaangażowanie A.S. (Beneficjent - osoba samozatrudniona w projekcie pełniąca rolę Kierownika projektu) oraz W.H. (Partner Beneficjenta - osoba samozatrudniona w projekcie pełniąca rolę Koordynatora ds. badań) w realizację zadań we wszystkich projektach NSRO na poziomie projektu spowodowało przekroczenie limitu 240 godzin pracy miesięcznie, od dnia 01 lipca 2012 r. W konsekwencji wydatek związany z zaangażowaniem w okresie od lipca do grudnia 2012 r. A.S. oraz W.H. w części uznano za niekwalifikowalny w ramach projektu.
Oceny tej organ dokonał w kontekście zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 15 grudnia 2011 r.
Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania A.S., decyzją z [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu Odwołujący zobowiązany był do realizacji projektu zgodnie z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie projektu, z kolei zgodnie z § 3 ust. 4 umowy przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu odwołujący zobowiązany był do stosowania aktualnej wersji Wytycznych.
Organ podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się ewidencje godzin pracy ww. osób, z których wynika, że każda z tych osób była zaangażowana w wykonywanie zadań w ramach więcej niż jednego projektu (w tym w przedmiotowym projekcie) i łączny wymiar ich pracy przekroczył obowiązujący od dnia 1 stycznia 2012 r. limit 240 godzin miesięcznie. W ocenie organu personel przedmiotowego projektu obowiązuje limit, o którym mowa w zapisie zawartym w podrozdziale 4.5 pkt 7 lit. b Wytycznych z dnia 15 grudnia 2011 r. zgodnie z którym wydatki związane z zaangażowaniem osoby wykonującej zadania w więcej niż jednym projekcie są kwalifikowalne, o ile łączne zaangażowanie w realizację zadań we wszystkich projektach nie przekracza 240 godzin miesięcznie. Zapis Wytycznych obowiązuje od dnia 1 stycznia 2012 r. Zdaniem organu dla tej okoliczności znaczenie ma w tym wypadku fakt rzeczywistego zaangażowania ww. osób w wykonywanie zadań na rzecz projektu i pobierania za to wynagrodzenia, które miało miejsce począwszy od dnia 1 lipca 2012 r.
Organ wskazał, że angażowanie osób samozatrudnionych i osób współpracujących do projektu (w zamian za wynagrodzenie) polega na dopuszczeniu ich do wykonywania zadań w terminie wynikającym z wniosku o dofinansowanie projektu. W przypadku przedmiotowego projektu już od początku planowany termin rozpoczęcia realizacji projektu przypadał na lipiec 2012 r. Tym samym okoliczność podpisania umowy o dofinansowanie projektu w 2011 r. nie zmieniała faktu, że od początku skarżący planował realizację projektu począwszy od lipca 2012 r., dlatego powinien był być przygotowany m.in. na zmiany w Wytycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę A.S. na powyższą decyzję, wskazał na wstępie, że skarżący w dniu 21 września 2011 r. podpisał umowę o dofinansowanie projektu. Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie (który stanowi załącznik do umowy) projekt był realizowany od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Oznacza to, że skarżący miał prawo wydatkować środki projektowe od dnia 1 lipca 2012 r., gdyż od tej daty zaczyna się okres kwalifikowalności dla wydatków w tym projekcie.
Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z treścią § 3 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania aktualnych Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, przy wydatkowaniu środków projektowych.
Odnosząc się do istoty sporu wynikłego w rozpoznawanej sprawie, a mianowicie które Wytyczne powinny być przez organ zastosowane do oceny kwalifikowalności wydatków, Sąd I instancji nie podzielił oceny skarżącego, że miały zastosowanie Wytyczne obowiązujące do dnia 31 grudnia 2011 r., a więc te które obowiązywały w czasie ogłaszania naboru i rozstrzygania konkursu.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że częścią dokumentacji konkursowej jest wzór umowy o dofinansowanie. Już w momencie składania wniosku, a właściwie podjęcia decyzji o aplikowaniu o środki z PO KL każdy może podjąć decyzję czy chce ubiegać się o dofinansowanie na takich warunkach. Art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241, dalej jako u.z.p.p.r.) ma za zadanie zapewnienie takich samych warunków w czasie trwania konkursu. Zmiany Wytycznych odnoszą się w równym stopniu do wszystkich beneficjentów i nie można stwierdzić, że pogarszają sytuację tylko części z nich. Wręcz przeciwnie, stosowanie Wytycznych aktualnych na datę wydatkowania środków powoduje, że wszystkich beneficjentów obowiązują te same reguły.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia rozdziału 4 podrozdziału 5 pkt 7 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL z dnia 15 grudnia 2011 r. oraz rozdziału 4 podrozdziału 5 pkt 6 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL z dnia 22 listopada 2010 r. w zw. z art. 29 ust. 4 ustawy o z.p.p.r. Sąd I instancji stwierdził, że przed dniem 1 stycznia 2012 r. skarżący nie zawarł żadnych umów i nie miał żadnych zaciągniętych zobowiązań, których pod rządami zmienionych Wytycznych nie mógłby realizować. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż powoływanie się na oświadczenia złożone przez osoby samozatrudnione, które zostały zaangażowane do wdrożenia projektu nie może odnieść skutków prawnych z uwagi na brak regulacji w dokumentacji programowej, które wymagałyby składania oświadczeń w tym zakresie przez personel projektu. Organ zasadnie wywiódł, iż status prawny osób zaangażowanych do projektu jako personel projektu na podstawie umów o pracę i umów cywilnoprawnych jest odmienny niż osób samozatrudnionych. Te osoby dopiero z chwilą podpisania umowy o dofinansowanie stały się stroną i mogły kształtować swoje zaangażowanie w realizację projektu. Bez żadnych finansowych konsekwencji dla skarżącego mógł on zatem zaplanować odpowiednią liczbę dni pracy dla osób samozatrudnionych i współpracujących, tak aby zmieścić się w limicie wynikającym z Wytycznych. W sytuacji, gdyby skarżący uznał, że liczba godzin pracy jest niewystarczająca miał możliwość zaangażowania innych osób do projektu w ramach godzin przewidzianych w budżecie we wniosku o dofinansowanie projektu. Ponadto, Sąd stwierdził, iż okres kwalifikowalności wydatków w spornym projekcie rozpoczyna się od 1 lipca 2012 r. Bezsporne jest przy tym, że pierwsze wydatki w tym projekcie dotyczące wynagrodzenia osób samozatrudnionych i współpracujących pojawiły się dopiero za miesiąc lipiec 2012 r., dlatego dla ich oceny ma znaczenie treść zmienionych Wytycznych.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z rozdziałem 4 podrozdziałem 5 pkt 7 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki z dnia 15 grudnia 2011 r., które znajdowały zastosowanie w sprawie, warunkiem uznania wydatków związanych z zaangażowaniem osoby wykonującej zadania w więcej niż jednym projekcie za kwalifikowalne było łączne spełnienie przesłanek wskazanych w lit. a i b powołanej regulacji. Zawarty w znowelizowanych Wytycznych warunek, aby w odniesieniu do osoby wykonującej zadania w więcej niż jednym projekcie łączne zaangażowanie w realizację zadań we wszystkich projektach NSRO nie przekraczało 240 godzin miesięcznie stanowi w istocie doprecyzowanie regulacji nakazującej, by obciążenie wynikające z zaangażowania wymienionych w przepisie osób nie wykluczało możliwości prawidłowej i efektywnej realizacji wszystkich zadań powierzonych danej osobie.
Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające w sprawie w obu instancjach prawidłowo rozstrzygnęły, że wydatki poniesione przez skarżącego w łącznej kwocie 45.600 zł są niekwalifikowalne ponieważ naruszają wskazane powyżej zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z 15 grudnia 2011 r. Naruszenie wskazanych Wytycznych przy wydatkowaniu powyższej kwoty jest równoznaczne z wykorzystaniem środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885, dalej jako u.f.p.) co z kolei uzasadniło zastosowanie w sprawie art. 207 ust. 1 pkt 2 tej ustawy i określenie na tej podstawie kwoty przypadającej do zwrotu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.S. domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
I. prawa materialnego tj.:
1) art. 207 ust 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 29 ust. 4 u.z.p.p.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, w sytuacji, gdy zmiana zasad konkursu dokonana po chwili podpisania umowy o dofinansowanie na warunki mniej korzystne niż te z chwili ogłoszenia konkursu jak i podpisania umowy o dofinansowanie jest niedopuszczalna, z uwagi na pogorszenie sytuacji beneficjenta;
2) rozdział 4 podrozdział 5 pkt 7 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL z dnia 15 grudnia 2011 r. MRR/KL/1(07)/12/11 (dalej: zmienione Wytyczne) oraz Rozdziału 4 podrozdziału 5 pkt 6 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL z dnia 22 listopada 2010 r. MRR/KL/1(06)/11/10 (dalej: Wytyczne) w zw. z art. 29 ust. 4 u.z.p.p.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż ograniczenie wymiaru miesięcznego zaangażowania personelu w realizację zadań do liczby 240 godzin dotyczy personelu projektu, który został zgłoszony do konkursu w 2011 r., podczas gdy winno się stosować przepisy obowiązujące w chwili ogłoszenia konkursu (ew. podpisania umowy o dofinansowanie), tj. wytyczne determinujące ocenę kwalifikowalności wydatków jedynie przez pryzmat ewentualnego nadmiernego obciążenia personelu, które może powodować ujemne następstwa w zakresie realizacji projektu w aspekcie jego prawidłowości i efektywności;
II. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.
3) art. 151 p.p.s.a. polegające na błędnym ustaleniu, prowadzącym do oddalenia skargi, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie mógł zaciągnąć zobowiązań rodzących po jego stronie obowiązek zaangażowania osób samozatrudnionych do realizacji projektu, w sytuacji, gdy przed wejściem w życie zmienionych Wytycznych osoby, na których wynagrodzenie wydatki zostały uznane za niekwalifikowane podpisały wiążące oświadczenie o podjęciu się odpowiednich funkcji przy realizacji projektu oraz prowadziły szereg działań niezbędnych w realizacji projektu.
4) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), polegające na oddaleniu skargi przy przyjęciu przez Sąd ustalenia, że osoby wymienione w zarzucie nr I.3 z chwilą podpisania umowy o dofinansowanie stały się stroną i mogły kształtować swoje zaangażowanie w realizację projektu, nie uznając jednocześnie, że rozliczenie ich czasu pracy powinno podlegać reżimowi Wytycznych z dnia 22 listopada 2010 r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu.
Kontroli instancyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego poddany został wyrok, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.
W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Za podstawę zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju. W dniu 21 września 2011 r. skarżący zawarł z Wojewódzkim Urzędem Pracy w K. – Samorządem Województwa Ś., pełniącym rolę Instytucji Wdrażającej (Instytucji Pośredniczącej II stopnia), umowę o dofinansowanie na realizację projektu "[...]" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Przeprowadzona następnie przez Instytucję Wdrażającą weryfikacja ewidencji godzin i zadań za dane miesiące w przedmiotowym projekcie wykazała, że istnieje konieczność uznania za niekwalifikowalne części wydatków w zakresie wynagrodzenia personelu tego projektu, z uwagi na przekroczenie miesięcznego limitu 240 godzin. W związku z powyższym, Dyrektor Wojewódziego Urzędu Pracy w K. określił Beneficjentowi kwotę zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie projektu, zmienionej aneksami oraz z naruszeniem zapisów Wytycznych z dnia 15 grudnia 2011 r. i wezwał skarążcego do zwrotu wskazanej kwoty wydatku niekwalifikowanego.
W rozpoznawanej sprawie kasator, przytaczając podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jako przepis naruszony przez Sąd I instancji wskazał art. 151 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził tym samym, że brak jest przesłanek do jej uwzględnienia wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a. Inaczej mówiąc, Sąd I instancji nie stwierdził, aby organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania dokonując ustaleń faktycznych w sprawie, a ustalony przez organy – w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – stan faktyczny, Sąd I instancji zaakceptował, również w odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego kwestii złożenia przez personel oświadczeń o podjęciu się odpowiednich funkcji w ramach projektu. Oświadczenia takie zostały złożone z własnej inicjatywy przez osoby, które miały zamiar uczestniczyć w realizacji projektu, całkowicie niezależnie od regulacji obowiązujących skarżącego, które to regulacje, ani nie przewidują takiego obowiązku, ani nie odnoszą się w żadnym miejscu do tego typu oświadczeń. Skarżący nie może zatem wymagać, by oświadczeniom takim przypisywać określone skutki prawne, skoro nie są to oświadczenia przewidziane w regulacjach dotyczących realizacji projektu.
Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. we wskazanej przez skarżącego argumentacji jego uzasadnienia należało ocenić jako nieusprawiedliwiony.
Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał również podniesione
w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego.
W ramach podstawy prawnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 29 ust. 4 u.z.p.p.r. oraz rozdziału 4 podrozdziału 5 pkt 7 Wytycznych z 15 grudnia 2011 r., a także rozdziału 4 podrozdziału 5 pkt 6 Wytycznych z 22 listopada 2010 r. w zw. z art. 29 ust. 4 u.z.p.p.r. Oba podniesione przez kasatora zarzuty naruszenia prawa materialnego sprowadzają sie do przyjętego przez skarżącego błędnego założenia co do zakresu regulacji prawnych obowiązujących Beneficjenta w trakcie realizowania projektu objętego umową o dofinansowanie.
Zdaniem skarżącego, w stosunku do niego zastosowanie znajdują wyłącznie Wytyczne w wersji obowiązującej w momencie składania wniosku o dofinansowanie, tj. w roku 2011, zaś wszelkie zmiany wprowadzone w Wytycznych na rok 2012 mogą dotyczyć go wyłącznie w takim zakresie, w jakim nie prowadzą do pogorszenia jego sytuacji prawnej. Na podstawie takiego twierdzenia skarżący podnosi, że nie mają do niego zastosowania regulacje zmienionych Wytycznych, które w rozdziale 4 podrozdziale 5 pkt 7 lit. b wprowadzają nowy – w stosunku do Wytycznych obowiązujących w 2011 r. – wymóg uznania wydatków za kwalifikowalne, a odnoszący się do zakazu angażowania personelu projektu przy wszystkich zadaniach w ramach projektów NSRO w wymiarze przekraczającym limit 240 godzin miesięcznie na osobę. Na poparcie swego stanowiska skarżący wskazuje również na naruszenie przepisu art. 29 ust. 4 u.z.p.p.r., w myśl którego, do czasu zawarcia wszystkich umów o dofinansowanie projektu z beneficjentami wyłonionymi w konkursie lub w wyniku rozpatrzenia protestu, instytucja ogłaszająca konkurs nie może spowodować pogorszenia warunków realizacji projektu oraz nakładać na podmioty ubiegające się o dofinansowanie dodatkowych obowiązków.
Naczelny Sąd Adminsitracyjny stwierdza, że powyższe stanowisko kasatora nie znajduje uzasadnienia.
Skarżący, podpisując w dniu 21 września 2011 r. umowę o dofinansowanie projektu, przyjął na siebie zobowiązanie do stosowania aktualnie obowiązujących Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w POKL (§ 3 ust. 4 umowy), a także zgodził się na zapis, że Instytucja Wdrażająca, w przypadku stwierdzenia naruszenia przez niego zapisów ustawy lub umowy, może zobowiązać skarżącego do zwrotu części środków uznanych za niekwalifikowalne. Należy w tym miejscu podkreślić, że obowiązek stosowania się do treści Wytycznych w ich aktualnym brzmieniu był skarżącemu znany na długo przed zawarciem umowy, bowiem wzór umowy o dofinansowanie projektu stanowił część dokumentacji konkursowej udostępnionej w trakcie konkursu na składanie wniosku. Wzór ten, w tym zakresie, nie uległ zmianie
w toku całego postępowania konkursowego i umowa zawarta ostatecznie przez skarżącego odpowiadała treści wzoru. W związku z tym, już na etapie postępowania konkursowego skarżący został zaznajomiony z wymaganiami, jakich będzie musiał przestrzegać w toku realizacji projektu, w tym m.in. z obowiązkiem stosowania aktualnej wersji Wytycznych.
Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że prawidłowo organy przyjęły, co również zaakceptował Sąd I instancji, że skarżącego obowiązywały wymogi zawarte w zaktualizowanej wersji Wytycznych. Nie można zatem przyjąć, jak twierdzi skarżący, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Warunki, jakim podlegał w związku z postanowieniami umowy o dofinansowanie Beneficjent, w tym obowiązek stosowania aktualnej wersji Wytycznych, zostały ustalone z góry i nie uległy zmianie. Wobec tego błędne jest twierdzenie kasatora, że po pierwsze, nastąpiła zmiana sytuacji prawnej Beneficjenta, po drugie zaś, że zmiana ta doprowadziła do pogorszenia jego sytuacji w jakimkolwiek stopniu. Skarżący wydatkując środki musi stosować aktualnie obowiązującą wersję Wytycznych i takie zobowiązanie zostało przez niego zaakceptowane z chwilą złożenia wniosku o dofinansowanie i późniejszego podpisania umowy. Nie ma racji skarżący twierdząc, iż nałożenie na Beneficjenta obowiązku przestrzegania przepisów nieistniejących w dacie ogłoszenia konkursu prowadziłoby do niepewności prawa po stronie skarżącego. Raz jeszcze należy podkreślić, że skarżący znał postanowienie dotyczące obowiązku stosowania aktualnie obowiązującej wersji Wytycznych i postanowienie to dobrowolnie zaakceptował z chwilą podpisania umowy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się również z tezą kasatora, że powinna mieć w sprawie zastsowanie wersja Wytycznych obowiązująca w dniu zaciągania przez niego zobowiązania – podpisania umowy. Termin podpisania umowy pozostaje o tyle bez znaczenia dla realizacji obowiązku stosowania aktualnej wersji Wytycznych, że "aktualność" ta nie jest, wbrew stanowisku skarżącego, oceniana przez pryzmat momentu zgłoszenia się do konkursu na realizację projektu, ani nawet poprzez uwzględnienie daty podpisania umowy, ale wiąże się z każdorazową zmianą treści Wytycznych w całym okresie realizacji projektu. Powyższe znajduje potwierdzenie w opublikowanym przez Ministra Rozwoju Regionalnego dokumencie "Kwalifikowalność", stanowiącym ogólne interpretacje niektórych regulacji Wytycznych odnośnie kwalifikowalności wydatków, na który to dokument powołuje się skarżący, a w którym stwierdza się, że: "(...) w związku z tym, że na podstawie zapisów zawartych umów o dofinansowanie projektu PO KL, przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu beneficjent zobowiązany jest do stosowania aktualnej wersji Wytycznych, wydatki ponoszone od dnia 1 stycznia 2012 r. we wszystkich projektach realizowanych w ramach PO KL muszą być zgodne z Wytycznymi z dnia 15 grudnia 2011 r., bez względu na to kiedy została zawarta umowa o dofinansowanie".
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez uznanie, że ograniczenie wymiaru miesięcznego zaangażowania personelu w realizację zadań do liczby 240 godzin dotyczy personelu, który został zgłoszony do realizacji projektu w 2011 roku, podczas gdy winno się stosować przepisy obowiązujące w chwili ogłoszenia konkursu, tj. Wytyczne determinujące ocenę kwalifikowalności wydatków jedynie przez pryzmat ewentualnego nadmiernego obciążenia personelu, które może powodować ujemne następstwa w zakresie realizacji projektu w aspekcie jego prawidłowości i efektywności.
Sąd I instancji, podzielając stanowisko Instytucji Pośredniczącej II stopnia, przyjął, że wydatki na wynagrodzenie personelu projektu zaangażowanego w jego realizację w wymiarze czasu pracy przekraczającym 240h/miesiąc prawidłowo uznane zostały za niekwalifikowalne ze względu na niedochowanie zapisów Rozdziału 4 Podrozdział 5, pkt 7 Wytycznych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2012 r., zgodnie z którymi wydatki związane z zaangażowaniem osoby wykonującej zadania w więcej niż jednym projekcie są kwalifikowalne, o ile obciążenie z tego wynikające nie wyklucza możliwości prawidłowej i efektywnej realizacji wszystkich zadań powierzonych danej osobie, łączne zaangażowanie w realizację zadań we wszystkich projektach NSRO nie przekracza 240 godzin miesięcznie oraz osoba ta prowadzi ewidencję godzin i zadań realizowanych w ramach wszystkich projektów NSRO, przekazując ją Beneficjentowi w odniesieniu do okresu wykonywanych zadań w ramach projektu u Beneficjenta.
Wadliwe jest stanowisko kasatora, że umowy zawarte z personelem w 2011 r. powinny być uznane za ważne, a zatem limit 240 godzin nie ma zastosowania do takiego personelu. Wydatki, które organ uznał za niekwalifikowalne w stosunku do skarżącego odnoszą się do osób współpracujących i samozatrudnionych. Osoby takie nie zawierają odrębnych umów z Beneficjentem, a ocena ich zaangażowania
w realizację projektu musi być kształtowana w oparciu o analizę zakresu zadań faktycznie wykonywanych w ramach projektu, zgodnie z przyjętym przez Beneficjenta harmonogramem. Wszystkie osoby, których wynagrodzenia zostały zakwestionowane, podjęły się realizacji projektu dopiero od dnia 1 lipca 2012 r., taki okres realizacji został bowiem określony w umowie o dofinansowanie. Z tych przyczyn, dopiero od tego momentu można mówić o wydatkowaniu przez skarżącego środków uzyskanych na podstawie umowy o dofinansowanie na wynagrodzenia tych osób. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż personel projektu podejmował szereg czynności faktycznych jeszcze przed zawarciem umowy o dofinansowanie nie ma i nie może mieć znaczenia dla oceny kwalifikowalności wydatków, skoro przed podpisaniem umowy projekt w ogóle nie był realizowany, a wydatkowanie środków stało się możliwe dopiero na skutek ich przyznania umową o dofinansowanie. Ponadto okres kwalifikowalności wydatków wynika z wniosku o dofinansowanie, gdzie jest precyzyjnie określony. Powyższe znajduje uzasadnienie również w treści harmonogramu realizacji projektu
i budżecie przyjętym przez Skarżącego, który obejmował okres od dnia 1 lipca 2012 r., w związku z czym pierwsze wydatki z tytułu wynagrodzenia personelu projektu zostały przewidziane za lipiec 2012 r.
Z wyżej wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nietrafne są argumenty kasatora dotyczące prawa do wcześniejszego rozpoczęcia realizacji projektu, jeszcze przed zawarciem umowy. Jeżeli taki fakt miał miejsce to Beneficjent działał na własne ryzyko, gdyż prawo do dofinansowania skutecznie nabył dopiero w chwili podpisania umowy – zobowiązującej go do stosowania aktualnych Wytycznych, wprowadzających limit czasu pracy do 240 godzin miesięcznie.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji i uznał, że poczynione w sprawie ustalenia są prawidłowe, zaskarżony wyrok uwzględnia wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie są zasadne.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło